Samenvatting Criminologie
Anna Senna Tempelman Saxion Hogeschool
Leerdoelen:
- Omschrijven criminologische begrippen zoals criminaliteit, criminologie,
criminalisering en decriminalisering
- Uiteenzetten hoe de criminaliteit zich in Nederland in de 20e eeuw heeft ontwikkeld
met behulp van voorbeelden
- Beschrijven van methoden voor het meten van criminaliteit en de voor- en nadelen
ervan benoemen
- Verklaren van het verschijnsel criminaliteit volgens verschillende criminologische
theorieën
- Benoemen soorten en voorbeelden van preventiemaatregelen
,Inhoudsopgave
LEERDOELEN:................................................................................................................... 1
WEEK 1 – BEGRIPPEN EN DEFINITIES..................................................................................4
AANTEKENINGEN SHEETS............................................................................................................................. 4
Criminologie:................................................................................................................................................. 4
Criminologie: het begin................................................................................................................................. 4
Criminaliteit:.................................................................................................................................................. 4
AANTEKENINGEN BOEK................................................................................................................................ 5
1.1 de opdracht van de criminologie................................................................................................. 5
1.1.1. Het koele oog.......................................................................................................................... 7
1.2.1 Criminologie als praktijkgerichte wetenschap..........................................................................7
1.2.2 What’s in a name?................................................................................................................... 7
1.2.3 De relativiteit van het begrip criminaliteit...............................................................................7
WEEK 2 – AARD EN OMVANG VAN CRIMINALITEIT................................................................9
AANTEKENINGEN SHEETS............................................................................................................................. 9
Cijfers versus gevoel..................................................................................................................................... 9
Onderzoek naar aard en omvang.................................................................................................................. 9
Slachtofferenquêtes.................................................................................................................................... 10
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 10
2.1 inleiding.................................................................................................................................... 10
2.2 politiecijfers.............................................................................................................................. 10
2.2.1 landelijke trends in de absolute cijfers...................................................................................10
2.2.2 indexcijfers per 1000 inwoners.............................................................................................. 11
2.2.3 trends op de langere termijn................................................................................................. 11
2.2.4 internationale politiestatistieken............................................................................................ 11
2.3 onderzoeken naar verborgen criminaliteit................................................................................12
2.3.1 onderzoek bij plegers van delicten........................................................................................12
2.3.2 onderzoek bij slachtoffers van delicten..................................................................................13
WEEK 3 – ONDERZOEK NAAR CRIMINALITEIT EN START VERKLARINGEN..............................14
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 14
Geschiedenis............................................................................................................................................... 14
Stromingen.................................................................................................................................................. 14
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 15
1.3 de geschiedenis van de criminologie........................................................................................ 16
1.3.1 van de klassiekke oudheid tot de middeleeuwen...................................................................16
1.3.2 van de Renaissance naar de Verlichting................................................................................16
1.3.3 de Klassieke school................................................................................................................ 16
1.3.4 de posivistische school.......................................................................................................... 16
1.3.5 de Italiaanse antropologieschool............................................................................................ 16
1.3.6 de Franse milieuschool.......................................................................................................... 17
WEEK 4 – VERKLAREN VAN CRIMINALITEIT........................................................................17
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 17
1. Anomie/strain.......................................................................................................................................... 17
2. Subcultuurtheorie.................................................................................................................................... 18
3. Delinquente subcultuur........................................................................................................................... 18
AANTEKENINGEN BOEK:............................................................................................................................ 18
5.3 het sociologisch perspectief...................................................................................................... 18
5.3.1 anomie- en straintheorieën.................................................................................................... 19
WEEK 5 – VERKLAREN VAN CRIMINALITEIT........................................................................20
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 20
Chicago School............................................................................................................................................ 20
Broken Windows.......................................................................................................................................... 21
Sociale bindingen........................................................................................................................................ 21
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 22
5.3.2 sociale-controletheorieën....................................................................................................... 22
5.3.3 sociale-desorganisatietheorieën............................................................................................ 22
WEEK 6 – VERKLAREN VAN CRIMINALITEIT........................................................................24
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 24
Gelegenheidstheorie................................................................................................................................... 24
, Reintegrative shaming................................................................................................................................ 24
Leerpsychologie.......................................................................................................................................... 25
Rationele keuzetheorie................................................................................................................................ 26
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 27
5.2.4 gelegenheidsstructuren, routineactiviteiten en situationele preventie..................................27
5.3.4 synthetische theorieën.......................................................................................................... 27
4.6.2 instrumenteel leren................................................................................................................ 28
4.6.3 sociaal leren........................................................................................................................... 28
WEEK 7 – ZWARE CRIMINALITEIT EN PREVENTIE................................................................29
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 29
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 30
H6 criminaliteitspreventie............................................................................................................... 30
6.1 inleiding.................................................................................................................................... 30
6.2 beproefde preventiestrategieën............................................................................................... 32
6.3 een tweedimensionale typologie.............................................................................................. 32
6.4 dadergerichte preventie........................................................................................................... 32
6.4.1 primaire dadergerichte preventie.......................................................................................... 32
6.4.2 secundaire dadergerichte preventie......................................................................................33
6.4.3 tertiaire dadergerichte preventie........................................................................................... 33
6.5 situationele preventie............................................................................................................... 34
6.5.1 primaire en secundaire situationele preventie.......................................................................34
6.5.2 tertiaire, ofwel geïndiceerde situationele preventie...............................................................35
6.6 slachtoffergerichte preventie.................................................................................................... 35
6.6.1 primaire slachtoffergerichte preventie...................................................................................35
6.6.2 secundaire slachtoffergerichte preventie...............................................................................35
6.6.3 tertiaire slachtoffergerichte preventie...................................................................................36
6.8 criminaliteitspreventie in Nederland......................................................................................... 37
9.3 Terrorisme................................................................................................................................. 37
9.3.1 Definitie................................................................................................................................. 37
9.3.2 Aard en omvang.................................................................................................................... 38
9.4.4 Aanpak................................................................................................................................... 38
9.5 Witteboordencriminaliteit......................................................................................................... 38
9.5.1 Definitie................................................................................................................................. 38
9.5.2 Aard en omvang.................................................................................................................... 39
9.5.3 Oorzaken en achtergronden.................................................................................................. 39
9.5.4 Aanpak................................................................................................................................... 40
OPDRACHT CIJFERS OMVANG CRIMINALITEIT....................................................................41
, Week 1 – begrippen en definities
Aantekeningen sheets
Criminologie:
De wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van menselijke gedragingen
die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de
rest van de samenleving daarop reageert.
Objectiviteit! Bijdragen aan een evenwichtige/humane reactie op misdrijven
Begrijpen, verklaren, voorspellen van:
- Crimineel gedrag
- Slachtofferschap
Onderzoeken van:
- Functies van straffen
- Praktisch van aard
- Criminologie en de veiligheidskundige
Aandachtsgebieden:
- Beschrijvende criminologie
- Etiologie
- Penologie
- Criminaliteitspreventie
- Victimologie
- Zware criminaliteit
Criminologie: het begin
- Cesare Lombroso (1876) ‘De criminele mens’
- Criminelen worden geboren, niet ‘gemaakt’ (nature/nurture)
- Criminelen te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken?
- Probleem? Niet representatief
Dennis Rader:
- Vermoordde 10 mensen tussen 1974 en 1991
- Bijnaam ‘BTK’: Bind, Torture, Kill
Criminaliteit:
Gedragingen die door de (inter)nationale wetgevers strafbaar zijn gesteld
verboden op morele grond (mala in se – ‘evil in itself’)
verboden op praktische grond (mala prohibita – ‘evil because forbidden’)
Containerbegrip!
Smal versus breed
Relativiteit
Wat crimineel gedrag is, hangt af van tijd en plaats. Onderwerp van criminologie
beweegt, vergelijking is dus moeilijk.
- Criminalisering: invoering van nieuwe wettelijke bepalingen waardoor op
bepaalde gedragingen strafsancties worden gesteld
- Decriminalisering: schrappen van bestaande strafbepalingen/gedogen van
strafbare handelingen
o Waardoor? > wetenschap, politiek, belangen(groepen)
Anna Senna Tempelman Saxion Hogeschool
Leerdoelen:
- Omschrijven criminologische begrippen zoals criminaliteit, criminologie,
criminalisering en decriminalisering
- Uiteenzetten hoe de criminaliteit zich in Nederland in de 20e eeuw heeft ontwikkeld
met behulp van voorbeelden
- Beschrijven van methoden voor het meten van criminaliteit en de voor- en nadelen
ervan benoemen
- Verklaren van het verschijnsel criminaliteit volgens verschillende criminologische
theorieën
- Benoemen soorten en voorbeelden van preventiemaatregelen
,Inhoudsopgave
LEERDOELEN:................................................................................................................... 1
WEEK 1 – BEGRIPPEN EN DEFINITIES..................................................................................4
AANTEKENINGEN SHEETS............................................................................................................................. 4
Criminologie:................................................................................................................................................. 4
Criminologie: het begin................................................................................................................................. 4
Criminaliteit:.................................................................................................................................................. 4
AANTEKENINGEN BOEK................................................................................................................................ 5
1.1 de opdracht van de criminologie................................................................................................. 5
1.1.1. Het koele oog.......................................................................................................................... 7
1.2.1 Criminologie als praktijkgerichte wetenschap..........................................................................7
1.2.2 What’s in a name?................................................................................................................... 7
1.2.3 De relativiteit van het begrip criminaliteit...............................................................................7
WEEK 2 – AARD EN OMVANG VAN CRIMINALITEIT................................................................9
AANTEKENINGEN SHEETS............................................................................................................................. 9
Cijfers versus gevoel..................................................................................................................................... 9
Onderzoek naar aard en omvang.................................................................................................................. 9
Slachtofferenquêtes.................................................................................................................................... 10
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 10
2.1 inleiding.................................................................................................................................... 10
2.2 politiecijfers.............................................................................................................................. 10
2.2.1 landelijke trends in de absolute cijfers...................................................................................10
2.2.2 indexcijfers per 1000 inwoners.............................................................................................. 11
2.2.3 trends op de langere termijn................................................................................................. 11
2.2.4 internationale politiestatistieken............................................................................................ 11
2.3 onderzoeken naar verborgen criminaliteit................................................................................12
2.3.1 onderzoek bij plegers van delicten........................................................................................12
2.3.2 onderzoek bij slachtoffers van delicten..................................................................................13
WEEK 3 – ONDERZOEK NAAR CRIMINALITEIT EN START VERKLARINGEN..............................14
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 14
Geschiedenis............................................................................................................................................... 14
Stromingen.................................................................................................................................................. 14
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 15
1.3 de geschiedenis van de criminologie........................................................................................ 16
1.3.1 van de klassiekke oudheid tot de middeleeuwen...................................................................16
1.3.2 van de Renaissance naar de Verlichting................................................................................16
1.3.3 de Klassieke school................................................................................................................ 16
1.3.4 de posivistische school.......................................................................................................... 16
1.3.5 de Italiaanse antropologieschool............................................................................................ 16
1.3.6 de Franse milieuschool.......................................................................................................... 17
WEEK 4 – VERKLAREN VAN CRIMINALITEIT........................................................................17
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 17
1. Anomie/strain.......................................................................................................................................... 17
2. Subcultuurtheorie.................................................................................................................................... 18
3. Delinquente subcultuur........................................................................................................................... 18
AANTEKENINGEN BOEK:............................................................................................................................ 18
5.3 het sociologisch perspectief...................................................................................................... 18
5.3.1 anomie- en straintheorieën.................................................................................................... 19
WEEK 5 – VERKLAREN VAN CRIMINALITEIT........................................................................20
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 20
Chicago School............................................................................................................................................ 20
Broken Windows.......................................................................................................................................... 21
Sociale bindingen........................................................................................................................................ 21
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 22
5.3.2 sociale-controletheorieën....................................................................................................... 22
5.3.3 sociale-desorganisatietheorieën............................................................................................ 22
WEEK 6 – VERKLAREN VAN CRIMINALITEIT........................................................................24
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 24
Gelegenheidstheorie................................................................................................................................... 24
, Reintegrative shaming................................................................................................................................ 24
Leerpsychologie.......................................................................................................................................... 25
Rationele keuzetheorie................................................................................................................................ 26
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 27
5.2.4 gelegenheidsstructuren, routineactiviteiten en situationele preventie..................................27
5.3.4 synthetische theorieën.......................................................................................................... 27
4.6.2 instrumenteel leren................................................................................................................ 28
4.6.3 sociaal leren........................................................................................................................... 28
WEEK 7 – ZWARE CRIMINALITEIT EN PREVENTIE................................................................29
AANTEKENINGEN SHEETS........................................................................................................................... 29
AANTEKENINGEN BOEK.............................................................................................................................. 30
H6 criminaliteitspreventie............................................................................................................... 30
6.1 inleiding.................................................................................................................................... 30
6.2 beproefde preventiestrategieën............................................................................................... 32
6.3 een tweedimensionale typologie.............................................................................................. 32
6.4 dadergerichte preventie........................................................................................................... 32
6.4.1 primaire dadergerichte preventie.......................................................................................... 32
6.4.2 secundaire dadergerichte preventie......................................................................................33
6.4.3 tertiaire dadergerichte preventie........................................................................................... 33
6.5 situationele preventie............................................................................................................... 34
6.5.1 primaire en secundaire situationele preventie.......................................................................34
6.5.2 tertiaire, ofwel geïndiceerde situationele preventie...............................................................35
6.6 slachtoffergerichte preventie.................................................................................................... 35
6.6.1 primaire slachtoffergerichte preventie...................................................................................35
6.6.2 secundaire slachtoffergerichte preventie...............................................................................35
6.6.3 tertiaire slachtoffergerichte preventie...................................................................................36
6.8 criminaliteitspreventie in Nederland......................................................................................... 37
9.3 Terrorisme................................................................................................................................. 37
9.3.1 Definitie................................................................................................................................. 37
9.3.2 Aard en omvang.................................................................................................................... 38
9.4.4 Aanpak................................................................................................................................... 38
9.5 Witteboordencriminaliteit......................................................................................................... 38
9.5.1 Definitie................................................................................................................................. 38
9.5.2 Aard en omvang.................................................................................................................... 39
9.5.3 Oorzaken en achtergronden.................................................................................................. 39
9.5.4 Aanpak................................................................................................................................... 40
OPDRACHT CIJFERS OMVANG CRIMINALITEIT....................................................................41
, Week 1 – begrippen en definities
Aantekeningen sheets
Criminologie:
De wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van menselijke gedragingen
die door de wetgever strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de
rest van de samenleving daarop reageert.
Objectiviteit! Bijdragen aan een evenwichtige/humane reactie op misdrijven
Begrijpen, verklaren, voorspellen van:
- Crimineel gedrag
- Slachtofferschap
Onderzoeken van:
- Functies van straffen
- Praktisch van aard
- Criminologie en de veiligheidskundige
Aandachtsgebieden:
- Beschrijvende criminologie
- Etiologie
- Penologie
- Criminaliteitspreventie
- Victimologie
- Zware criminaliteit
Criminologie: het begin
- Cesare Lombroso (1876) ‘De criminele mens’
- Criminelen worden geboren, niet ‘gemaakt’ (nature/nurture)
- Criminelen te onderscheiden aan de hand van uiterlijke kenmerken?
- Probleem? Niet representatief
Dennis Rader:
- Vermoordde 10 mensen tussen 1974 en 1991
- Bijnaam ‘BTK’: Bind, Torture, Kill
Criminaliteit:
Gedragingen die door de (inter)nationale wetgevers strafbaar zijn gesteld
verboden op morele grond (mala in se – ‘evil in itself’)
verboden op praktische grond (mala prohibita – ‘evil because forbidden’)
Containerbegrip!
Smal versus breed
Relativiteit
Wat crimineel gedrag is, hangt af van tijd en plaats. Onderwerp van criminologie
beweegt, vergelijking is dus moeilijk.
- Criminalisering: invoering van nieuwe wettelijke bepalingen waardoor op
bepaalde gedragingen strafsancties worden gesteld
- Decriminalisering: schrappen van bestaande strafbepalingen/gedogen van
strafbare handelingen
o Waardoor? > wetenschap, politiek, belangen(groepen)
