BIOLOGIE H21 AFWEER
12.1 – GEEN INDRINGERS
Om bacteriën buiten te houden heeft je lichaam DEKWEEFSEL als MECHANISCHE
AFWEER tegen ziekteverwekkers. Dekweefselcellen zitten strak tegen elkaar
aan, waardoor er geen ziekteverwekkers doorheen kunnen. Het INWENDIGE
MILIEU wordt beschermd tegen schadelijke stoffen uit het UITWENDIGE MILIEU.
De huid (van buiten naar
binnen)
DE OPPERHUID
De bovenste laag heet de
HOORNLAAG. De hoornlaag
bestaat uit dode
uitgedroogde cellen. De
cellen van de hoornlaag
schuren door contact van
de huid af (en daarmee
ook bacteriën)
De hoornlaag groeit aan
door de BASALE CELLAAG. In
de basale cellaag zitten stamcellen. Dochtercellen duwen oude
dochtercellen naar het oppervlak
De LEDERHUID bevat elastisch bindweefsel en zintuigcellen
ONDERHUIDS VETWEEFSEL --> warmteisolatie
Melanine
In de huid zitten melanocyten die in de basale cellaag uitlopers met
melaninekorrels. Melanine houdt schadelijke UV-straling tegen, zodat het
DNA niet aangepast wordt. Cellen met melanine komen uiteindelijk in de
hoornlaag en sterven af.
Longen en darmen
Via je longen en darmen kunnen ziekteverwekkers je lichaam
binnenkomen. Slijmbekercellen in het dekweefselcellen in je longen en
darmen scheiden slijm af; het SLIJMVLIES. In de luchtwegen hebben
dekweefselcellen trilharen om slijm met ziekteverwekkers naar je keel te
duwen. Bacteriën gaan dood in de BIOCHEMISCHE BARRIÈRE van de maag (lage
pH).
Afweer van planten
Mechanische afweer: Doorns zijn een vorm van mechanische afweer.
Andere planten hebben mutualisme met bijvoorbeeld mieren die in de
bladeren leven en dieren die de bladeren op willen eten bijten.
, Chemische afweer: Andere planten hebben en bittere smaak; dit is
chemische afweer. Brandnetels zijn ook een voorbeeld van planten met
chemische afweer. Taxushagen zijn volledig giftig, behalve de vruchten.
Zo eten vogels de vruchten en poepen de zaadjes op een andere plek
weer uit.
Planten kunnen de huidmondjes sluiten, H2O2 afscheiden of NO
afscheiden.
Waarschuwingssignalen zorgen dat planten die aangevreten worden
stoffen in de lucht verspreiden, waardoor planten in de buurt vies-
smakende stoffen aanmaken. Bovendien kunnen carnivorische insecten
naar de plant komen om bijvoorbeeld de rupsen op te eten. Ook maken
sommige planten lokstoffen aan voor de predator van insecten die hun
bladeren eten.
12.2 NIET SPECIFIEKE AFWEER
Bacteriën
BACTERIËN hebben een celwand, celmembraan, ribosomen maar geen
andere organellen. Het CIRKELVORMIG CHROMOSOOM (DNA) ligt los in het
grondplasma. Ook hebben ze een paar cirkelvormige DNA-moleculen die
PLASMIDEN heten. Bacteriën zijn PROKARYOTEN, omdat ze geen celkern
hebben. In je MICROBIOOM zitten veel nuttige bacteriën, zoals darmbacteriën
en huidbacteriën. Bacteriën kunnen GIFTIGE STOFFEN aanmaken, waar je ziek
van kan worden.
Virussen en parasieten
PARASIETEN zijn EUKARYOTEN; ze een CELKERN en sommige ORGANELLEN. Virussen
hebben een gastheercel nodig om te vermenigvuldigen. Een virusdeeltje
bestaat uit ERFELIJK MATERIAAL (DNA of RNA) met daaromheen een EIWITKAPSEL
(capside) en soms nog een membraan van de gastheer (VIRUSENVELOP)
1. Een virus hecht aan een
receptor van een cel
2. Het virus gaat via
endocytose of door het
membraan de
gastheercel in
3. a. bij een DNA-virus
komt het DNA door het
enzym integrase in de
kern van de gastheercel
4. b. bij een RNA-virus
wordt het RNA omgezet
tot enkelstrengs DNA
door het enzym reverse
transcriptase, waarna
12.1 – GEEN INDRINGERS
Om bacteriën buiten te houden heeft je lichaam DEKWEEFSEL als MECHANISCHE
AFWEER tegen ziekteverwekkers. Dekweefselcellen zitten strak tegen elkaar
aan, waardoor er geen ziekteverwekkers doorheen kunnen. Het INWENDIGE
MILIEU wordt beschermd tegen schadelijke stoffen uit het UITWENDIGE MILIEU.
De huid (van buiten naar
binnen)
DE OPPERHUID
De bovenste laag heet de
HOORNLAAG. De hoornlaag
bestaat uit dode
uitgedroogde cellen. De
cellen van de hoornlaag
schuren door contact van
de huid af (en daarmee
ook bacteriën)
De hoornlaag groeit aan
door de BASALE CELLAAG. In
de basale cellaag zitten stamcellen. Dochtercellen duwen oude
dochtercellen naar het oppervlak
De LEDERHUID bevat elastisch bindweefsel en zintuigcellen
ONDERHUIDS VETWEEFSEL --> warmteisolatie
Melanine
In de huid zitten melanocyten die in de basale cellaag uitlopers met
melaninekorrels. Melanine houdt schadelijke UV-straling tegen, zodat het
DNA niet aangepast wordt. Cellen met melanine komen uiteindelijk in de
hoornlaag en sterven af.
Longen en darmen
Via je longen en darmen kunnen ziekteverwekkers je lichaam
binnenkomen. Slijmbekercellen in het dekweefselcellen in je longen en
darmen scheiden slijm af; het SLIJMVLIES. In de luchtwegen hebben
dekweefselcellen trilharen om slijm met ziekteverwekkers naar je keel te
duwen. Bacteriën gaan dood in de BIOCHEMISCHE BARRIÈRE van de maag (lage
pH).
Afweer van planten
Mechanische afweer: Doorns zijn een vorm van mechanische afweer.
Andere planten hebben mutualisme met bijvoorbeeld mieren die in de
bladeren leven en dieren die de bladeren op willen eten bijten.
, Chemische afweer: Andere planten hebben en bittere smaak; dit is
chemische afweer. Brandnetels zijn ook een voorbeeld van planten met
chemische afweer. Taxushagen zijn volledig giftig, behalve de vruchten.
Zo eten vogels de vruchten en poepen de zaadjes op een andere plek
weer uit.
Planten kunnen de huidmondjes sluiten, H2O2 afscheiden of NO
afscheiden.
Waarschuwingssignalen zorgen dat planten die aangevreten worden
stoffen in de lucht verspreiden, waardoor planten in de buurt vies-
smakende stoffen aanmaken. Bovendien kunnen carnivorische insecten
naar de plant komen om bijvoorbeeld de rupsen op te eten. Ook maken
sommige planten lokstoffen aan voor de predator van insecten die hun
bladeren eten.
12.2 NIET SPECIFIEKE AFWEER
Bacteriën
BACTERIËN hebben een celwand, celmembraan, ribosomen maar geen
andere organellen. Het CIRKELVORMIG CHROMOSOOM (DNA) ligt los in het
grondplasma. Ook hebben ze een paar cirkelvormige DNA-moleculen die
PLASMIDEN heten. Bacteriën zijn PROKARYOTEN, omdat ze geen celkern
hebben. In je MICROBIOOM zitten veel nuttige bacteriën, zoals darmbacteriën
en huidbacteriën. Bacteriën kunnen GIFTIGE STOFFEN aanmaken, waar je ziek
van kan worden.
Virussen en parasieten
PARASIETEN zijn EUKARYOTEN; ze een CELKERN en sommige ORGANELLEN. Virussen
hebben een gastheercel nodig om te vermenigvuldigen. Een virusdeeltje
bestaat uit ERFELIJK MATERIAAL (DNA of RNA) met daaromheen een EIWITKAPSEL
(capside) en soms nog een membraan van de gastheer (VIRUSENVELOP)
1. Een virus hecht aan een
receptor van een cel
2. Het virus gaat via
endocytose of door het
membraan de
gastheercel in
3. a. bij een DNA-virus
komt het DNA door het
enzym integrase in de
kern van de gastheercel
4. b. bij een RNA-virus
wordt het RNA omgezet
tot enkelstrengs DNA
door het enzym reverse
transcriptase, waarna
