Uitwerkingen en aantekeningen werkcolleges Burgerlijk Recht 1 (Goederenrecht) 2019/2020

Aantekeningen en uitwerkingen
werkcolleges

,Week 1
Opdracht 1
Albert van Deurzen is sinds kort eigenaar van een bijzondere drijvende woning. Normaal gesproken
stijgt een drijvende woning als het waterpeil stijgt en daalt als het waterpeil daalt. De drijvende woning
van Van Deurzen drijft echter alleen bij hoogwater. De woning rust op een betonnen ponton en ligt in
zijn geheel in een betonnen dok. Aan de woning zitten stalen palen vast die de woning bij hoogwater
op zijn plek houdt. Zie de afbeeldingen en het filmpje op Brightspace voor een visuele weergave van
de constructie die ook is gebruikt voor de woning van Van Deurzen.

Tussen de gemeente en Van Deurzen ontstaat discussie over de heffing van
onroerendezaakbelasting (ozb). Volgens de gemeente dient Van Deurzen onroerendezaakbelasting te
betalen. De gemeente heeft om die reden de WOZ-waarde van de drijvende woning bepaald. Volgens
Van Deurzen is zijn drijvende woning niet als een onroerende zaak aan te merken. Van Deurzen
onderneemt juridische stappen tegen de WOZ-beschikking.

Zet uiteen welke argumenten voor het standpunt van enerzijds Van Deurzen en anderzijds de
gemeente kunnen worden aangevoerd. Stel u bent rechter in deze zaak, welke argumenten vindt u
zwaarder wegen? Beoordeelt u de woning als roerend of als onroerend?

Waarom zou het verschil uitmaken:
- Of je een opstal recht kan vestigen;
- Pand of hypotheek;
- Wijze van overdracht;
- Belastingtechnisch;
- Overdracht van de grond, maakt niet dat de roerende zaak ook wordt overgedragen.


Van Deurzen wil dat zijn huis een roerende zaak betreft. Drijvende dingen zijn veelal geen onroerende
zaken en dienen dus als roerend te worden aangemerkt. Doordat het huis drijft, dient het huis als een
roerende zaak te worden beschouwd (HR Woonark). Is de zaak verenigd met de grond? Nee, de
vereniging ontbreekt doorgaans bij drijvende objecten (art. 3:3 BW). Bovendien is er geen sprake van
een feitelijke en voortdurende verbinding met de grond, nu dat het huis ook kan drijven (HR
Havenkranen).

De gemeente zal aanvoeren dat het huis niet voortdurend blijft drijven aangezien deze wel een
verbinding met de grond heeft via een betonnen dok (HR Havenkranen / HR Portacabin).

M.i. is de woning wel duurzaam verbonden, althans het is beoogt om het huis op een bepaalde plek te
laten liggen (HR Portacabin). Het bestemmingscriterium: is het bedoeld om het huis daar te laten
staan. Het huis is, door het betonnen dok en de metalen palen niet eenvoudig en zonder schade te
verplaatsen.

Art. 3:3 BW: iets is onroerend indien het duurzaam met de grond is verenigd. Duurzaam verenigd
impliceert dat het vastzit aan de grond.
Woonark: wanneer iets kan meebewegen, is het niet duurzaam verenigd. Iets waar continue water
onder door gaat. In onderhavige casus is dat niet het geval, aangezien dit alleen is bedoeld om
overstroming (dus bij hoog water) te voorkomen.

Het is niet bedoeld om de woning te verplaatsen.

Opdracht 2
Op Brightspace treft u een afbeelding aan van zonnepanelen. Deze kostbare zonnepanelen worden
door Sunny Rooftops BV geleverd en gemonteerd op daken van bedrijven, die op die manier hun
bedrijfsvoering verduurzamen en energiekosten besparen. Sunny ontvangt op haar beurt maandelijks

, een vergoeding voor het gebruik van de panelen, waarmee ze de toch wel forse investering kan
terugverdienen.

Om verliezen op de investering zo veel mogelijk te beperken, heeft Sunny twee wensen. Ten eerste
wil ze eigenaar blijven van de zonnepanelen of ze kunnen revindiceren als de afnemer zijn
maandelijkse termijnen niet betaalt. Ten tweede wil ze dat de zonnepanelen kunnen blijven liggen als
de afnemer zijn bedrijfspand aan een ander overdraagt. De verwijdering daarvan kost immers ook een
hoop geld.

Leg uit in hoeverre de wensen van Sunny zonder verdere afspraken tussen Sunny en haar afnemers
ingewilligd kunnen worden.

Wordt de eigenaar van de grond, het huis ook eigenaar van de zonnepanelen? De zonnepanelen ben
je kwijt op het moment dat ze zijn bevestigd, door middel van natrekking (ze worden dan een
bestanddeel van de woning, eigenaar van de hoofdzaak wordt dan eigenaar van de bestanddelen). Is
iets een bestanddeel:
- Verkeersopvatting (art. 3:4 lid 1 BW): indien niet zonder schade verwijderd kan worden, maar
de verkeersopvatting billijkt niet dat een huis geen dak heeft. Is het gebouw als gebouw onaf
zonder de betreffende dakpannen c.q. zonnepanelen? (Dépex/curatoren Bergel c.s.). Is een
woning niet af zonder zonnepanelen? Bij de geïntegreerde zonnepanelen, waardoor de
dakpannen weg zijn is dat zo, en die zijn dus bestanddelen. Bij niet geïntegreerde
zonnepanelen is het huis alsnog wel af zonder zonnepanelen, en zijn dus geen bestanddelen.
Indien het een energie-neutraal huis is, kan het antwoord anders luiden aangezien de
zonnepanelen dan het maken of een huis af is of niet (een huis heeft immers elektriciteit
nodig).
- Zonder schade verwijderen (art. 3:4 lid 2 BW): indien ja, dan kijken naar verkeersopvatting. Er
zijn twee manieren om zonnepanelen te bevestigen: liggen er los op, maar ook als vervanging
van de pannen. Beiden kunnen zonder schade van betekenis worden losgehaald. Het kan wel
zonder schade worden weggehaald, maar dat is in dezen niet van belang.

Kan je niet zeggen dat zonnepanelen werken zijn en die duurzaam met de woning zijn verbonden (de
weg via art. 3:3 lid 1 BW volgen). De route kan bewandeld worden. Er bestaat een tweewegenleer,
maar in de literatuur bestaat er discussie over. De Hoge Raad zegt echter dat het een te bewandelen
route is.

Opdracht 3
De huizen van Wolthuis en Omen zijn gebouwd op het terrein van een oude steenfabriek en bij het
maken van de percelen bleek de oude steenschuur op twee percelen te staan. De begane grond is
met een tussenmuur op de perceelgrens in tweeën gedeeld. Wolthuis gebruikt het westelijke deel van
60 m2 (adres 1) als garage. Het oostelijke deel is van Omen en is op de begane grond 20 m2 (adres
2). In dit deel bevindt zich de oude stenen trap die toegang biedt tot de volledige zolder van de schuur
(zie de tekening op Brightspace).

Deze situatie is juridisch vormgegeven met erfdienstbaarheden. In de akte van vestiging van de
erfdienstbaarheden is het volgende bepaald:

“Ten behoeve en ten laste van het bij deze akte genoemde adres 1 (westelijk) en ten behoeve en ten
laste van bij deze akte genoemde adres 2 (oostelijk), worden over en weer als zodanig
erfdienstbaarheden gevestigd, waardoor de toestand waarin die percelen zich ten opzichte van elkaar
bevinden, blijft gehandhaafd, speciaal voor wat betreft de afvoer van hemelwater, gootwater door
riolering of anderszins, eventuele inbalking, inankering, overbouw, uitzicht en toevoer van licht en
lucht, zijnde hieronder evenwel niet begrepen een verbod om te bouwen of te verbouwen. Deze
erfdienstbaarheden zullen niet geacht worden te zijn verzwaard door bebouwing, meerdere bebouwing
of verandering van aard of bestemming van de heersende erven. Speciaal wordt gevestigd ten laste
van het adres 1 (westelijk) en ten behoeve van adres 2 (oostelijk), het recht van erfdienstbaarheid tot
het hebben van een ruimte in de voormalige steenschuur feitelijk behorende bij het perceel adres 2
(oostelijk), maar boven de steenschuur op het perceel van adres 1 (westelijk).”