Periode 1880-1918 Ook wel Fin de Siècle genoemd.
Maatschappelijk Stromingen en kenmerken Poëzie Proza
- gewapende vrede. Impressionisme. Subjectieve waarneming. Dit is te - Tachtigers met l’art pour l’art. Kenmerken naturalistische romans:
- economische groei en koppelen aan de maatschappelijke ontwikkelingen → - Kunst heeft geen - denken en voelen v/d personages
technologie. Freuds dieptepsychologie → aandacht voor het maatschappelijke functie. wordt direct weergegeven.
- Opkomst wetenschap. onbewuste. Vandaar het afwijzen van - Medische wetenschap is
- Onzekerheid en Bekende schilders uit het impressionisme zijn Monet, domineespoëzie. belangrijk dus schrijvers proberen
verwachtingen v/d Rodin en van Gogh. - Estheticisme, de sfeer v/h hun personages psychologisch te
nieuwe eeuw. uitgebeelde of iig de schoonheid ontleden.
Estheticisme, de sfeer van wat wordt afgebeeld. daarvan. Schoonheid is in deze - Nerveuze personages met bleke
zin alles wat emotie oproept. tint en wisselende stemmingen.
Naturalisme (fatalisme en determinisme), reactie op De poëzie v/d Tachtigers kenmerkt zich Sanguinische personages gezonde
het realisme alleen dan binnen het proza → zie door: ronde gelaatstrekken.
rechterkolom. Naturalisme, waar realisten vonden ● Archaïsmen. - Sprake van een geschiedenis of
dat je de objectieve werkelijkheid moest weergeven, ● Beeldspraak ontleend aan de ontnuchtering, de erfelijke en
ging dat de naturalisten niet ver genoeg, de natuur. vaststaande factoren leiden tot
werkelijkheid moest ook wetenschappelijk verklaard ● Orginele beelden. een noodlottige of ontgoochelde
worden. Mede ontstaan door ontwikkelingen in de ● Synthesie, door elkaar halen van uitkomst. Noodlot is niet te
maatschappij als Darwin. zintuigen, zintuiglijke ontlopen → fatalisme.
Leven wordt bepaald door: waarnemingen spelen een Symbolisme
- la race (afstamming en erfelijkheid). belangrijke rol. - reactie op impressionisme en
- Le milieu (opvoeding + gezin). ● Rijm. naturalisme.
- Le moment (tijdsomstandigheden). ● Enjambementen. - Verbeeldingskracht, fantasie en
Verklaren is belangrijk. intuïtie.
- Waarneembare werkelijkheid is
Binnen de stroming is determinisme belangrijk: een afspiegeling van hogere
inzicht krijgen in de mens door verdiepen in diens werkelijkheid.
erfelijkheid en milieu. - ware werkelijkheid alleen uit te
drukken mbv symbolische taal.
- werkelijkheid zo dicht mogelijk
benaderen.
Namen als Copernicus en van Alfen.
, 1918-1940 Interbellum, tussen twee oorlogen in. België bezet, Nederland neutraal geweest. Desondanks was ook in NL WO I de breuk naar de moderne tijd.
Maatschappelijk Stromingen en kenmerken Poëzie Proza
- Opkomst fascisme, Kubisme en constructivisme Vrije vers Nieuwe zakelijkheid in de
alles in de staat, niets - Vooral in schilderkunst. - verwaarlozen regels v/d literatuur:
tegen de staat, niets - Kubisme, komt uit Parijs. Picasso en Mondriaan. taal. - tegen vormexperimenten.
buiten de staat. Het - Constructivisme uit Rusland. Schilderkunst wordt gezien als - verbreken vaste - Somber, kort en
individu is een pure en objectieve studie waar met simpele versvorm. kernachtig. Een boek hoeft
ondergeschikt aan de oorspronkelijke middelen teruggegaan moet naar - verrassende niet ingewikkeld te zijn
staat. basisvormen van hoeken en lijnen zonder dat daar nog woordcombo’s. maar moet iets te zeggen
- Opkomst Nationaal- direct een onderwerp in is waar te nemen. De vorm staat - Beeldspraak ontleend hebben.
socialisme en Hitler. op zichzelf. Verwijst niet naar de werkelijkheid. aan de stad ipv natuur. - Functionalisme, Alleen wat
- Beide stromingen - Tijdschrift de stijl van Doesburg (geen woorden meer in zijn - ww en znw ipv bvn. noodzakelijk is wordt
komen ook op in NL. gedichten) en Mondriaan. - wegvallen interpunctie, gezegd daarom korte
Daarnaast ook andere - Anti-individualistisch karakter, verwantschap met hoofdletters en zinnen (weinig bnv).
bewegingen die opkomen: communisme. regeleinden. - Rapportage roman.
- Socialisme en Futurisme - Henrik Marsman met Bekende namen zijn Bordewijk met
communisme. Vooral in de kunst maar ook proza., oorsprong bij Marinetti. Vlam. Bint, Knorrende beesten en
- Aanval op - snelheid, agressie en energie. - Draait niet om de Blokken. Verder Kaas van Willem
kapitalisme. - krachtige lijnen. concrete inhoud zoals bij Elsschot.
- Sociale wetten - vooruitgang en technologie. de tachtigers maar om
(algemeen kiesrecht, - paste bij opkomend nationalisme. de sfeer die wordt
8-urige werkweek). Expressionisme opgeroepen. In de
- Beurskrach en - Humanitair expressionisme, de kunstenaar moet wat schilderkunst uit zich dat
depressie 1929. betekenen voor de gemeenschap en sluit dus niet aan op in abstracte kunst in de
- Verzuiling. de kern v/d historische avant-garde. poëzie in poésie pure.
- Roaring twenties. - organisch expressionisme, kunt moet niet getuigen of
mededelen zoals bij bovenstaande variant. Alleen de Paul van Ostaaiijen boem
volmaaktheid v/h zelfstandige kunstwerk is belangrijk. Niet paukenslag.
afbeelden maar uitdrukken. Subjectief, ze weken af v/d
werkelijkheid zodat ze konden uitdrukken wat ze wilden
uitdrukken.
Dadaïsme
Geboren in Zürich, een antikunst → doel geestelijke reiniging en
Maatschappelijk Stromingen en kenmerken Poëzie Proza
- gewapende vrede. Impressionisme. Subjectieve waarneming. Dit is te - Tachtigers met l’art pour l’art. Kenmerken naturalistische romans:
- economische groei en koppelen aan de maatschappelijke ontwikkelingen → - Kunst heeft geen - denken en voelen v/d personages
technologie. Freuds dieptepsychologie → aandacht voor het maatschappelijke functie. wordt direct weergegeven.
- Opkomst wetenschap. onbewuste. Vandaar het afwijzen van - Medische wetenschap is
- Onzekerheid en Bekende schilders uit het impressionisme zijn Monet, domineespoëzie. belangrijk dus schrijvers proberen
verwachtingen v/d Rodin en van Gogh. - Estheticisme, de sfeer v/h hun personages psychologisch te
nieuwe eeuw. uitgebeelde of iig de schoonheid ontleden.
Estheticisme, de sfeer van wat wordt afgebeeld. daarvan. Schoonheid is in deze - Nerveuze personages met bleke
zin alles wat emotie oproept. tint en wisselende stemmingen.
Naturalisme (fatalisme en determinisme), reactie op De poëzie v/d Tachtigers kenmerkt zich Sanguinische personages gezonde
het realisme alleen dan binnen het proza → zie door: ronde gelaatstrekken.
rechterkolom. Naturalisme, waar realisten vonden ● Archaïsmen. - Sprake van een geschiedenis of
dat je de objectieve werkelijkheid moest weergeven, ● Beeldspraak ontleend aan de ontnuchtering, de erfelijke en
ging dat de naturalisten niet ver genoeg, de natuur. vaststaande factoren leiden tot
werkelijkheid moest ook wetenschappelijk verklaard ● Orginele beelden. een noodlottige of ontgoochelde
worden. Mede ontstaan door ontwikkelingen in de ● Synthesie, door elkaar halen van uitkomst. Noodlot is niet te
maatschappij als Darwin. zintuigen, zintuiglijke ontlopen → fatalisme.
Leven wordt bepaald door: waarnemingen spelen een Symbolisme
- la race (afstamming en erfelijkheid). belangrijke rol. - reactie op impressionisme en
- Le milieu (opvoeding + gezin). ● Rijm. naturalisme.
- Le moment (tijdsomstandigheden). ● Enjambementen. - Verbeeldingskracht, fantasie en
Verklaren is belangrijk. intuïtie.
- Waarneembare werkelijkheid is
Binnen de stroming is determinisme belangrijk: een afspiegeling van hogere
inzicht krijgen in de mens door verdiepen in diens werkelijkheid.
erfelijkheid en milieu. - ware werkelijkheid alleen uit te
drukken mbv symbolische taal.
- werkelijkheid zo dicht mogelijk
benaderen.
Namen als Copernicus en van Alfen.
, 1918-1940 Interbellum, tussen twee oorlogen in. België bezet, Nederland neutraal geweest. Desondanks was ook in NL WO I de breuk naar de moderne tijd.
Maatschappelijk Stromingen en kenmerken Poëzie Proza
- Opkomst fascisme, Kubisme en constructivisme Vrije vers Nieuwe zakelijkheid in de
alles in de staat, niets - Vooral in schilderkunst. - verwaarlozen regels v/d literatuur:
tegen de staat, niets - Kubisme, komt uit Parijs. Picasso en Mondriaan. taal. - tegen vormexperimenten.
buiten de staat. Het - Constructivisme uit Rusland. Schilderkunst wordt gezien als - verbreken vaste - Somber, kort en
individu is een pure en objectieve studie waar met simpele versvorm. kernachtig. Een boek hoeft
ondergeschikt aan de oorspronkelijke middelen teruggegaan moet naar - verrassende niet ingewikkeld te zijn
staat. basisvormen van hoeken en lijnen zonder dat daar nog woordcombo’s. maar moet iets te zeggen
- Opkomst Nationaal- direct een onderwerp in is waar te nemen. De vorm staat - Beeldspraak ontleend hebben.
socialisme en Hitler. op zichzelf. Verwijst niet naar de werkelijkheid. aan de stad ipv natuur. - Functionalisme, Alleen wat
- Beide stromingen - Tijdschrift de stijl van Doesburg (geen woorden meer in zijn - ww en znw ipv bvn. noodzakelijk is wordt
komen ook op in NL. gedichten) en Mondriaan. - wegvallen interpunctie, gezegd daarom korte
Daarnaast ook andere - Anti-individualistisch karakter, verwantschap met hoofdletters en zinnen (weinig bnv).
bewegingen die opkomen: communisme. regeleinden. - Rapportage roman.
- Socialisme en Futurisme - Henrik Marsman met Bekende namen zijn Bordewijk met
communisme. Vooral in de kunst maar ook proza., oorsprong bij Marinetti. Vlam. Bint, Knorrende beesten en
- Aanval op - snelheid, agressie en energie. - Draait niet om de Blokken. Verder Kaas van Willem
kapitalisme. - krachtige lijnen. concrete inhoud zoals bij Elsschot.
- Sociale wetten - vooruitgang en technologie. de tachtigers maar om
(algemeen kiesrecht, - paste bij opkomend nationalisme. de sfeer die wordt
8-urige werkweek). Expressionisme opgeroepen. In de
- Beurskrach en - Humanitair expressionisme, de kunstenaar moet wat schilderkunst uit zich dat
depressie 1929. betekenen voor de gemeenschap en sluit dus niet aan op in abstracte kunst in de
- Verzuiling. de kern v/d historische avant-garde. poëzie in poésie pure.
- Roaring twenties. - organisch expressionisme, kunt moet niet getuigen of
mededelen zoals bij bovenstaande variant. Alleen de Paul van Ostaaiijen boem
volmaaktheid v/h zelfstandige kunstwerk is belangrijk. Niet paukenslag.
afbeelden maar uitdrukken. Subjectief, ze weken af v/d
werkelijkheid zodat ze konden uitdrukken wat ze wilden
uitdrukken.
Dadaïsme
Geboren in Zürich, een antikunst → doel geestelijke reiniging en
