Criminologie
(Actuele Criminologie)
IVK/SEC 2023-2024
,Begrippen en definities
Criminologie
"De criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van menselijke
gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de
rest van de samenleving daarop reageert"
• Begrijpen, verklaren en voorspellen van crimineel gedrag en slachtofferschap
• Functies van straffen
• Objectiviteit (bijdragen aan een evenwichtige en humane reactie op misdrijven)
Aandachtsgebieden
→ Beschrijvende criminologie
→ Etiologie (kenmerken)
→ Penologie (effectiviteit van criminaliteit)
→ Criminaliteitspreventie
→ Victimologie (waardoor heeft een bepaalde risicogroep meer kenmerken om slachtoffer te
worden?)
→ Zware criminaliteit
Het begin
• Cesare Lombroso (1876) "De criminele mens"
• Criminelen worden geboren, niet "gemaakt" (nature/nurture)
• Criminelen te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken
Wetenschap
• Multidisciplinaire wetenschap: sociologie, psychologie, recht, geneeskunde, economie, biologie,
antropologie, soms ook politicogie
• Gedragswetenschappen:
→ Menselijke gedrag als uitgangspunt
→ Beschrijven, verklaren en voorspellen
Dennis Rader
• Vermoordde tussen 1974 en 1991 tien mensen
• Bijnaam 'BTK': Bind, Torture and Kill
Wat is criminaliteit?
Gedragingen die door de (inter)nationale wetgevers strafbaar zijn gesteld.
→ Verboden op morele grond (mala in se)
→ Verboden op praktische grond (mala prohibita)
→ Containerbegrip: veel handelingen!
Relativiteit
• Criminaliteit is een sociale constructie
• Wat crimineel gedrag is, hangt af van tijd en plaats!
• Als gevolg van juridische en politieke besluitvormingsprocessen in een bepaalde cultuur in
een bepaalde tijd
Lativiteit
• Criminaliteit komt tot stand als gevolg
• Van juridische en politieke besluitvormingsprocessen
• In een bepaalde cultuur in een bepaalde tijd
, Criminalisering
Invoering van nieuwe wettelijke bepalingen waardoor op bepaalde gedragingen strafsancties worden
gesteld, zoals roken in de horeca en helmplicht.
Decriminalisering
Schrappen van bestaande strafbepalingen, zoals homoseksualiteit of overspel.
(Actuele Criminologie)
IVK/SEC 2023-2024
,Begrippen en definities
Criminologie
"De criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van menselijke
gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de
rest van de samenleving daarop reageert"
• Begrijpen, verklaren en voorspellen van crimineel gedrag en slachtofferschap
• Functies van straffen
• Objectiviteit (bijdragen aan een evenwichtige en humane reactie op misdrijven)
Aandachtsgebieden
→ Beschrijvende criminologie
→ Etiologie (kenmerken)
→ Penologie (effectiviteit van criminaliteit)
→ Criminaliteitspreventie
→ Victimologie (waardoor heeft een bepaalde risicogroep meer kenmerken om slachtoffer te
worden?)
→ Zware criminaliteit
Het begin
• Cesare Lombroso (1876) "De criminele mens"
• Criminelen worden geboren, niet "gemaakt" (nature/nurture)
• Criminelen te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken
Wetenschap
• Multidisciplinaire wetenschap: sociologie, psychologie, recht, geneeskunde, economie, biologie,
antropologie, soms ook politicogie
• Gedragswetenschappen:
→ Menselijke gedrag als uitgangspunt
→ Beschrijven, verklaren en voorspellen
Dennis Rader
• Vermoordde tussen 1974 en 1991 tien mensen
• Bijnaam 'BTK': Bind, Torture and Kill
Wat is criminaliteit?
Gedragingen die door de (inter)nationale wetgevers strafbaar zijn gesteld.
→ Verboden op morele grond (mala in se)
→ Verboden op praktische grond (mala prohibita)
→ Containerbegrip: veel handelingen!
Relativiteit
• Criminaliteit is een sociale constructie
• Wat crimineel gedrag is, hangt af van tijd en plaats!
• Als gevolg van juridische en politieke besluitvormingsprocessen in een bepaalde cultuur in
een bepaalde tijd
Lativiteit
• Criminaliteit komt tot stand als gevolg
• Van juridische en politieke besluitvormingsprocessen
• In een bepaalde cultuur in een bepaalde tijd
, Criminalisering
Invoering van nieuwe wettelijke bepalingen waardoor op bepaalde gedragingen strafsancties worden
gesteld, zoals roken in de horeca en helmplicht.
Decriminalisering
Schrappen van bestaande strafbepalingen, zoals homoseksualiteit of overspel.
