De onderdelen van het zenuwstelsel op cel- en op
structuurniveau ten opzichte van elkaar weergeven in een
tekening
De functie van de verschillende onderdelen van het
zenuwstelsel in eigen woorden uitleggen
Op basis van de de verschillende theorieën van cognitieve
functies (bv. geheugen, waarneming…) een casus interpreteren
De geschiedenis van de psychologie met zijn grondleggers in
eigen woorden uitleggen
In een onderzoek de belangrijkste elementen van de
verschillende types van psychologisch onderzoek onderscheiden
De gegevens en resultaten uit een beschreven psychologisch
experiment interpreteren
De belangrijkste begrippen en theorieën uit de algemene
psychologie in eigen woorden uitleggen
Aantonen hoe de verschillende psychologische stromingen de
belangrijkste cognitieve processen benaderen
Op basis van de de verschillende theorieën van emoties een
casus interpreteren
Op basis van de leertheoretische principes een stappenplan
ontwerpen om gedrag te veranderen
Op basis van de leertheorieën een casus interpreteren
OLR-Leerdoelen (lijst) - Plan van aanpak
1
,2
, Algemene psychologie
1. Kennismaking met de psychologie
1.1 Een definitie van de psychologie
De wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale activiteiten van het individu.
Met als doel gedrag begrijpen, voorspellen en verklaren.
Verklaringen vinden in de persoon zelf of in omgevingsfactoren.
1.2.Wetenschappelijk psychologie en intuïtieve mensenkennis
Intuïtieve mensenkennis: alle inzichten die we opdoen uit onze eigen ervaringen met anderen en
onszelf. Sommige worden door gegeven van generatie op generatie andere leren we door omgang
met mensen.
Gebruiken we in onze dagelijkse omgang met de mensen
Denken we niet over na
1.2.1 Verschillen in het verzamelen van gegevens
Het verzamelen van gegevens
Via Intuïtieve inzichten:
Toevallig indrukken
Subjectieve indrukken
Uit het alledaagse leven
Via Wetenschap:
Objectieve waarnemingen
Systematische manier verzameld
In gecontroleerde situaties
OBJECTIEVE VASTSTELLINGEN:
Elk onderzoek moet kunnen worden gecontroleerd en herhaald -> objectiviteitbeginsel: de
wetenschap moet steeds vertrekken vanuit objectieve gegevens, van vaststellingen die uit de feiten
zelf voortvloeien en die er in principe altijd hetzelfde uitzien.
In de psychologie is het minder evident om hier een instrument voor te gebruiken.
Bij sommige gegevens is het ook niet mogelijk -> gebruik maken van intersubjectiviteit: mate
van overeenkomst tussen verschillende waarnemers
Technieken die door psychologen worden gebruikt (zie tekst digitap):
Natuurlijke observatie: (niet deelnemen, gewoon kijken en observeren)
Participerende observatie (antwoord proberen te vinden door zelf deel te nemen)
Ongestructureerd interview (interview waarbij de interviewer verder gaat op wat de persoon
zelf aanbrengt)
Gestructureerd interview (interview waarbij de vragen vast liggen)
Vragenlijsten (voordeel: korte tijd veel info van veel mensen verzamelen)
3
, Gebruik van databanken (gegevens niet zelf verzamelen maar zoeken naar nodige gegevens
in de databank)
Fysiologische metingen (Meting van lichaamsdelen en -functies)
Psychologische tests (psychologische eigenschap meetbaar maken)
SYSTEMATISCHE OBSERVATIES:
Bij intuïtieve inzichten zijn deze ontstaan bij een beperkt aantal waarnemingen die het meeste zijn
bijgebleven of opvallen -> hierdoor vertekend beeld
Om vertekeningen te vermijden:
Worden er een representatief aantal observaties uitgevoerd. Zodat de gegevens een
betrouwbare afspiegeling vormen van de totale werkelijkheid die voor ogen stond.
Bijvoorbeeld door een toevallige steekproef te nemen uit het geheel van mogelijke
observaties, in plaats van zich te richten op wat zogezegd ‘toevallig’ is, maar in de
werkelijkheid gewoon het meeste opvalt.
IN GECONTROLEERDE SITUATIES:
Storende factoren kunnen voor vertekening van je experiment zorgen.
Daarom moet je een experiment laten plaats vinden in een gecontroleerde situatie, zodat je
de storende factoren kan uitschakelen. Hiervoor wordt er vaak gebruik gemaakt van een
labo of een meetapparatuur.
1.2.2 Verschillen in het zoeken naar samenhang
Via Intuïtief: oppervlakkig, één keer voorkomen voldoende om verband te zien, éénvoudig, niet
gecontroleerd
Via Wetenschap: Methodisch onderzoek, Inkaderen in een bredere theorie en Empirische toetsing
METHODISCH WERKEN:
Verschillende mogelijkheden om te zoeken naar samenhang -> afhankelijk van de vraag en de mate
van controle:
De beschrijvende methode:
Brengt situatie in kaart zoals ze is
Meestal Kwalitatief van aard (woorden)
Maakt gebruik van kleine steekproeven -> Gevalstudies: extreme vorm, 1 of enkele
diepgaand bevraagd/geobserveerd
Levert vaak hypothesen op die nadien kunnen worden onderzocht
Blijft subjectief: de onderzoeker kiest verklaring -> zwakheid
Gebaseerd op een beperkt aantal gevallen
De verkennende methode:
Onderzoeken van samenhangen en verschillen tussen fenomenen
Gegevens verzamelen van een grote groep individuen (kwantitatief of kwalitatief)
Variabele, kenmerk dat verschillende verschijningsvormen kan aannemen (geslacht,
leeftijd, intelligentieniveau,…)
Nagaan van een correlatie, samenhang van variabele of gegevens.
=> correlatie is niet hetzelfde als een oorzaak-gevolg
4
structuurniveau ten opzichte van elkaar weergeven in een
tekening
De functie van de verschillende onderdelen van het
zenuwstelsel in eigen woorden uitleggen
Op basis van de de verschillende theorieën van cognitieve
functies (bv. geheugen, waarneming…) een casus interpreteren
De geschiedenis van de psychologie met zijn grondleggers in
eigen woorden uitleggen
In een onderzoek de belangrijkste elementen van de
verschillende types van psychologisch onderzoek onderscheiden
De gegevens en resultaten uit een beschreven psychologisch
experiment interpreteren
De belangrijkste begrippen en theorieën uit de algemene
psychologie in eigen woorden uitleggen
Aantonen hoe de verschillende psychologische stromingen de
belangrijkste cognitieve processen benaderen
Op basis van de de verschillende theorieën van emoties een
casus interpreteren
Op basis van de leertheoretische principes een stappenplan
ontwerpen om gedrag te veranderen
Op basis van de leertheorieën een casus interpreteren
OLR-Leerdoelen (lijst) - Plan van aanpak
1
,2
, Algemene psychologie
1. Kennismaking met de psychologie
1.1 Een definitie van de psychologie
De wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale activiteiten van het individu.
Met als doel gedrag begrijpen, voorspellen en verklaren.
Verklaringen vinden in de persoon zelf of in omgevingsfactoren.
1.2.Wetenschappelijk psychologie en intuïtieve mensenkennis
Intuïtieve mensenkennis: alle inzichten die we opdoen uit onze eigen ervaringen met anderen en
onszelf. Sommige worden door gegeven van generatie op generatie andere leren we door omgang
met mensen.
Gebruiken we in onze dagelijkse omgang met de mensen
Denken we niet over na
1.2.1 Verschillen in het verzamelen van gegevens
Het verzamelen van gegevens
Via Intuïtieve inzichten:
Toevallig indrukken
Subjectieve indrukken
Uit het alledaagse leven
Via Wetenschap:
Objectieve waarnemingen
Systematische manier verzameld
In gecontroleerde situaties
OBJECTIEVE VASTSTELLINGEN:
Elk onderzoek moet kunnen worden gecontroleerd en herhaald -> objectiviteitbeginsel: de
wetenschap moet steeds vertrekken vanuit objectieve gegevens, van vaststellingen die uit de feiten
zelf voortvloeien en die er in principe altijd hetzelfde uitzien.
In de psychologie is het minder evident om hier een instrument voor te gebruiken.
Bij sommige gegevens is het ook niet mogelijk -> gebruik maken van intersubjectiviteit: mate
van overeenkomst tussen verschillende waarnemers
Technieken die door psychologen worden gebruikt (zie tekst digitap):
Natuurlijke observatie: (niet deelnemen, gewoon kijken en observeren)
Participerende observatie (antwoord proberen te vinden door zelf deel te nemen)
Ongestructureerd interview (interview waarbij de interviewer verder gaat op wat de persoon
zelf aanbrengt)
Gestructureerd interview (interview waarbij de vragen vast liggen)
Vragenlijsten (voordeel: korte tijd veel info van veel mensen verzamelen)
3
, Gebruik van databanken (gegevens niet zelf verzamelen maar zoeken naar nodige gegevens
in de databank)
Fysiologische metingen (Meting van lichaamsdelen en -functies)
Psychologische tests (psychologische eigenschap meetbaar maken)
SYSTEMATISCHE OBSERVATIES:
Bij intuïtieve inzichten zijn deze ontstaan bij een beperkt aantal waarnemingen die het meeste zijn
bijgebleven of opvallen -> hierdoor vertekend beeld
Om vertekeningen te vermijden:
Worden er een representatief aantal observaties uitgevoerd. Zodat de gegevens een
betrouwbare afspiegeling vormen van de totale werkelijkheid die voor ogen stond.
Bijvoorbeeld door een toevallige steekproef te nemen uit het geheel van mogelijke
observaties, in plaats van zich te richten op wat zogezegd ‘toevallig’ is, maar in de
werkelijkheid gewoon het meeste opvalt.
IN GECONTROLEERDE SITUATIES:
Storende factoren kunnen voor vertekening van je experiment zorgen.
Daarom moet je een experiment laten plaats vinden in een gecontroleerde situatie, zodat je
de storende factoren kan uitschakelen. Hiervoor wordt er vaak gebruik gemaakt van een
labo of een meetapparatuur.
1.2.2 Verschillen in het zoeken naar samenhang
Via Intuïtief: oppervlakkig, één keer voorkomen voldoende om verband te zien, éénvoudig, niet
gecontroleerd
Via Wetenschap: Methodisch onderzoek, Inkaderen in een bredere theorie en Empirische toetsing
METHODISCH WERKEN:
Verschillende mogelijkheden om te zoeken naar samenhang -> afhankelijk van de vraag en de mate
van controle:
De beschrijvende methode:
Brengt situatie in kaart zoals ze is
Meestal Kwalitatief van aard (woorden)
Maakt gebruik van kleine steekproeven -> Gevalstudies: extreme vorm, 1 of enkele
diepgaand bevraagd/geobserveerd
Levert vaak hypothesen op die nadien kunnen worden onderzocht
Blijft subjectief: de onderzoeker kiest verklaring -> zwakheid
Gebaseerd op een beperkt aantal gevallen
De verkennende methode:
Onderzoeken van samenhangen en verschillen tussen fenomenen
Gegevens verzamelen van een grote groep individuen (kwantitatief of kwalitatief)
Variabele, kenmerk dat verschillende verschijningsvormen kan aannemen (geslacht,
leeftijd, intelligentieniveau,…)
Nagaan van een correlatie, samenhang van variabele of gegevens.
=> correlatie is niet hetzelfde als een oorzaak-gevolg
4
