Samenvatting week 6 groepsdynamica + leerdoelen + hoorcolleges + werkcolleges

Week 6: Leiderschap en besluitvorming
H12 + H11.8, 11.12, 11.15, 11.16, 11.17
Leerdoel: de student kan theorieën met betrekking tot leiderschap en besluitvorming uitleggen,
herkennen en toepassen op casussen

Leiderschap: 3 betekenissen van de term leiderschap
- Iemand die bepaalde eigenschappen bezit (persoonlijke kwaliteit)
- Iemand die een bepaalde positie binnen een sociaal systeem inneemt (positie met macht)
- Iemand die zich op een bepaalde manier gedraagt (gedrag)
 Bepaalde omstandigheden bepalen of iemand een leider wordt (hangt van de situatie af)

Functionele benadering: Leidersgedrag
- Gedrag dat bijdraagt aan de vervulling van de taak en het bereiken van het groepsdoel
- Gedrag dat bijdraagt aan de instandhouding en versterking van de groep
 Niet ieder groepslid wordt een leider, alleen het lid dat de meeste invloed uitoefent op de
andere leden in de door hem gewenste richting en daarbij meer invloed uitoefent dan
ondergaat

3 leiderschapsstijlen (Kurt Lewin)
1. Autoritair leiderschap
 Verstorende bevelen die ingaan tegen een wens van een groepslid
 Geeft geen kritiek op het gedrag maar kraakt het groepslid af
 Roept veel vijandigheid, ontevredenheid en afhankelijkheid op
2. Democratisch leiderschap
 Benadrukt het geven van info en suggesties
 Onafhankelijkheid en vertouwelijkheid
 Groepsgerichtheid en vriendelijkheid
 Stimuleert zelfstandigheid door de groep te leren meer op zichzelf te vertrouwen
3. Laissez-faire leiderschap
 Stimuleert zelfstandigheid door alle verantwoordelijkheid bij de leden te laten
 Benadrukt het geven van info en suggesties

Tegenwoordig is de meest effectiefste stijl: situationeel leiderschap

Leiderschapsstij Kenmerken Effecten Nadere typering
l
Autoritair Strikte controle Afhankelijkheid en -Tirannie: leider stelt zich boven elke
door het geven passief bijven van de groepsnorm en oefent een heerschappij uit
van instructies, leden resulteert in volgens de regel ‘de groep ben ik’
bepalen van het wraakgevoelens, - welwillend despotisme: hij weet wat het
doel en door agressie en beste is voor de groep
bewaken van de vijandigheid die ze - dictatuur: hij is de enige die beslist en alle
uitvoering van de uiten op anderen macht heeft, streng
taak (zondeblok) - patriarchale leiderschapsstijl: doet
Afremming creativiteit voorstellen en laat reacties en vragen van
en spontaniteit de rest toe. Maar hij is de gene die
Breekbare groep uiteindelijk besluit, soort alsof-besluiten
Weinig cohesie - personalistische leidersvorm: geen
persoonlijke relaties, is niet gebaseerd op
bevelen of overleg. Gebruikt zijn

, superioriteit als beïnvloedingsmethode
Democratisch/ Behoudt in ruime De taak- of Centraal staan het aansturen van sociale
collegiaal mate de leiding procesprobleem staat gedragsvormen onderling. De stijl
maar biedt de centraal. respecteert elk persoon als gelijkwaardig
groep genoeg Wij-gevoel partner en zijn zelfontplooiing. Het wordt
hulp om Veel samenwerking een ruimte waarin ieder kan leren:
overeenstemmin Overeenstemming - luisteren naar anderen meningen
g te bereiken. Hij bereiken - het anders-zijn te accepteren
probeert zijn Duurzame groep - eigen belangen op achtergrond zetten
invloed op het - moed om eigen belangen te presenteren
denkproces - oefenen van gedragsvormen (stemmen,
minimaal te kiezen, discussie, procedures etc.)
houden en de
leden te De leider stelt geen oplossingen maar
stimuleren problemen ter discussie (hulp bieden)
Laissez-faire Is passief en laat Twijfels en Alleen bruikbaar wanneer dit voortkomt uit
toegeeflijk alles onzekerheid zorg en kunde en niet uit onzekerheid,
gebeuren zonder Verwaarlozing van ongeinstresseerdeheid of verborgen
in te grijpen. De groeikrachtige leden tegenzin
leden moeten Terroriseren van  Leider die nieuw is in de groep en
zelf bepalen wat zwakke leden zich eerst observerend en
juist is. Kliekvorming en afwachtend op stelt om in de gaten
Afzonderen van rivaliteit te krijgen hoe ver de groep is. Of
de groep en is Uiteenvallen groep om de groep op eigen kracht te
niet betrokken laten beslissen of ruimte te bieden

Wat zijn de gevolgen op de groep van elke stijl
- Autoritair: een agressieve reactie of een onderdrukte reactie doordat ze geen
bewegingsvrijheid hebben.
- Democratisch: agressie op middenniveau
- Laissez-faire: extreme agressie omdat daar nauwelijks tegenkrachten zijn

Leiderschap: vroeger was het een speciale eigenschap, nu ligt de nadruk meer op het vervullen van
noodzakelijke functies in de groep en op aanpassingsvermogen aan veranderde situaties
 Boek beschrijft het als: het uitvoeren van al die gedragsvormen die een concrete groep of
organisatie helpen bij het bereiken van de gewenste resultaten en die bijdragen aan de
levensvatbaarheid van de groep/organisatie, waaronder ook het bevorderen van
bevredigende interpersoonlijke relatie’s

Twee gedragsvormen voor een leider (moeten juiste evenwicht zien te vinden)
1. Taakgerichtheid: het draait om het bereiken van doel (formele functies/leider)
 Nadruk op productie en voorbestaan van de groep in de omgeving (externe systeem)
 Taakrollen
 Interventies op inhouds- en procedureniveau
Bv; initiatief nemen, verhelderen onderwerp, procedureplan maken, geven van info
2. Sociaal emotioneel/groepsgerichtheid: de groep als een sociale eenheid in stand houden,
aandacht voor psychologische en persoonlijke functies van de groep, bijdragen aan motivatie
 Bewaakt de tevredenheid van groepsleden, sensitiviteit en biedt ondersteuning (intern)
 Procesrollen
 Interventies op interactie- en bestaansniveau
Bv; bemiddelen bij conflicten, relaties prettig houden, aanmoedigen, minderheid betrekken