Recht jaar 2 H1
Week 1 Hiërarchie van regelgeving
Rechtmatigheid
Beginselen van de democratische rechtsstaat:
- Democratie
- Legaliteit: overheidshandelen gebaseerd op wettelijke grondslag
- Grondrechten
- Onafhankelijke rechtspraak
- Trias politica
Rechtmatig:
1. Niet in strijd met andere (hogere) wet- of regelgeving
2. Niet in strijd met algemene rechtsbeginselen
Hiërarchie in wet- en regelgeving
1. Verdrag
2. Grondwet
3. Wet in formele zin
4. Algemene maatregel van bestuur besluit
5. Ministeriele regeling regeling/voorschrift
6. Provinciale verordening
7. Gemeentelijke- en waterschapsverordening
8. Beleidsregels
9. Beschikkingen
Verhouding juridische beleidsinstrumenten:
- Grondslag bevoegdheid = a.v.v. (wet in materiele zin)
- Uitleg toepassing bevoegdheid = beleidsregels mogen niet in strijd zijn met
reikwijdte bevoegdheid (legaliteit)
- Uitvoering van bevoegdheid = beschikkingen mogen niet in strijd zijn met de
beleidsregels
Gelede normstelling: Uiteindelijke beschikking moet in lijn zijn met alle hogere wet- en
regelgeving.
- Er zijn op verschillende niveaus regelgeving over één bepaald onderwerp.
- Dit heeft dus betrekking op bijzonder en niet op algemeen bestuursrecht.
- Het zijn normen die betrekking hebben op één onderwerp en het zijn niet algemene
regels (bijvoorbeeld procedureregels) die op meerdere
onderwerpen/beleidsterreinen van toepassing zijn Bijzonder bestuursrecht.
Week 1.2 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Algemene rechtsbeginselen
- Behoorlijk bestuur: de overheid moet ‘fatsoenlijk’ met de burger omgaan
- Sommige beginselen zijn gecodificeerd: staan in de wet
1
, Functies:
- Normen voor bestuurlijk handelen
- Toetsingsgrond voor rechter
- Bezwaar- beroepsgrond voor burger
!!deze normen gelden altijd en voor ieder overheidsbesluit
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
- Formele beginselen van behoorlijk bestuur: zien op de totstandkoming
(voorbereiding) van een besluit.
- Materiele beginselen van behoorlijk bestuur: zien op de inhoud van een besluit
Formele beginselen:
1. Formele zorgvuldigheidbeginsel: het bestuursorgaan dient onderzoek te doen om
een besluit zo zorgvuldig mogelijk te nemen (art. 3:2 Awb)
2. Fair-play beginsel: bestuursorgaan dient op een onpartijdige wijze te beslissen (art.
2:4 Awb)
3. Formele rechtszekerheidsbeginsel: duidelijkheid over het moment van in werking
treden van het besluit (art. 3:40 Awb e.v.)
4. Motiveringsbeginsel: beslissing motiveren; 1. deugdelijk (formeel en materieel) & 2.
Kenbaar (formeel) (art. 3:46 & 3:47 Awb)
Materiele beginselen:
1. Verbod van détournement de pouvoir: bevoegdheid mag niet worden gebruikt voor
een ander doel/ machtsmisbruik is verboden (art. 3:3 Awb).
2. Verbod van willekeur: er moet een redelijke belangenafweging gemaakt worden (art
3:4 lid 1 Awb).
3. Evenredigheidsbeginsel (art 3:4 lid 2 Awb):
o Proportionaliteit: middel moet in verhouding zijn met het te bereiken doel.
o Subsidiariteit: het minst ver gaande middel moet worden ingezet om het doel te
bereiken eerst een waarschuwing geven.
4. Materiele rechtszekerheidsbeginsel: rechten en plichten moeten duidelijk
omschreven zijn
5. Vertrouwensbeginsel: burger mag afgaan op gerechtvaardigd opgewekt vertrouwen
6. Gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen moeten gelijk worden behandeld.
Week 2 Systeem van bestuursrechtelijke
rechtsbescherming
Bestuursrecht: geeft mogelijkheden tegen een overheidsbesluit op te komen als je het er
niet mee eens bent Algemene Wet Bestuursrecht
Bij welke rechter moet je zijn bestuursrecht
Eerste aanleg Hoger beroep Cassatie
Wet Mulderzaken Kantonrechter Gerechtshof Geen cassatie
mogelijk
Belasting Rechtbank Gerechtshof Hoge Raad
Overige Rechtbank Hoofdregel: AB RvS Geen cassatie
(Hoofdregel) Sociale mogelijk
2
Week 1 Hiërarchie van regelgeving
Rechtmatigheid
Beginselen van de democratische rechtsstaat:
- Democratie
- Legaliteit: overheidshandelen gebaseerd op wettelijke grondslag
- Grondrechten
- Onafhankelijke rechtspraak
- Trias politica
Rechtmatig:
1. Niet in strijd met andere (hogere) wet- of regelgeving
2. Niet in strijd met algemene rechtsbeginselen
Hiërarchie in wet- en regelgeving
1. Verdrag
2. Grondwet
3. Wet in formele zin
4. Algemene maatregel van bestuur besluit
5. Ministeriele regeling regeling/voorschrift
6. Provinciale verordening
7. Gemeentelijke- en waterschapsverordening
8. Beleidsregels
9. Beschikkingen
Verhouding juridische beleidsinstrumenten:
- Grondslag bevoegdheid = a.v.v. (wet in materiele zin)
- Uitleg toepassing bevoegdheid = beleidsregels mogen niet in strijd zijn met
reikwijdte bevoegdheid (legaliteit)
- Uitvoering van bevoegdheid = beschikkingen mogen niet in strijd zijn met de
beleidsregels
Gelede normstelling: Uiteindelijke beschikking moet in lijn zijn met alle hogere wet- en
regelgeving.
- Er zijn op verschillende niveaus regelgeving over één bepaald onderwerp.
- Dit heeft dus betrekking op bijzonder en niet op algemeen bestuursrecht.
- Het zijn normen die betrekking hebben op één onderwerp en het zijn niet algemene
regels (bijvoorbeeld procedureregels) die op meerdere
onderwerpen/beleidsterreinen van toepassing zijn Bijzonder bestuursrecht.
Week 1.2 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Algemene rechtsbeginselen
- Behoorlijk bestuur: de overheid moet ‘fatsoenlijk’ met de burger omgaan
- Sommige beginselen zijn gecodificeerd: staan in de wet
1
, Functies:
- Normen voor bestuurlijk handelen
- Toetsingsgrond voor rechter
- Bezwaar- beroepsgrond voor burger
!!deze normen gelden altijd en voor ieder overheidsbesluit
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
- Formele beginselen van behoorlijk bestuur: zien op de totstandkoming
(voorbereiding) van een besluit.
- Materiele beginselen van behoorlijk bestuur: zien op de inhoud van een besluit
Formele beginselen:
1. Formele zorgvuldigheidbeginsel: het bestuursorgaan dient onderzoek te doen om
een besluit zo zorgvuldig mogelijk te nemen (art. 3:2 Awb)
2. Fair-play beginsel: bestuursorgaan dient op een onpartijdige wijze te beslissen (art.
2:4 Awb)
3. Formele rechtszekerheidsbeginsel: duidelijkheid over het moment van in werking
treden van het besluit (art. 3:40 Awb e.v.)
4. Motiveringsbeginsel: beslissing motiveren; 1. deugdelijk (formeel en materieel) & 2.
Kenbaar (formeel) (art. 3:46 & 3:47 Awb)
Materiele beginselen:
1. Verbod van détournement de pouvoir: bevoegdheid mag niet worden gebruikt voor
een ander doel/ machtsmisbruik is verboden (art. 3:3 Awb).
2. Verbod van willekeur: er moet een redelijke belangenafweging gemaakt worden (art
3:4 lid 1 Awb).
3. Evenredigheidsbeginsel (art 3:4 lid 2 Awb):
o Proportionaliteit: middel moet in verhouding zijn met het te bereiken doel.
o Subsidiariteit: het minst ver gaande middel moet worden ingezet om het doel te
bereiken eerst een waarschuwing geven.
4. Materiele rechtszekerheidsbeginsel: rechten en plichten moeten duidelijk
omschreven zijn
5. Vertrouwensbeginsel: burger mag afgaan op gerechtvaardigd opgewekt vertrouwen
6. Gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen moeten gelijk worden behandeld.
Week 2 Systeem van bestuursrechtelijke
rechtsbescherming
Bestuursrecht: geeft mogelijkheden tegen een overheidsbesluit op te komen als je het er
niet mee eens bent Algemene Wet Bestuursrecht
Bij welke rechter moet je zijn bestuursrecht
Eerste aanleg Hoger beroep Cassatie
Wet Mulderzaken Kantonrechter Gerechtshof Geen cassatie
mogelijk
Belasting Rechtbank Gerechtshof Hoge Raad
Overige Rechtbank Hoofdregel: AB RvS Geen cassatie
(Hoofdregel) Sociale mogelijk
2
