GRONDBEGINSELEN VAN DE
FISCALE PROCEDURE
SAMENVATTING JANUARI 2019
Prof. dr. Mark Delanote
Universiteit Gent
Master of Science in de Handelswetenschappen
Afstudeerrichting fiscaliteit (Masterjaar)
1
,Inhoudsopgave
Master of Science in de Handelswetenschappen .................................................................................1
Afstudeerrichting fiscaliteit (Masterjaar) .............................................................................................1
1 Algemene beginselen ..................................................................................................................4
1.1 Indeling van belastingen ......................................................................................................4
1.1.1 Belastingheffende overheid .........................................................................................4
1.1.2 Wijze van heffing .........................................................................................................4
1.1.3 Grondslag ....................................................................................................................5
1.1.4 Directe en indirecte belastingen...................................................................................5
1.1.5 Fiscale wetboeken .......................................................................................................5
1.2 Bevoegdheid om belasting te heffen....................................................................................6
1.2.1 Territorialiteitsbeginsel ................................................................................................6
1.2.2 Nationaliteitsbeginsel ..................................................................................................6
1.2.3 Bevoegdheid van de gewesten (art. 5 BFW) .................................................................7
1.3 Beginselen in het fiscaal recht..............................................................................................7
1.3.1 Algemene rechtsbeginselen (ARB)................................................................................7
1.3.2 Legaliteitsbeginsel .......................................................................................................7
1.3.3 Bescherming bij het tot stand komen van materiële belastingregels .......................... 10
1.3.4 Rechtzekerheidsbeginsel............................................................................................ 12
1.3.5 Vertrouwensbeginsel ................................................................................................. 13
1.4 Verhouding met andere rechtstakken ................................................................................ 14
2 Fiscale aangifte ......................................................................................................................... 15
2.1 Algemeen .......................................................................................................................... 15
2.2 De aangifteverplichting(en) in de inkomstenbelasting........................................................ 16
2.2.1 De jaarlijkse aangifteverplichting (art. 305 WIB) ......................................................... 16
3 De Fiscale Controle.................................................................................................................... 21
3.1 Inleiding fiscale controle .................................................................................................... 21
3.2 Duur van het onderzoek (art 333 WIB) ............................................................................... 21
3.3 Onderzoeksmachten ten aanzien van de BP (art. 315-319 WIB) ......................................... 23
3.3.1 Soorten onderzoeksmachten ..................................................................................... 23
3.3.2 Boekenonderzoek ...................................................................................................... 24
3.3.3 Vraag om schriftelijke inlichtingen (art. 316 WIB) ....................................................... 26
3.3.4 De fiscale visitatie (art. 319 WIB) ................................................................................ 28
3.4 Onderzoeksmachten tav derden ........................................................................................ 29
3.4.1 Onderzoeksmachten tav een bepaalde persoon ......................................................... 29
3.4.2 Inlichtingen mbt een onbepaalde persoon (art. 323 WIB)........................................... 31
2
, 3.4.3 Onderzoeksmachten bij derden met het oog op de voorlegging van computergegevens
(art. 323 bis WIB) ...................................................................................................................... 31
3.4.4 Onderzoeksmachten bij derden in de publieke sector (art. 327 WIB).......................... 31
4 Bewijs van de belasting ............................................................................................................. 36
4.1 Algemeen .......................................................................................................................... 36
4.2 Bewijsmiddelen administratie (art. 340 WIB) ..................................................................... 37
4.3 Wettelijke vermoedens ..................................................................................................... 38
4.3.1 Indiciaire taxatie (art. 341 WIB) .................................................................................. 38
4.3.2 Taxatie bij vergelijking (art. 342 WIB) ......................................................................... 40
4.4 Art. 344 fiscaal misbruik .................................................................................................... 40
5 De aanslagprocedure ................................................................................................................ 43
5.1 Wijziging van de aangifte (art. 346 WIB) ............................................................................ 43
5.2 Aanslag van ambtswege (art 351 WIB) ............................................................................... 44
5.3 De aanslagprocedure in de inkomstenbelastingen ............................................................. 44
5.3.1 De gewone aanslagtermijn (art. 353 en 359 WIB) ....................................................... 45
5.3.2 De buitengewone aanslagtermijnen (art. 354 WIB) .................................................... 45
5.3.3 De bijzondere aanslagtermijnen (art. 355 en 356 WIB) ............................................... 46
5.3.4 De uitzonderlijke aanslagtermijnen (art. 358 WIB) ..................................................... 47
5.4 Het aanslagbiljet ( art. 136 KB/WIB92 ) .............................................................................. 47
6 De geschillenprocedure ............................................................................................................. 48
6.1 Bezwaarprocedure ............................................................................................................ 48
6.1.1 Bezwaarrecht ............................................................................................................. 49
6.1.2 Voorwerp van bezwaar .............................................................................................. 49
6.1.3 Wijze van bezwaar ..................................................................................................... 49
6.1.4 Bezwaartermijn ......................................................................................................... 49
6.1.5 Bezwaarprocedure (art. 366 e.v. WIB) ........................................................................ 50
6.1.6 Rechtzettingsprocedure ............................................................................................. 52
6.1.7 Collectieve afwijzing van bezwaren ............................................................................ 52
6.1.8 Bijzondere bezwaartermijnen: ................................................................................... 52
6.2 Ambtshalve ontheffing (art 376 WIB) ................................................................................. 53
6.3 Fiscale bemiddeling (art. 376 quinquies) ............................................................................ 54
7 Voorbeeldvragen ...................................................................................................................... 57
8 Examenvragen eerste zit 2019................................................................................................... 68
3
FISCALE PROCEDURE
SAMENVATTING JANUARI 2019
Prof. dr. Mark Delanote
Universiteit Gent
Master of Science in de Handelswetenschappen
Afstudeerrichting fiscaliteit (Masterjaar)
1
,Inhoudsopgave
Master of Science in de Handelswetenschappen .................................................................................1
Afstudeerrichting fiscaliteit (Masterjaar) .............................................................................................1
1 Algemene beginselen ..................................................................................................................4
1.1 Indeling van belastingen ......................................................................................................4
1.1.1 Belastingheffende overheid .........................................................................................4
1.1.2 Wijze van heffing .........................................................................................................4
1.1.3 Grondslag ....................................................................................................................5
1.1.4 Directe en indirecte belastingen...................................................................................5
1.1.5 Fiscale wetboeken .......................................................................................................5
1.2 Bevoegdheid om belasting te heffen....................................................................................6
1.2.1 Territorialiteitsbeginsel ................................................................................................6
1.2.2 Nationaliteitsbeginsel ..................................................................................................6
1.2.3 Bevoegdheid van de gewesten (art. 5 BFW) .................................................................7
1.3 Beginselen in het fiscaal recht..............................................................................................7
1.3.1 Algemene rechtsbeginselen (ARB)................................................................................7
1.3.2 Legaliteitsbeginsel .......................................................................................................7
1.3.3 Bescherming bij het tot stand komen van materiële belastingregels .......................... 10
1.3.4 Rechtzekerheidsbeginsel............................................................................................ 12
1.3.5 Vertrouwensbeginsel ................................................................................................. 13
1.4 Verhouding met andere rechtstakken ................................................................................ 14
2 Fiscale aangifte ......................................................................................................................... 15
2.1 Algemeen .......................................................................................................................... 15
2.2 De aangifteverplichting(en) in de inkomstenbelasting........................................................ 16
2.2.1 De jaarlijkse aangifteverplichting (art. 305 WIB) ......................................................... 16
3 De Fiscale Controle.................................................................................................................... 21
3.1 Inleiding fiscale controle .................................................................................................... 21
3.2 Duur van het onderzoek (art 333 WIB) ............................................................................... 21
3.3 Onderzoeksmachten ten aanzien van de BP (art. 315-319 WIB) ......................................... 23
3.3.1 Soorten onderzoeksmachten ..................................................................................... 23
3.3.2 Boekenonderzoek ...................................................................................................... 24
3.3.3 Vraag om schriftelijke inlichtingen (art. 316 WIB) ....................................................... 26
3.3.4 De fiscale visitatie (art. 319 WIB) ................................................................................ 28
3.4 Onderzoeksmachten tav derden ........................................................................................ 29
3.4.1 Onderzoeksmachten tav een bepaalde persoon ......................................................... 29
3.4.2 Inlichtingen mbt een onbepaalde persoon (art. 323 WIB)........................................... 31
2
, 3.4.3 Onderzoeksmachten bij derden met het oog op de voorlegging van computergegevens
(art. 323 bis WIB) ...................................................................................................................... 31
3.4.4 Onderzoeksmachten bij derden in de publieke sector (art. 327 WIB).......................... 31
4 Bewijs van de belasting ............................................................................................................. 36
4.1 Algemeen .......................................................................................................................... 36
4.2 Bewijsmiddelen administratie (art. 340 WIB) ..................................................................... 37
4.3 Wettelijke vermoedens ..................................................................................................... 38
4.3.1 Indiciaire taxatie (art. 341 WIB) .................................................................................. 38
4.3.2 Taxatie bij vergelijking (art. 342 WIB) ......................................................................... 40
4.4 Art. 344 fiscaal misbruik .................................................................................................... 40
5 De aanslagprocedure ................................................................................................................ 43
5.1 Wijziging van de aangifte (art. 346 WIB) ............................................................................ 43
5.2 Aanslag van ambtswege (art 351 WIB) ............................................................................... 44
5.3 De aanslagprocedure in de inkomstenbelastingen ............................................................. 44
5.3.1 De gewone aanslagtermijn (art. 353 en 359 WIB) ....................................................... 45
5.3.2 De buitengewone aanslagtermijnen (art. 354 WIB) .................................................... 45
5.3.3 De bijzondere aanslagtermijnen (art. 355 en 356 WIB) ............................................... 46
5.3.4 De uitzonderlijke aanslagtermijnen (art. 358 WIB) ..................................................... 47
5.4 Het aanslagbiljet ( art. 136 KB/WIB92 ) .............................................................................. 47
6 De geschillenprocedure ............................................................................................................. 48
6.1 Bezwaarprocedure ............................................................................................................ 48
6.1.1 Bezwaarrecht ............................................................................................................. 49
6.1.2 Voorwerp van bezwaar .............................................................................................. 49
6.1.3 Wijze van bezwaar ..................................................................................................... 49
6.1.4 Bezwaartermijn ......................................................................................................... 49
6.1.5 Bezwaarprocedure (art. 366 e.v. WIB) ........................................................................ 50
6.1.6 Rechtzettingsprocedure ............................................................................................. 52
6.1.7 Collectieve afwijzing van bezwaren ............................................................................ 52
6.1.8 Bijzondere bezwaartermijnen: ................................................................................... 52
6.2 Ambtshalve ontheffing (art 376 WIB) ................................................................................. 53
6.3 Fiscale bemiddeling (art. 376 quinquies) ............................................................................ 54
7 Voorbeeldvragen ...................................................................................................................... 57
8 Examenvragen eerste zit 2019................................................................................................... 68
3
