Bestuursrecht
Hoofdstuk 1 - De plaats van het bestuursrecht in het recht
Het recht bestaat uit 5 rechtsgebieden:
1. Bestuursrecht
2. Staatsrecht
3. Strafrecht
4. Burgerlijk recht
5. Internationaal recht
Bestuursrecht beschrijft hoe de overheid haar bestuurstaak moet uitvoeren.
Bestuursrecht is publiekrecht.
Het recht kan worden verdeeld in privaatrecht en publiekrecht.
Het privaatrecht: regelt de juridische relaties tussen personen, dat wil zeggen tussen burgers
onderling. En tussen burgers en bedrijven of instellingen (Koopovereenkomst, huurovereenkomst).
Het publiekrecht: geeft regels voor de juridische verhouding tussen personen en de overheid
(milieuvergunning, burger die kiesrecht uitoefent).
Hoofdstuk 2 - Inleiding bestuursrecht
Ons land heeft een bestuur dat zorgt voor een goede gang van zaken, dit is een openbaar bestuur.
Dit is actief op verschillende overheidsniveaus:
- Gemeentebestuur (College van B&W)
- Provinciaal bestuur (Gedeputeerde Staten)
- Landsbestuur (Regering)
Het bestuursrecht geeft regels voor de bestuurstaak van de overheid.
Het staatsrecht beschrijft de bevoegdheden van de verschillende overheidsorganen, terwijl het
bestuursrecht regels geeft voor de uitoefening van deze bevoegdheden.
Waaruit bestaat de bestuurstaak van de overheid? In het algemeen kun je zeggen dat het bestuur het
algemeen belang behartigt. Ons landbestuur staat voor het algemeen belang.
De bestuurstaak van de overheid behartigt het algemeen belang, dat wil zeggen het belang dat we
als samenleving gezamenlijk hebben.
Het algemeen belang mag niet zomaar bepaald worden door het bestuur. Dat bepaalt de politiek
door middel van wetten. Bijv: wetgeving over studiefinanciering
Politiek wetten bestuur is gebonden aan deze wetten
Besturen: Bestaat uit feitelijke handelingen en besluiten
Het bestuur voert feitelijke handelingen uit die voor iedereen zichtbaar zijn. (Bijv. blussen brand,
aanleggen van wegen en het versterken van dijken) Het bestuursorgaan verricht deze feitelijke
handelingen soms zelf, en soms geeft het opdracht voor het uitvoeren ervan.
Het grootste deel van de activiteiten van een bestuursorgaan bestaan uit besluiten. Bestuursorganen
nemen bijvoorbeeld besluiten over een streekplan of een bestemmingsplan, maar ook over een
uitkering of over studiefinanciering.
,Ons land wordt een verzorgingsstaat genoemd. Dat wil zeggen dat de overheid de taak heeft om de
burger op verschillende terreinen een bestaansminimum te bieden als hij daar zelf niet voor kan
zorgen.
De overheid wilt nu liever een participatiesamenleving om daarmee duidelijk te maken dat zij van de
burger verwacht dat deze zo veel mogelijk zelf doet voordat hij een beroep doet op de overheid.
Er wordt in het bestuursrecht onderscheid gemaakt tussen bijzonder bestuursrecht en algemeen
bestuursrecht.
In het algemeen bestuursrecht vind je de regels die gelden voor alle verschillende bestuurstaken van
de overheid. Het zijn de regels die altijd gelden.
Het bijzonder bestuursrecht richt zich op de inhoud van de verschillende bestuurstaken. Zoals het
vreemdelingenrecht, het milieurecht, het belastingrecht etc.
Bestuursrecht vind je in internationale verdragen. (EVRM)
Bronnen bestuursrecht:
- Jurisprudentie
- Gewoonte (geen feitelijk wetsartikel)
- Internationale verdragen (EVRM, IVBPR)
- Wetten (Nationale wetten)
De grondwet bevat de basisregels van ons staatsinrichting. De Awb is de belangrijkste wet
voor het algemeen bestuursrecht. (besluit, beschikking, belanghebbende) Het bijzonder
bestuursrecht kent voor bijna elk deel van de bestuurstaak een eigen wet. (bijzondere
wetten)
- Provinciale en gemeentelijke verordeningen
Rechtsbescherming: de rechten van personen die met de bestuurstaak van de overheid te maken
hebben, het recht om gehoord te worden voordat er een besluit wordt genomen en de
mogelijkheden om je tegen een besluit te verzetten.
Vertrouwensbeginsel: Dat door het bestuur bij de burger gewekte redelijk verwachtingen moeten
worden nagekomen. Als het bestuur bijvoorbeeld een toezegging doet, kan het deze toezegging
daarna niet zomaar tenietdoen.
Hoofdstuk 3 - Kernbegrippen in het bestuursrecht
Hoofdrolspelers in het bestuursrecht: bestuursorgaan en belanghebbende
Een bestuursorgaan voert een deel van de bestuurstaak van de overheid uit. (Beslissen over
vergunningen, toekennen van uitkering etc.)
Rechtspersoon = instelling of onderneming die een eigen leven leidt in het recht.
Wat is een bestuursorgaan? Art. 1:1 Awb geeft 2 omschrijvingen:
1. Een orgaan van een rechtspersoon dat krachtens publiekrecht is ingesteld > Niet door
mensen opgericht (A-bestuursorgaan)
2. Een andere persoon of ander college met enig openbaar gezag gekleed > Garagehouder is
bevoegd is voor APK keuringen, CBR. (overheidstaken) (B-bestuursorgaan)
, A-organen vallen bij alles wat ze doen onder de Awb, B-organen alleen als ze met hun overheidstaak
bezig zijn. Dus niet als zij bezig zijn met een auto te verkopen.
Een rechtspersoon is een instelling of onderneming die een eigen leven leidt in het recht.
Er zijn 2 soorten rechtspersonen: privaatrechtelijke en publiekrechtelijke.
Privaatrechtelijke rechtspersonen: opgericht door mensen/organisaties (Een opgerichte bv, een
stichting).
Publiekrechtelijke rechtspersonen: op grond van de wet ontstaan (De gemeente, de provincie en het
Rijk) > bestuursorganen.
Alleen de organen van de publiekrechtelijke rechtspersoon zijn dus bestuursorganen!
Publiekrechtelijke rechtspersonen heten ook wel openbare lichamen. Deze publiekrechtelijke
rechtspersonen hebben organen. Dat zijn de onderdelen van het openbaar lichaam die moeten
beslissen namens de rechtspersoon. Bij de gemeente zijn dat de burgemeester, het collega van B&W
en de gemeenteraad. Provincie: commissaris van de koning, gedeputeerde staten en provinciale
staten. Het rijk: minister en de regering.
Zelfstandig bestuursorgaan: bestuursorgaan dat zelfstandig een bepaald deel van de bestuurstaak
uitvoert en losstaat van de centrale overheid (KVK, UWV, DUO)
Een ZBO’s is een publiekrechtelijk rechtspersoon.
De taken en bevoegdheden van een ZBO staan in een wet of in een algemene maatregel van bestuur.
De ZBO’s vallen onder de Kaderwet. ZBO’s staan niet onder het gezag van een minister.
Kader wet zelfstandige bestuursorganen regelt:
- welke gevallen
- onder welke voorwaarden
je een nieuwe ZBO mag oprichten.
Belanghebbende: Degene wiens belang rechtstreeks betrokken is bij een besluit van een
bestuursorgaan. Bijv. aanvraag horecavergunning voor een café, is de eigenaar van het café de
belanghebbende. Maar ook de omwonenden kunnen hierbij belanghebbenden zijn (overlast geluid).
Alleen belanghebbende kunnen in bezwaar, beroep en soms zelf in hoger beroep.
Belanghebbenden dienen vaak te worden gehoord voordat het bestuursorgaan een besluit neemt.
Tussen het besluit en het belang van de belanghebbende moet een direct verband zijn.
Om het belang vast te stellen, hebben rechters het afstands- en zichtcriterium.
De bevoegdheden van de overheid worden beperkt door 2 belangrijke beginselen:
Het legaliteitsbeginsel en het specialiteitsbeginsel.
Het legaliteitsbeginsel betekent dat bevoegdheden van de overheid altijd hun basis moeten vinden
in de wet. Bijv. de overheid mag alleen een deel van het inkomen afpakken als de belastingwetgeving
dat toestaat.
Het specialiteitsbeginsel houdt in dat bestuur een bevoegdheid alleen mag gebruiken voor het doel
waarvoor de wet deze bevoegdheid geeft. Bijv. geeft de wet bevoegdheid om het milieu te
beschermen, dan mag het bestuur deze bevoegdheid alleen daarvoor gebruiken en niet om bijv.
verkeer te regelen.
Hoofdstuk 1 - De plaats van het bestuursrecht in het recht
Het recht bestaat uit 5 rechtsgebieden:
1. Bestuursrecht
2. Staatsrecht
3. Strafrecht
4. Burgerlijk recht
5. Internationaal recht
Bestuursrecht beschrijft hoe de overheid haar bestuurstaak moet uitvoeren.
Bestuursrecht is publiekrecht.
Het recht kan worden verdeeld in privaatrecht en publiekrecht.
Het privaatrecht: regelt de juridische relaties tussen personen, dat wil zeggen tussen burgers
onderling. En tussen burgers en bedrijven of instellingen (Koopovereenkomst, huurovereenkomst).
Het publiekrecht: geeft regels voor de juridische verhouding tussen personen en de overheid
(milieuvergunning, burger die kiesrecht uitoefent).
Hoofdstuk 2 - Inleiding bestuursrecht
Ons land heeft een bestuur dat zorgt voor een goede gang van zaken, dit is een openbaar bestuur.
Dit is actief op verschillende overheidsniveaus:
- Gemeentebestuur (College van B&W)
- Provinciaal bestuur (Gedeputeerde Staten)
- Landsbestuur (Regering)
Het bestuursrecht geeft regels voor de bestuurstaak van de overheid.
Het staatsrecht beschrijft de bevoegdheden van de verschillende overheidsorganen, terwijl het
bestuursrecht regels geeft voor de uitoefening van deze bevoegdheden.
Waaruit bestaat de bestuurstaak van de overheid? In het algemeen kun je zeggen dat het bestuur het
algemeen belang behartigt. Ons landbestuur staat voor het algemeen belang.
De bestuurstaak van de overheid behartigt het algemeen belang, dat wil zeggen het belang dat we
als samenleving gezamenlijk hebben.
Het algemeen belang mag niet zomaar bepaald worden door het bestuur. Dat bepaalt de politiek
door middel van wetten. Bijv: wetgeving over studiefinanciering
Politiek wetten bestuur is gebonden aan deze wetten
Besturen: Bestaat uit feitelijke handelingen en besluiten
Het bestuur voert feitelijke handelingen uit die voor iedereen zichtbaar zijn. (Bijv. blussen brand,
aanleggen van wegen en het versterken van dijken) Het bestuursorgaan verricht deze feitelijke
handelingen soms zelf, en soms geeft het opdracht voor het uitvoeren ervan.
Het grootste deel van de activiteiten van een bestuursorgaan bestaan uit besluiten. Bestuursorganen
nemen bijvoorbeeld besluiten over een streekplan of een bestemmingsplan, maar ook over een
uitkering of over studiefinanciering.
,Ons land wordt een verzorgingsstaat genoemd. Dat wil zeggen dat de overheid de taak heeft om de
burger op verschillende terreinen een bestaansminimum te bieden als hij daar zelf niet voor kan
zorgen.
De overheid wilt nu liever een participatiesamenleving om daarmee duidelijk te maken dat zij van de
burger verwacht dat deze zo veel mogelijk zelf doet voordat hij een beroep doet op de overheid.
Er wordt in het bestuursrecht onderscheid gemaakt tussen bijzonder bestuursrecht en algemeen
bestuursrecht.
In het algemeen bestuursrecht vind je de regels die gelden voor alle verschillende bestuurstaken van
de overheid. Het zijn de regels die altijd gelden.
Het bijzonder bestuursrecht richt zich op de inhoud van de verschillende bestuurstaken. Zoals het
vreemdelingenrecht, het milieurecht, het belastingrecht etc.
Bestuursrecht vind je in internationale verdragen. (EVRM)
Bronnen bestuursrecht:
- Jurisprudentie
- Gewoonte (geen feitelijk wetsartikel)
- Internationale verdragen (EVRM, IVBPR)
- Wetten (Nationale wetten)
De grondwet bevat de basisregels van ons staatsinrichting. De Awb is de belangrijkste wet
voor het algemeen bestuursrecht. (besluit, beschikking, belanghebbende) Het bijzonder
bestuursrecht kent voor bijna elk deel van de bestuurstaak een eigen wet. (bijzondere
wetten)
- Provinciale en gemeentelijke verordeningen
Rechtsbescherming: de rechten van personen die met de bestuurstaak van de overheid te maken
hebben, het recht om gehoord te worden voordat er een besluit wordt genomen en de
mogelijkheden om je tegen een besluit te verzetten.
Vertrouwensbeginsel: Dat door het bestuur bij de burger gewekte redelijk verwachtingen moeten
worden nagekomen. Als het bestuur bijvoorbeeld een toezegging doet, kan het deze toezegging
daarna niet zomaar tenietdoen.
Hoofdstuk 3 - Kernbegrippen in het bestuursrecht
Hoofdrolspelers in het bestuursrecht: bestuursorgaan en belanghebbende
Een bestuursorgaan voert een deel van de bestuurstaak van de overheid uit. (Beslissen over
vergunningen, toekennen van uitkering etc.)
Rechtspersoon = instelling of onderneming die een eigen leven leidt in het recht.
Wat is een bestuursorgaan? Art. 1:1 Awb geeft 2 omschrijvingen:
1. Een orgaan van een rechtspersoon dat krachtens publiekrecht is ingesteld > Niet door
mensen opgericht (A-bestuursorgaan)
2. Een andere persoon of ander college met enig openbaar gezag gekleed > Garagehouder is
bevoegd is voor APK keuringen, CBR. (overheidstaken) (B-bestuursorgaan)
, A-organen vallen bij alles wat ze doen onder de Awb, B-organen alleen als ze met hun overheidstaak
bezig zijn. Dus niet als zij bezig zijn met een auto te verkopen.
Een rechtspersoon is een instelling of onderneming die een eigen leven leidt in het recht.
Er zijn 2 soorten rechtspersonen: privaatrechtelijke en publiekrechtelijke.
Privaatrechtelijke rechtspersonen: opgericht door mensen/organisaties (Een opgerichte bv, een
stichting).
Publiekrechtelijke rechtspersonen: op grond van de wet ontstaan (De gemeente, de provincie en het
Rijk) > bestuursorganen.
Alleen de organen van de publiekrechtelijke rechtspersoon zijn dus bestuursorganen!
Publiekrechtelijke rechtspersonen heten ook wel openbare lichamen. Deze publiekrechtelijke
rechtspersonen hebben organen. Dat zijn de onderdelen van het openbaar lichaam die moeten
beslissen namens de rechtspersoon. Bij de gemeente zijn dat de burgemeester, het collega van B&W
en de gemeenteraad. Provincie: commissaris van de koning, gedeputeerde staten en provinciale
staten. Het rijk: minister en de regering.
Zelfstandig bestuursorgaan: bestuursorgaan dat zelfstandig een bepaald deel van de bestuurstaak
uitvoert en losstaat van de centrale overheid (KVK, UWV, DUO)
Een ZBO’s is een publiekrechtelijk rechtspersoon.
De taken en bevoegdheden van een ZBO staan in een wet of in een algemene maatregel van bestuur.
De ZBO’s vallen onder de Kaderwet. ZBO’s staan niet onder het gezag van een minister.
Kader wet zelfstandige bestuursorganen regelt:
- welke gevallen
- onder welke voorwaarden
je een nieuwe ZBO mag oprichten.
Belanghebbende: Degene wiens belang rechtstreeks betrokken is bij een besluit van een
bestuursorgaan. Bijv. aanvraag horecavergunning voor een café, is de eigenaar van het café de
belanghebbende. Maar ook de omwonenden kunnen hierbij belanghebbenden zijn (overlast geluid).
Alleen belanghebbende kunnen in bezwaar, beroep en soms zelf in hoger beroep.
Belanghebbenden dienen vaak te worden gehoord voordat het bestuursorgaan een besluit neemt.
Tussen het besluit en het belang van de belanghebbende moet een direct verband zijn.
Om het belang vast te stellen, hebben rechters het afstands- en zichtcriterium.
De bevoegdheden van de overheid worden beperkt door 2 belangrijke beginselen:
Het legaliteitsbeginsel en het specialiteitsbeginsel.
Het legaliteitsbeginsel betekent dat bevoegdheden van de overheid altijd hun basis moeten vinden
in de wet. Bijv. de overheid mag alleen een deel van het inkomen afpakken als de belastingwetgeving
dat toestaat.
Het specialiteitsbeginsel houdt in dat bestuur een bevoegdheid alleen mag gebruiken voor het doel
waarvoor de wet deze bevoegdheid geeft. Bijv. geeft de wet bevoegdheid om het milieu te
beschermen, dan mag het bestuur deze bevoegdheid alleen daarvoor gebruiken en niet om bijv.
verkeer te regelen.
