Gedrag: Par 1.1
Wat is gedrag:
- Alle waarneembare activiteiten van een dier/mens
- Gedrag is opgebouwd uit handelingen (gedragselementen) bv. Slapen, oren spitsen.
Prikkels: zijn veranderingen in de omgeving, beïnvloeden het gedrag van mens/dieren
Gedrag heeft ook sociale functies: met je leeftijd verandert jou gedrag.
Ritueel gedrag: is bedoeld om spanningen te verminderen of te voorkomen. (bv. Bij groeten een
knuffel geven)
Persoonlijke ruimte: de afstand tussen jou en een ander. Het bepaalt hoe ver een soortgenoot mag
naderen zonder dat hij zich bedreigd voelt.
Signalen: prikkels met informatie voor soortgenoten
Rangorde: geeft de plaats van de wolven in de roedel aan. De meest dominante wolf bovenaan, de
meest ondergeschikte helemaal onderaan. Bij wolven is het af te lezen aan hun staart. Dominant een
hoge staart en ondergeschikte juist laag.
Een rangorde in de groep brengt voordeel voor de roedel en voor het individu.
Communicatie: uitwisselen van signalen. Bv. Er is een welp in de roedel, door signalen uit te wisselen
maken wolven dat aan elkaar duidelijk en door die goede communicatie weet elk lid dat er dagelijks
voldoende voedsel nodig is.
Signalen in een vaste volgorde vormen een herkenbaar ritueel en mensen/dieren gebruiken signalen
om de onderlinge rangorde te bepalen. Dit vergemakkelijkt een taakverdeling.
Territorium: gebied waarin 1 of meer dieren van een soort voortkomen en wat ze verdedigen tegen
soortgenoten.
- Geluidsignalen kan het territorium aangeven, zoals bij zangvogels.
- Geursignalen, zoals bij wolven
- Uiterlijk, herten met een groot gewei.
- En nog veel meer.
Overdag zijn orangoetans opzoek naar voedsel (vruchten, noten) en maken ’s avonds nesten in
bomen van takken. De mannen verdedigen hun territorium van een paar 4 kante meters tegen
concurenten. Een territoriumroep van een mannetje is kilometers ver te horen. Met die roep lokken
ze bronstige vrouwtjes en waarschuwen andere om niet in de buurt te komen
Bronstige vrouwtjes: vrouwtjes die in hun vruchtbare periode zijn en op zoek zijn naar een mannetje
om te paren.
Baltsgedrag: ritueel gedrag ter voorbereiding van een paring. De balts is bedoeld om te bereiken dat
de partner dicht in de persoonlijke ruimte komt. (vogels geven elkaar cadeautjes)
Dreiggedrag: een agressieve houding waarmee ze aangeven dat ze de baas zijn en is bedoeld om een
gevecht te voorkomen. (staren elkaar aan, tanden laten zien, blazen hun keelzakken op en rennen
rond)(bv. Orang-oetan komt in het gebied van een ander.)
1.2
Respons: reactie op een prikkel
Uitwendige prikkel: prikkel die van buiten het lichaam komt.
Feromonen: geurstoffen.
Geslachtshormonen: ontstaat de voortplantingsdrang.
Inwendige prikkel: zijn prikkels die van binnen komen in het lichaam.
Zintuigen: vangen de prikkels op.
Gedrag: alles wat een mens/dier doet.
Sleutelprikkel: een prikkel die altijd hetzelfde gedrag tot een gevolg heeft.
Supernormale prikkel: een versterkte sleutelprikkel waarop een versterkte respons volgt.
Wat is gedrag:
- Alle waarneembare activiteiten van een dier/mens
- Gedrag is opgebouwd uit handelingen (gedragselementen) bv. Slapen, oren spitsen.
Prikkels: zijn veranderingen in de omgeving, beïnvloeden het gedrag van mens/dieren
Gedrag heeft ook sociale functies: met je leeftijd verandert jou gedrag.
Ritueel gedrag: is bedoeld om spanningen te verminderen of te voorkomen. (bv. Bij groeten een
knuffel geven)
Persoonlijke ruimte: de afstand tussen jou en een ander. Het bepaalt hoe ver een soortgenoot mag
naderen zonder dat hij zich bedreigd voelt.
Signalen: prikkels met informatie voor soortgenoten
Rangorde: geeft de plaats van de wolven in de roedel aan. De meest dominante wolf bovenaan, de
meest ondergeschikte helemaal onderaan. Bij wolven is het af te lezen aan hun staart. Dominant een
hoge staart en ondergeschikte juist laag.
Een rangorde in de groep brengt voordeel voor de roedel en voor het individu.
Communicatie: uitwisselen van signalen. Bv. Er is een welp in de roedel, door signalen uit te wisselen
maken wolven dat aan elkaar duidelijk en door die goede communicatie weet elk lid dat er dagelijks
voldoende voedsel nodig is.
Signalen in een vaste volgorde vormen een herkenbaar ritueel en mensen/dieren gebruiken signalen
om de onderlinge rangorde te bepalen. Dit vergemakkelijkt een taakverdeling.
Territorium: gebied waarin 1 of meer dieren van een soort voortkomen en wat ze verdedigen tegen
soortgenoten.
- Geluidsignalen kan het territorium aangeven, zoals bij zangvogels.
- Geursignalen, zoals bij wolven
- Uiterlijk, herten met een groot gewei.
- En nog veel meer.
Overdag zijn orangoetans opzoek naar voedsel (vruchten, noten) en maken ’s avonds nesten in
bomen van takken. De mannen verdedigen hun territorium van een paar 4 kante meters tegen
concurenten. Een territoriumroep van een mannetje is kilometers ver te horen. Met die roep lokken
ze bronstige vrouwtjes en waarschuwen andere om niet in de buurt te komen
Bronstige vrouwtjes: vrouwtjes die in hun vruchtbare periode zijn en op zoek zijn naar een mannetje
om te paren.
Baltsgedrag: ritueel gedrag ter voorbereiding van een paring. De balts is bedoeld om te bereiken dat
de partner dicht in de persoonlijke ruimte komt. (vogels geven elkaar cadeautjes)
Dreiggedrag: een agressieve houding waarmee ze aangeven dat ze de baas zijn en is bedoeld om een
gevecht te voorkomen. (staren elkaar aan, tanden laten zien, blazen hun keelzakken op en rennen
rond)(bv. Orang-oetan komt in het gebied van een ander.)
1.2
Respons: reactie op een prikkel
Uitwendige prikkel: prikkel die van buiten het lichaam komt.
Feromonen: geurstoffen.
Geslachtshormonen: ontstaat de voortplantingsdrang.
Inwendige prikkel: zijn prikkels die van binnen komen in het lichaam.
Zintuigen: vangen de prikkels op.
Gedrag: alles wat een mens/dier doet.
Sleutelprikkel: een prikkel die altijd hetzelfde gedrag tot een gevolg heeft.
Supernormale prikkel: een versterkte sleutelprikkel waarop een versterkte respons volgt.
