Samenvatting tunnels – wegen&tunnels
Fadi Wartan student civiele techniek windesheim
Wegen&tunnels jaar 1 van civiele techniek windesheim
Geschreven in het jaar 23-24
Deze samenvatting is een samenvatting van het boek Inleiding Ondergronds Bouwen van
het COB
1
,Inhoudsopgave
H1 Inleiding ............................................................................................................. 6
H1.1 Groeiende interesse voor ondergronds ruimtegebruik...................................... 6
H1.2 Geschiedenis van ondergronds bouwen ......................................................... 6
H1.3 Traditioneel gebruik van de ondergrond .......................................................... 6
H1.4 Schets vakgebied ondergronds bouwen ......................................................... 7
H1.5 Ontwerp, architectuur en bouwkundige aspecten ........................................... 7
H1.6 Redenen om ondergronds te gaan.................................................................. 8
H1.7 Kenmerken van ondergronds bouwen in Nederland ......................................... 9
H1.8 Kansen en potentiële belemmeringen ...........................................................10
H1.9 Afweging ondergronds of bovengronds ..........................................................11
H2 Voorbeelden van ondergrondse toepassingen ......................................................12
H2.1 Wonen, werken en recreëren (verblijf) ...........................................................12
H2.2 Opslag ...........................................................................................................15
H2.3 Grote infrastructuur .....................................................................................15
H2.4 Kleine infrastructuur ....................................................................................16
H3 Strategische beschouwing ondergronds bouwen ..................................................18
H3.1 Strategische studie ondergronds bouwen ......................................................18
H3.2 Conclusies ..................................................................................................19
H3.3 Kansrijke toepassingen ................................................................................20
H3.4 Andere invalshoeken ...................................................................................21
H4 Bouwproces, aandachtspunten en factoren die keuzes bepalen ............................23
H4.1 Actoren.......................................................................................................23
H4.2 Iteratieproces ..............................................................................................23
H4.3 Het maken van een afweging ........................................................................24
H4.4 Omgeving ...................................................................................................24
H4.5 Bodemomstandigheden...............................................................................25
H4.6 Overige factoren die de keuze voor een ondergrondse bouwmethoden bepalen25
H5 Constructies, bouwwijzen en uitvoering van begrenzingen ....................................27
H5.1 Constructies ...............................................................................................27
H5.2 Bouwwijzen ................................................................................................28
H5.3 Uitvoering van bouwkuip- en bouwput- begrenzingen .....................................31
H6 Geologie, geotechniek en geohydrologie ..............................................................33
2
, H6.1 Geologische bodemopbouw van Nederland ..................................................33
H6.2 Geohydrologie .............................................................................................34
H6.3 Grondonderzoek .........................................................................................36
H6.4 Grondvervormingen .....................................................................................38
H6.5 Grondverbetering ........................................................................................38
H7 Uitvoeringstechnieken .......................................................................................40
H7.1 Verticale constructieve begrenzingen ............................................................40
H7.2 Waterremmende begrenzingen .....................................................................44
H7.3 Horizontale begrenzingen .............................................................................47
H8 Levensduuraspecten materialen ondergronds bouwen .........................................49
H8.1 Corrosie van gewapend beton ......................................................................49
H8.2 Damwanden, trekankers en andere componenten van staal ...........................50
H8.3 Andere materialen en levensduur .................................................................51
H8.4 Invloed van ongelijkmatige uitzetting .............................................................52
H9 Inrichtingsaspecten en installaties ......................................................................53
H9.1 Kleine infrastructuur ....................................................................................53
H9.3 Inrichting van ondergrondse opslagruimten ...................................................53
H9.4 Ondergrondse verblijfsruimten .....................................................................54
H10 Invloed op de omgeving ....................................................................................56
H10.1 De ondergrond als samenhangend systeem met meerdere functies ..............56
H10.2 Ondergronds bouwen ................................................................................56
H10.3 Oorzaken van vervormingen........................................................................57
H10.4 Vervormingsgevoeligheid van objecten ........................................................58
H10.5 Invloed van trillingen ..................................................................................58
H10.6 Invloed door trekken van damwanden .........................................................59
H10.7 Geohydrologische invloeden tijdens ondergronds bouwen ............................60
H10.8 Bodemverontreiniging ................................................................................61
H10.9 Compenserende maatregelen ....................................................................61
H11 Risico’s en risicobenadering .............................................................................63
H11.1 Belang van risicobenadering .......................................................................63
H11.2 Projectfasen ..............................................................................................63
H11.3 Cyclisch proces .........................................................................................65
H11.4 Voorbeelden van risico’s tijdens de bouwfase ..............................................65
3
, H12 Omgaan met veiligheidsrisico’s .........................................................................67
H12.1 Recente ontwikkelingen veiligheidsdenken in vogelvlucht ................................67
H12.2 Veiligheidsketen ........................................................................................67
H12.3 Levenscyclus (ondergrondse) bouwketen ....................................................68
H12.4 Objectieve en subjectieve veiligheid ............................................................69
H12.5 Een integrale aanpak veilighed tunnels ........................................................70
H13 Diepe ondergrondse opslag ..............................................................................71
H13.1 Geschiedenis ............................................................................................71
H13.2 Motieven voor ondergrondse opslag ............................................................71
H13.3 Concepten voor ondergrondse opslag .........................................................72
H13.4 Ondergrondse opslag en productie van energie ............................................74
H14 Bouwen vanaf maaiveld; tunnels en kelderconstructies ......................................76
H14.1 Kelderconstructies ....................................................................................76
H14.2 Tunnels ‘grote infrastructuur’ ......................................................................77
H14.3 Bouwmethoden .........................................................................................77
H15 Afzinken van tunnels ........................................................................................84
H15.1 Bouw elementen .......................................................................................84
H15.2 Afzinken ....................................................................................................84
H15.3 Fundering .................................................................................................85
H15.4 Ballast ......................................................................................................86
H15.5 Bouwlocatie tunnelelementen ....................................................................86
H15.6 Stalen afzinktunnel ....................................................................................87
H15.7 Voordelen zinkmethode .............................................................................88
H16 Het boren van tunnels ......................................................................................89
H16.3 Gronddrukbalansschild .............................................................................94
H16.4 Andere boorschilden..................................................................................96
H16.5 Staartafdichtingen .....................................................................................96
H16.7 Ontwerpaspecten tunnellining....................................................................98
H16.8 Uitbouw van geboorde buizen bergmännische methoden ........................... 100
H16.9 Doorperstechniek door sleufloze tunnelopbouw ........................................ 100
H17 De aanleg van open bakconstructies ten behoeve van grote infrastructuur ......... 102
H17.1 Blijvende bouwput met natuurlijke bodemafsluiting ................................... 102
H17.2 Blijvende bouwput met kunstmatige bodemafsluiting ................................. 102
4
Fadi Wartan student civiele techniek windesheim
Wegen&tunnels jaar 1 van civiele techniek windesheim
Geschreven in het jaar 23-24
Deze samenvatting is een samenvatting van het boek Inleiding Ondergronds Bouwen van
het COB
1
,Inhoudsopgave
H1 Inleiding ............................................................................................................. 6
H1.1 Groeiende interesse voor ondergronds ruimtegebruik...................................... 6
H1.2 Geschiedenis van ondergronds bouwen ......................................................... 6
H1.3 Traditioneel gebruik van de ondergrond .......................................................... 6
H1.4 Schets vakgebied ondergronds bouwen ......................................................... 7
H1.5 Ontwerp, architectuur en bouwkundige aspecten ........................................... 7
H1.6 Redenen om ondergronds te gaan.................................................................. 8
H1.7 Kenmerken van ondergronds bouwen in Nederland ......................................... 9
H1.8 Kansen en potentiële belemmeringen ...........................................................10
H1.9 Afweging ondergronds of bovengronds ..........................................................11
H2 Voorbeelden van ondergrondse toepassingen ......................................................12
H2.1 Wonen, werken en recreëren (verblijf) ...........................................................12
H2.2 Opslag ...........................................................................................................15
H2.3 Grote infrastructuur .....................................................................................15
H2.4 Kleine infrastructuur ....................................................................................16
H3 Strategische beschouwing ondergronds bouwen ..................................................18
H3.1 Strategische studie ondergronds bouwen ......................................................18
H3.2 Conclusies ..................................................................................................19
H3.3 Kansrijke toepassingen ................................................................................20
H3.4 Andere invalshoeken ...................................................................................21
H4 Bouwproces, aandachtspunten en factoren die keuzes bepalen ............................23
H4.1 Actoren.......................................................................................................23
H4.2 Iteratieproces ..............................................................................................23
H4.3 Het maken van een afweging ........................................................................24
H4.4 Omgeving ...................................................................................................24
H4.5 Bodemomstandigheden...............................................................................25
H4.6 Overige factoren die de keuze voor een ondergrondse bouwmethoden bepalen25
H5 Constructies, bouwwijzen en uitvoering van begrenzingen ....................................27
H5.1 Constructies ...............................................................................................27
H5.2 Bouwwijzen ................................................................................................28
H5.3 Uitvoering van bouwkuip- en bouwput- begrenzingen .....................................31
H6 Geologie, geotechniek en geohydrologie ..............................................................33
2
, H6.1 Geologische bodemopbouw van Nederland ..................................................33
H6.2 Geohydrologie .............................................................................................34
H6.3 Grondonderzoek .........................................................................................36
H6.4 Grondvervormingen .....................................................................................38
H6.5 Grondverbetering ........................................................................................38
H7 Uitvoeringstechnieken .......................................................................................40
H7.1 Verticale constructieve begrenzingen ............................................................40
H7.2 Waterremmende begrenzingen .....................................................................44
H7.3 Horizontale begrenzingen .............................................................................47
H8 Levensduuraspecten materialen ondergronds bouwen .........................................49
H8.1 Corrosie van gewapend beton ......................................................................49
H8.2 Damwanden, trekankers en andere componenten van staal ...........................50
H8.3 Andere materialen en levensduur .................................................................51
H8.4 Invloed van ongelijkmatige uitzetting .............................................................52
H9 Inrichtingsaspecten en installaties ......................................................................53
H9.1 Kleine infrastructuur ....................................................................................53
H9.3 Inrichting van ondergrondse opslagruimten ...................................................53
H9.4 Ondergrondse verblijfsruimten .....................................................................54
H10 Invloed op de omgeving ....................................................................................56
H10.1 De ondergrond als samenhangend systeem met meerdere functies ..............56
H10.2 Ondergronds bouwen ................................................................................56
H10.3 Oorzaken van vervormingen........................................................................57
H10.4 Vervormingsgevoeligheid van objecten ........................................................58
H10.5 Invloed van trillingen ..................................................................................58
H10.6 Invloed door trekken van damwanden .........................................................59
H10.7 Geohydrologische invloeden tijdens ondergronds bouwen ............................60
H10.8 Bodemverontreiniging ................................................................................61
H10.9 Compenserende maatregelen ....................................................................61
H11 Risico’s en risicobenadering .............................................................................63
H11.1 Belang van risicobenadering .......................................................................63
H11.2 Projectfasen ..............................................................................................63
H11.3 Cyclisch proces .........................................................................................65
H11.4 Voorbeelden van risico’s tijdens de bouwfase ..............................................65
3
, H12 Omgaan met veiligheidsrisico’s .........................................................................67
H12.1 Recente ontwikkelingen veiligheidsdenken in vogelvlucht ................................67
H12.2 Veiligheidsketen ........................................................................................67
H12.3 Levenscyclus (ondergrondse) bouwketen ....................................................68
H12.4 Objectieve en subjectieve veiligheid ............................................................69
H12.5 Een integrale aanpak veilighed tunnels ........................................................70
H13 Diepe ondergrondse opslag ..............................................................................71
H13.1 Geschiedenis ............................................................................................71
H13.2 Motieven voor ondergrondse opslag ............................................................71
H13.3 Concepten voor ondergrondse opslag .........................................................72
H13.4 Ondergrondse opslag en productie van energie ............................................74
H14 Bouwen vanaf maaiveld; tunnels en kelderconstructies ......................................76
H14.1 Kelderconstructies ....................................................................................76
H14.2 Tunnels ‘grote infrastructuur’ ......................................................................77
H14.3 Bouwmethoden .........................................................................................77
H15 Afzinken van tunnels ........................................................................................84
H15.1 Bouw elementen .......................................................................................84
H15.2 Afzinken ....................................................................................................84
H15.3 Fundering .................................................................................................85
H15.4 Ballast ......................................................................................................86
H15.5 Bouwlocatie tunnelelementen ....................................................................86
H15.6 Stalen afzinktunnel ....................................................................................87
H15.7 Voordelen zinkmethode .............................................................................88
H16 Het boren van tunnels ......................................................................................89
H16.3 Gronddrukbalansschild .............................................................................94
H16.4 Andere boorschilden..................................................................................96
H16.5 Staartafdichtingen .....................................................................................96
H16.7 Ontwerpaspecten tunnellining....................................................................98
H16.8 Uitbouw van geboorde buizen bergmännische methoden ........................... 100
H16.9 Doorperstechniek door sleufloze tunnelopbouw ........................................ 100
H17 De aanleg van open bakconstructies ten behoeve van grote infrastructuur ......... 102
H17.1 Blijvende bouwput met natuurlijke bodemafsluiting ................................... 102
H17.2 Blijvende bouwput met kunstmatige bodemafsluiting ................................. 102
4
