Samenvatting verzekeringsrecht (GESLAAGD EERSTE ZIT)

VERZEKERINGSRECHT - ELLEN DUPON ACADEMIEJAAR 2023-24 SEM2



HOOFDSTUK 1: DE
VERZEKERINGSWERELD
1. WAAROM VERZEKEREN?

 Bescherming tegen talrijke en gevarieerde gevaren en risico’s (ziekte, ongeval, brand, …)
 Verschillende beschermingswijzen:
o Preventieve maatregelen
 Maatregelen zoals je gordel dragen tijdens rijden zijn niet altijd genoeg, je hebt geen controle
over wat de rest doet. Deze preventieve maatregelen geven dus geen “zekerheid”.
o Sparen
 Maandelijks wat geld opzij zetten; niet genoeg  bij schade zal je misschien een deel kunnen
betalen, maar het zal niet voldoende zijn.
o Kostenspreiding over verschillende personen: solidariteit
 Wordt niet altijd eerlijk gehandeld bij schade, discussies

Probleem: die beschermingswijzen bieden onvoldoende bescherming

 Preventie: soms ondoelmatig, soms onmogelijk, vaak ondoeltreffend
 Sparen: schade te groot, schade komt vroeger dan verwacht
 Solidariteit (vrijwillig of verplicht): heeft slechts betrekking op bepaalde risico’s

Oplossing: DE VERZEKERING
Verzekeren is een techniek die berust op een interpersoneleen intertemporele spreiding van één of meer
risico’s tussen de dragers van een gelijksoortig risico

2. DE OORSPRONG VAN VERZEKERINGEN

Verzekeren is ontstaan uit de omstandigheden en noden die van de oudheid tot op heden de menselijke
verbeelding hebben getart en uitgedaagd

2.1 VOOR CHRISTUS

 Holbewoners: eerste kleine gemeenschappen
o mannen: jacht
o vrouwen: kinderen + landbouw
 Oogst –jacht –voorspoed –noodlot: zoenoffers aan de goden (= eerste ‘verzekeringspremies’)
 Duidelijke takenverdeling: hier had men al ‘verzekeringen’. De zoenoffers gelden toen als
‘verzekering’. Ze geloofden in bovennatuurlijke krachten

 Eerste verzekeringssystemen in Egypte en Babylonië
 Egyptenaren geloofden in leven na de dood => eerste begrafenisverenigingen (gemeenschappelijke
kassen) –2500 v. Chr.
 Hammoerabi (stichter van Babylonië) –1730 v. Chr. –eerste verzekeringswetgever 282 artikelen (bv.
karavaantochten: indien 1 iemand bestolen solidariteit van de hele groep)

 Grieken en Romeinen (200 v. Chr.): begrafenisfondsen voor minder gefortuneerde burgers –testamenten
–levenslange onderhoudsgelden (sterftetafels van Ulpianus)



Pagina 1 van 123

,VERZEKERINGSRECHT - ELLEN DUPON ACADEMIEJAAR 2023-24 SEM2


 Grieken en Romeinen “lenen op bodemerij” (bestaat nog steeds ! Art. 1964 B.W.): geldschieter betaalt
aan een reder een aanzienlijke som geld om het schip reisklaarte maken; bij behouden terugkeer wordt
een aanzienlijke rente betaald bovenop het uitgekeerde kapitaal.

2.2 NA CHRISTUS

 ME: eerste gilden: vereniging tegen gevaar van volksverhuizingen en terreurbenden
 12de eeuw: lijfrentemodel –Venetië: Montes profani: steden inden kapitaal in ruil voor levenslange rente
 13de eeuw: verschillende vormen van leningen (woekkerrente) –Paus Gregorius IX: 1234: verbod voor
christenen om tegen intresten geld te lenen
 15de eeuw: ontstaan moderne verzekeringscontracten
o pandjeshuizen (berg van barmhartigheid)
o uitzetverzekeringen m.o.o. huwelijk

 Eerste levensverzekeringen:
o eerder een gokspel (op matrozen, bekende personen zoals de paus, de koning, …)
o 1774: Engelse wet: reglementering
o levensverzekeringen: Lorenzo Tonti => tontinebedingen

 Eerste schadeverzekeringen
o Lombardische zeeverzekering
o 1666: grote brand van Londen => ontstaan van premieverzekeringen én niet alleen handelaars maar
ook particulieren gaan zich verzekeren

 17de eeuw: Lloyds of Londen
(Edward Lloyd) –‘brokers’ ‘underwriting members’

 19de eeuw: industriële vooruitgang => ontstaan van ongevallenverzekeringen (vnl.
arbeidsongevallenverzekering)
 20ste eeuw: auto => aansprakelijkheidsverzekeringen

 Steeds nieuwe risico’s:
o luchtvaart (vroeger en nu)
o kernenergie
o milieurisico’s

2.3 TOEKOMST

 9/11: grootste verzekerde catastrofe ooit
o Levensverzekeringen
o arbeidsongevallenverzekeringen
 polis: terrorismedekkingen in arbeidsongevallenverzekering, BA-auto, BA-brand en ontploffing, brand
eenvoudige risico’s, levensverzekering, ongevallenverzekering, ziekteverzekering.
 Besluit: verzekeringsrecht steeds in beweging!
o Problemen met laster via internet
 Internet: schering en laster. Nu kan men zich verzekeren tegen de risico’s hiervan (handig
voor bijvoorbeeld bedrijven)
o Drones: inbreuken op privacy / AH door drones te besturen ➔vaak uitgesloten in BA privéleven




Pagina 2 van 123

,VERZEKERINGSRECHT - ELLEN DUPON ACADEMIEJAAR 2023-24 SEM2




3. SOORTEN VERZEKERINGEN

3.1 ALGEMEEN

 Verschillende classificaties zijn mogelijk
 Wet op de Verzekeringen hanteert twee classificaties
o Schade persoonsverzekering
o verzekering tot vergoeding van schade verzekering tot uitkering van een vast bedrag

3.2 VERSCHILLENDE CLASSIFICATIES


3.2.1 SCHADE VERSUS PERSOONSVERZEKERING

Wetboek: Verzekeringswet Deel 4, Titel III en Titel IV: indeling in schade- en persoonsverzekeringen

SCHADEVERZEKERINGEN:

Art. 5, 15° Verzekeringswet:
“verzekering waarbij de verzekeringsprestatie afhankelijk is van een onzeker voorval dat schade veroorzaakt
aan iemands vermogen”

 Bv. zaakverzekeringen (brandverzekering); rechtsbijstandsverzekeringen; aansprakelijkheidsverzekeringen
 Artikelen 105 en 106 Verzekeringswet moeten steeds nageleefd worden

PERSOONSVERZEKERINGEN:

Art. 5, 16° Verzekeringswet:
“verzekering waarbij de verzekeringsprestatie of de premie afhankelijk is van een onzeker voorval dat iemands
leven, fysische integriteit of gezinstoestand aantast.”

 Bv. levensverzekeringen, ziekteverzekeringen, hospitalisatieverzekeringen (= persoonsverzekeringen
andere dan levensverzekeringen)
o Levensverzekering: uitbetaling van het bedrag hangt vast aan het tijdstip van overlijden van de
verzekerde
o Ziekteverzekering: nooit zeker dat je ziek zou worden, maar is afhankelijk van het al dan niet ziek
worden van de verzekerde.
o Hospitalisatieverzekering: dekt het risico dat je gehospitaliseerd wordt. Wanneer je dus wordt
opgenomen in het ziekenhuis dekt deze verzekering de kosten van je opname.
 Artikel 158 en 159 Verzekeringswet moeten nageleefd worden!




Pagina 3 van 123

, VERZEKERINGSRECHT - ELLEN DUPON ACADEMIEJAAR 2023-24 SEM2




3.2.2 VERZEKERING TOT VERGOEDING VAN SCHADE VERSUS VERZEKERING TOT UITKERING VAN
EEN VAST BEDRAG

VERZEKERING TOT VERGOEDING VAN SCHADE:

Art. 55, 3°Verzekeringswet
“verzekering waarbij de verzekeraar zich ertoe verbindt de prestatie te leveren die nodig is om de schade die
de verzekerde geleden heeft of waarvoor hij aansprakelijk is, geheel of gedeeltelijk te vergoeden”

 Indemnitaire verzekeringen
 Niet alleen eigen schade (casco), maar ook de schade aan derden (BA)
 Art. 91 t.e.m. 101 Verzekeringswet
 Opm.: elke schadeverzekering = verzekering tot vergoeding van schade
o ! Maar niet elke verzekering tot vergoeding van schade is een schadeverzekering !
Waarom? : Er zijn ook persoonsverzekeringen anders dan de levensverzekering die een vergoeding tot
schade zouden kunnen zijn; bv. hospitalisatieverzekering (=persoonsverzekering).
Er zijn 2 soorten:
Indemnitaire: vergoeding van schade, ze betalen enkel uit op basis van het voorliggend bewijs van de
schade (bv. ziekenhuisfactuur)
forfaitaire: uitkering van een vast bedrag
 Opm. 2: een persoonsverzekering andere dan levensverzekering KAN een verzekering tot vergoeding van
schade zijn, afhankelijk van wat partijen bepaald hebben

VERZEKERING TOT UITKERING VAN EEN VAST BEDRAG:

Art. 55, 4° Verzekeringswet:
“verzekering waarbij de prestatie van de verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade.”

 Forfaitaire verzekeringen
 Art. 102 t.e.m. 104 Verzekeringswet
 Opm.: een levensverzekering is steeds een verzekering tot uitkering van een vast bedrag
 Opm. 2: een persoonsverzekering andere dan levensverzekering KAN een verzekering tot uitkering van
een vast bedrag zijn, afhankelijk van wat partijen bepaald hebben (bv. gewaarborgd inkomen)




Pagina 4 van 123