Samenvatting Stappenplan probleem 6 Verbintenissenrecht

Stappenplan probleem 6.

Onder welke omstandigheden is iemand aansprakelijk voor een onrechtmatige daad?
(vraag 1)

Stap 1: De schadevergoedingsverplichting van art. 6:162 is gebaseerd op de onrechtmatige
daad. De vereisten van de onrechtmatige daad:
1. Er is een onrechtmatige gedraging;
a. Kan volgens lid 2 op 3 manieren onrechtmatig zijn:
i. Een inbreuk op een recht: schending van eens anders subjectief recht;
1. Absolute vermogensrechten (bijv. eigendomsrecht).
2. Persoonlijkheidsrechten (bijv. recht op lichamelijke integriteit).
ii. Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht;
1. Zowel het doen als het nalaten dat in strijd is met een
wettelijke plicht.
iii. Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht
in het maatschappelijk verkeer betaamt.
1. Men moet hierbij terugvallen op maatschappelijke aanvaarde
normen over behoorlijk en zorgvuldig gedrag.
2. De daad kan aan de dader worden toegerekend;
3. Er vloeit schade voort uit een daad van een ander;
4. Er is een causaal verband tussen de schade en de gedraging;
5. Relatief verband tussen de normschending en het geschonden belang
(relativiteitsvereiste)  zie stap 8 t/m 10.

Stap 2: Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt  Gevaarzettende situaties: situaties waarin een
bepaalde mate van zorgvuldigheid is vereist, welke niet wordt nageleefd. Er ontstaat dan
een situatie waarbij schade dreigt voor personen of zaken.
 Kelderluik-arrest heeft een aantal gezichtspunten gegeven waar naar kan worden
gekeken bij de beoordeling of een situatie gevaarzettend is:
 Naarmate het waarschijnlijker is dat potentiële slachtoffers minder
oplettend en voorzichtig zijn, is er een hogere zorgplicht;
 Naarmate de ernst en omvang van de mogelijke schade groter is, is er een
hogere zorgplicht;
 Naarmate de kans op schade groter is, is er een hogere zorgplicht;
 Naarmate de aard van de gedraging gevaarlijker is, is er een hogere
zorgplicht;
 Naarmate het nemen van bepaalde voorzorgsmaatregelen minder
bezwaarlijk is gelet op de kosten, tijd en moeite, is er een hogere
zorgplicht.

Stap 3: Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt  Sport- en spelsituaties: situaties waarin mensen in het
kader van bepaalde activiteiten schade oplopen. In het algemeen wordt aangenomen dat
aan dit soort situaties bepaalde risico’s vastzitten die deelnemers aanvaarden door mee te
doen. Voor het aannemen van onrechtmatigheid in deze situaties gelden hogere eisen.

, Stap 3a: Dekker/Van der Heide  Dient Dekker de geleden schade van Van der Heide te
vergoeden of treft Van der Heide eigen schuld wegens risico-aanvaarding?
De Hoge Raad overweegt dat er zwaardere eisen zijn voor het aannemen van een
onrechtmatige gedraging in sport- en spelsituaties. Deze zwaardere eisen zijn er omdat de
deelnemers aan een sport een bepaald risico op gevaarlijke gedragingen van andere
deelnemers moeten dragen. Echter oordeelt de Hoge Raad dat indien er een spelregel wordt
overtreden, dit een factor is die kan meewegen bij het bepalen of een bepaalde gedraging
onrechtmatig was. De Hoge Raad stelt dat ondanks de sport- en spelsituatie, deelnemers er
van uit mogen gaan dat andere deelnemers zich zodanig gedragen dat onnodige blessures
worden voorkomen. In casu had Dekker een spelregel overtreden door een abnormale en
gevaarlijke gedraging. De Hoge Raad oordeelt derhalve dat Dekker de geleden schade van
Van der Heide dient te vergoeden. Bovendien benadrukt de Hoge Raad dat risico-
aanvaarding geen rechtvaardigingsgrond is.

Noot Brunner:
 Bekendheid met het feit dat er agressieve spelers zijn leidt niet tot eigen schuld.
 Voorbeeld van toeval/ongelukkige samenloop van omstandigheden is een misslag bij
tennis.
 Opzettelijk toebrengen van letsel in een spelsituatie is onrechtmatig.
 Opzettelijk onsportief/gemeen spel is buiten orde van het spel.
 Risico-aanvaarding is geen rechtvaardigingsgrond, maar wel een factor bij de
bepaling van de onrechtmatigheid.

Stap 4: Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt  Organisator van activiteiten: als het gaat om de
verhouding tussen een organisator van een activiteit en een deelnemer, gelden er andere
eisen voor het aannemen van onrechtmatigheid.

Stap 4a: Skeeler arrest  Is er hier sprake van schending van een zorgplicht?
Organisatoren hebben een hoge mate van zorgplicht. In dit geval had Eurosportief het
dragen van een helm verplicht moeten stellen. Het overlijden van de cursist was niet
onvoorzienbaar, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en de ernst van het door
haar opgelopen hoofdletsel. Een exoneratieclausule is onder deze omstandigheden naar
maatstaven van redelijkheid en billijkheid echter onaanvaardbaar en dient daarom buiten
toepassing te blijven.
Op de organisatie berust een verhoogde mate van zorg en deze zorgplicht heeft de
organisatie geschonden door niet goed te waarschuwen en de cursusleider droeg zelf ook
geen helm.

Noot Brunner:
 Geen verhoogde drempel van aansprakelijkheid zoals bij sportsituaties, omdat hier
geen sprake is van toedoen van een andere deelnemer.
 Lijkt erop alsof het Hof (en de HR stemt daarmee in) de nabestaanden tegemoet
wilde komen, ook al moesten daarvoor matige argumenten worden gebruikt.
 Brunner denkt dat 2 ondeugdelijke argumenten hieraan ten grondslag lagen:
organisator was hier beter tegen verzekerd en Eurosportief had direct hierna
valhelmen verplicht gesteld.