SAMENVATTING ONCOLOGIE
UANTWEPREN 2023-2024
,INHOUDSTAFEL
Inhoudstafel ............................................................................................................................................................ 1
1. Hallmarks of cancer ........................................................................................................................................ 2
2. oncologie in de 21e eeuw ............................................................................................................................. 17
3. Epidemiologie en screening ......................................................................................................................... 27
4. Pathologie in kankerdiagnose ...................................................................................................................... 40
5. Pediatrische oncologie ................................................................................................................................. 55
6. Endoscopie in oncologie ............................................................................................................................... 83
7. Klinische genetica – tumor predispositie syndromen .................................................................................. 90
8. anamnese en diagnostiek ........................................................................................................................... 108
9. Beeldvorming ............................................................................................................................................. 127
10. MOC en TNM ......................................................................................................................................... 137
11. Oncologische chirurgie ........................................................................................................................... 150
12. Chemo en targeted therapy ................................................................................................................... 162
13. Immunotherapie – Hoe nobelprijs winnen? .......................................................................................... 173
14. opkomende biomarkers in immuno-oncologie ...................................................................................... 184
15. Klinische studies ..................................................................................................................................... 189
16. Radiotherapie – introductie ................................................................................................................... 199
17. Palliatieve zorg ....................................................................................................................................... 234
18. PRO(M) en PRE(M) ................................................................................................................................. 242
19. Nucleaire geneeskunde in de oncologie - diagnostiek ........................................................................... 246
20. multidisciplinaire aanpak slokdarmkanker ............................................................................................ 264
21. Borstkanker multidisciplinair ................................................................................................................. 279
22. Wetenschappelijk onderzoek................................................................................................................. 293
23. Preklinisch wetenschappelijk onderzoek: immunotherapie .................................................................. 299
24. Data in oncologie ................................................................................................................................... 303
25. Biobanken .............................................................................................................................................. 312
1
, 1. HALLMARKS OF CANCER
WAT IS KANKER?
CELDELING ALS MOTOR VOOR ONTWIKKELING, GROEI EN HOMEOSTASE
- Multicellulaire organismen
o Homeostase nodig bv. lichaamstemperatuur binnen nauwe grenzen houden
- Groei mechanismen zijn strikt gereguleerd
o Complexe signalering
o Groei en ontwikkeling van organen bij gezond persoon in stand houden
o Evenwicht tussen productie en verlies van cellen
- Turn over van cellen
o Heel snel
▪ Bv. epitheel darm, hematopoetisch systeem
o Traag
▪ Bv. nier, endocriene organen, endotheel
o Afwezig
▪ Bv. sterk gedifferentieerde organen bv. spiercellen, neuronen
- Steady state >< verhoogde stress
o Adaptatie aan verschillende situaties
o Hypertrofie
▪ Stijging in volume van individuele cellen
▪ Bv. spiercellen bij atleet, hartspiercellen
▪ Adaptief en reversibel
• Bv. als atleet niet meer traint gaat hyperplasie
verminderen
o Hyperplasie
▪ Verhoogd aantal cellen in bepaald orgaan
▪ Bv. neutrofiele leukocytose bij (bacteriële) infectie
▪ Adaptief en reversibel
• Bv. als infectie weg is gaat aantal WBC verminderen
- Intrinsiek en extrinsieke groei regulatie
o Groei stimulerende en inhiberende factoren
NEOPLASTISCHE GROEI
= kankercellen
= ontregelde/autonome groei, ‘anchorage-independent’ (= los van normale verankering)
NEOPLASIE
= stijging in celaantal zonder fysiologische stimulus
- In principe irreversibel
- Oorzaak
o Door verstoringen van groeibevorderende en
groeiremmende processen
o Fouten in regulatie van celdeling -> tumorgroei
- Kan op elk niveau gebeuren, zelfs in stamcellen
2
, VOORBEELD HUIDKANKER
Disregulatie van celdeling kan resulteren in huidkanker
- Normale groei
o Cellen delen enkel in basale laag
- Tumor groei
o Cellen delen in andere lagen ook
o Er ontstaat een opeenhoping van cellen die er niet
hoort te zijn -> kankergezwel ontstaat
INVASIE EN METASTASE N
➔ Belangrijke karakteristieken van tumorcellen
o Ongelimiteerd delen
o Irreversibel
➔ Neoplasma/tumor ontstaat van ongecontroleerde proliferatie
BENIGNE VS. MALIGNE TUMOR
BENIGNE TUMOR
- Geen invasie in omringend weefsel
o Groeit lokaal, mooi afgegrensd door een kapsel
- Chirurgie kan volledig tumor verwijderen
o Pt heeft grote genezingskans
MALIGNE TUMOR
- Cellen invaderen in omringend weefsel
- Metastasen
o Disseminatie in organen op afstand
3
UANTWEPREN 2023-2024
,INHOUDSTAFEL
Inhoudstafel ............................................................................................................................................................ 1
1. Hallmarks of cancer ........................................................................................................................................ 2
2. oncologie in de 21e eeuw ............................................................................................................................. 17
3. Epidemiologie en screening ......................................................................................................................... 27
4. Pathologie in kankerdiagnose ...................................................................................................................... 40
5. Pediatrische oncologie ................................................................................................................................. 55
6. Endoscopie in oncologie ............................................................................................................................... 83
7. Klinische genetica – tumor predispositie syndromen .................................................................................. 90
8. anamnese en diagnostiek ........................................................................................................................... 108
9. Beeldvorming ............................................................................................................................................. 127
10. MOC en TNM ......................................................................................................................................... 137
11. Oncologische chirurgie ........................................................................................................................... 150
12. Chemo en targeted therapy ................................................................................................................... 162
13. Immunotherapie – Hoe nobelprijs winnen? .......................................................................................... 173
14. opkomende biomarkers in immuno-oncologie ...................................................................................... 184
15. Klinische studies ..................................................................................................................................... 189
16. Radiotherapie – introductie ................................................................................................................... 199
17. Palliatieve zorg ....................................................................................................................................... 234
18. PRO(M) en PRE(M) ................................................................................................................................. 242
19. Nucleaire geneeskunde in de oncologie - diagnostiek ........................................................................... 246
20. multidisciplinaire aanpak slokdarmkanker ............................................................................................ 264
21. Borstkanker multidisciplinair ................................................................................................................. 279
22. Wetenschappelijk onderzoek................................................................................................................. 293
23. Preklinisch wetenschappelijk onderzoek: immunotherapie .................................................................. 299
24. Data in oncologie ................................................................................................................................... 303
25. Biobanken .............................................................................................................................................. 312
1
, 1. HALLMARKS OF CANCER
WAT IS KANKER?
CELDELING ALS MOTOR VOOR ONTWIKKELING, GROEI EN HOMEOSTASE
- Multicellulaire organismen
o Homeostase nodig bv. lichaamstemperatuur binnen nauwe grenzen houden
- Groei mechanismen zijn strikt gereguleerd
o Complexe signalering
o Groei en ontwikkeling van organen bij gezond persoon in stand houden
o Evenwicht tussen productie en verlies van cellen
- Turn over van cellen
o Heel snel
▪ Bv. epitheel darm, hematopoetisch systeem
o Traag
▪ Bv. nier, endocriene organen, endotheel
o Afwezig
▪ Bv. sterk gedifferentieerde organen bv. spiercellen, neuronen
- Steady state >< verhoogde stress
o Adaptatie aan verschillende situaties
o Hypertrofie
▪ Stijging in volume van individuele cellen
▪ Bv. spiercellen bij atleet, hartspiercellen
▪ Adaptief en reversibel
• Bv. als atleet niet meer traint gaat hyperplasie
verminderen
o Hyperplasie
▪ Verhoogd aantal cellen in bepaald orgaan
▪ Bv. neutrofiele leukocytose bij (bacteriële) infectie
▪ Adaptief en reversibel
• Bv. als infectie weg is gaat aantal WBC verminderen
- Intrinsiek en extrinsieke groei regulatie
o Groei stimulerende en inhiberende factoren
NEOPLASTISCHE GROEI
= kankercellen
= ontregelde/autonome groei, ‘anchorage-independent’ (= los van normale verankering)
NEOPLASIE
= stijging in celaantal zonder fysiologische stimulus
- In principe irreversibel
- Oorzaak
o Door verstoringen van groeibevorderende en
groeiremmende processen
o Fouten in regulatie van celdeling -> tumorgroei
- Kan op elk niveau gebeuren, zelfs in stamcellen
2
, VOORBEELD HUIDKANKER
Disregulatie van celdeling kan resulteren in huidkanker
- Normale groei
o Cellen delen enkel in basale laag
- Tumor groei
o Cellen delen in andere lagen ook
o Er ontstaat een opeenhoping van cellen die er niet
hoort te zijn -> kankergezwel ontstaat
INVASIE EN METASTASE N
➔ Belangrijke karakteristieken van tumorcellen
o Ongelimiteerd delen
o Irreversibel
➔ Neoplasma/tumor ontstaat van ongecontroleerde proliferatie
BENIGNE VS. MALIGNE TUMOR
BENIGNE TUMOR
- Geen invasie in omringend weefsel
o Groeit lokaal, mooi afgegrensd door een kapsel
- Chirurgie kan volledig tumor verwijderen
o Pt heeft grote genezingskans
MALIGNE TUMOR
- Cellen invaderen in omringend weefsel
- Metastasen
o Disseminatie in organen op afstand
3
