WERKVELDVERKENNING 2: THEORIE
INLEIDING £
LES 1: INTRODUCTIE
1. Domeinen
Sociaal
Cultureel
Werk
Justitieel
Gezondhei
sociaal
d
werk
Opgroeien
…
– jong zijn
Wijkgeric
Algemeen ht
welzijn werken
Arbeid en
inkomen
Het werkveld wordt in deze figuur afgebeeld als een soort raster;
Er zijn verschillende domeinen. De domeinen hebben onderling verschillende raakvlakken. De
opdeling is willekeurig gemaakt; de domeinen kunnen namelijk ‘verschoven’ worden. Naast
de opgelijste domeinen zijn er nog andere domeinen (bv wonen). (in het raster wordt dit
afgebeeld door het stukje met …)
Een belanghebbende(n) kan/kunnen op verschillende domeinen hulpvragen hebben.
Een organisatie kan in verschillende domeinen actief zijn.
Er zijn daarnaast ook 3 soorten van interventies (op vlak van individu, groep en organisatie).
Het werken met individu wordt afgebeeld door de 2 naar elkaar reikende handen. Interventies
naar of met groepen wordt hier afgebeeld met een groepje mensen. Interventies naar of met
organisaties wordt hier afgebeeld met verschillende puzzelstukjes van verschillende handen
(organisaties).
Dit is één soort van opdeling. Een andere opdeling kan zijn bijvoorbeeld zijn aan de hand van
doelgroepen; bv personen met een handicap, ouderen, psychisch kwetsbare, vluchtelingen,
dak- en thuislozen …
Met een opdeling trachten we het werkveld ‘behapbaar’ te maken. Het is echter essentieel te
begrijpen dat de opdelingen in praktijk niet zo strikt wordt gehanteerd of vaak zelf niet zo
duidelijk zichtbaar is.
,Tijdens het eerste semester van WVV kwamen Gezondheid, Algemeen welzijn, Opgroeien-jong
zijn, Justitieel sociaal werk aan bod (in het wit). Dit semester gaan het hebben over Arbeid en
inkomen, Lokale samenleven en Cultuur en vrije tijd (in het groen).
2. Drie interventies
We zullen in de bespreking van de domeinen dan ook telkens aandacht hebben voor deze drie
onderscheiden soorten interventies. Daarbij waarschuwen we je nu al graag dat, net zoals
met mensen – sociaal werk praktijken niet graag in hokjes geplaatst worden. Veel praktijken
zullen dus in twee hokjes passen of een beetje van de drie doen. Toch is het belangrijk om te
zien DAT deze diverse soorten van interventies er zijn. We bieden jullie als starters in deze
professionele opleiding hiermee hopelijk een extra ‘bril’ om dit boeiende werkveld scherper
(of in al zijn kleuren) in beeld te krijgen.
Verschillende benaderingen mogelijk om sociale problemen aan te pakken hangt samen
met de onderscheiden probleemdefiniëringen en methodieken
2.1.Interventies naar of met individuen en individuele cases
= basisbenadering: social case work
Individuele problemen van mensen
interventies richten zich op: een individu/gezin-systeem, systeem rond individu
Interventie start vanuit: de vragen, noden of problemen van deze cliënt en heeft als doel hier
een antwoord op te bieden In het werken naar dat antwoord is het zeker mogelijk dat
sociale diensten of de in het sociale netwerk aanwezige ondersteuningsmogelijkheden worden
ingeschakeld
Kenmerkend voor sociale interventies zijn ook zeker hier het emancipatorisch werken waarbij
met het tot doel stelt cliënten actief te betrekken en hun handelingsvermogen te versterken
2.2.Interventies naar of met groepen en (structuren van de) gemeenschap
= basisbenadering ‘social group work’ en ‘community work’
verbinden het individuele uitdrukkelijk met de groep(en) waartoe mensen behoren en het
gedeelde of gemeenschappelijke
De kijk op de problemen of uitdagingen waarmee men aan de slag gaat, gaat ervan uit dat de
problemen die mensen ervaren eigen zijn of samenhangen met ‘de groep’ (of categorie)
waartoe ze behoren, bv
- Vrouw
- Migrant
- Jong
- Bejaard
- ….
aan de slag samen met groepen, gemeenschappen of ‘community ’s’
2
, In de ondersteuning van deze groepen richt men er zich op om via inzicht in de
maatschappelijke component van het ontstaan van de probleemsituaties ook de individuele
situaties te verbeteren
- Tussenkomen op onderdelen van de samenleving wordt gezien als een voorwaarde om
effectief iets te kunnen doen aan individuele problemen
- richten zich ook soms uitdrukkelijk op het versterken en vernieuwen van het sociale
weefsel en de groepsvorming met het oog op een democratische, solidaire, open en
cultureel diverse samenleving
- Ook hier zijn het emancipatorische en participatie dus een kerncomponent
- Social group work
- EN samenlevingsopbouw
o Waar MET burgers gewerkt wordt aan maatschappelijke problemen
o Deze soort interventies gaan dan ook aan structurele verbeteringen van de
situatie van mensen werken
o Door zich ook op de ‘systemen’ te richten; in- en uitsluitingsmechanismen in de
organisatie van onze samenleving, regelgeving, organisatievormen etc
2.3.Interventies naar of met organisaties
organisaties, diensten en praktijken die zich niet zozeer naar individuen of de doelgroepen
van het sociaal werk richten, maar eerder naar het sociaal werkveld zelf en naar overheden
en organisaties
belangrijke koepels, belangenverdedigers, ondersteuners naar het werkveld toe – en dus ook
bronnen voor (toekomstige) sociaal werkers om kennis te vergaren over thema’s en
beleidskaders en om aan structurele verbeteringen van de situatie van mensen te werken
Doelgroep
- sociaal-werk-praktijken zelf
- In meeste gevallen ook: ook interventies opzetten naar beleid en brede samenleving,
doordat ze de thema’s, uitdagingen die ze ontmoeten in de praktijken van hun
werkvelden ook structureel willen aanpakken
3
INLEIDING £
LES 1: INTRODUCTIE
1. Domeinen
Sociaal
Cultureel
Werk
Justitieel
Gezondhei
sociaal
d
werk
Opgroeien
…
– jong zijn
Wijkgeric
Algemeen ht
welzijn werken
Arbeid en
inkomen
Het werkveld wordt in deze figuur afgebeeld als een soort raster;
Er zijn verschillende domeinen. De domeinen hebben onderling verschillende raakvlakken. De
opdeling is willekeurig gemaakt; de domeinen kunnen namelijk ‘verschoven’ worden. Naast
de opgelijste domeinen zijn er nog andere domeinen (bv wonen). (in het raster wordt dit
afgebeeld door het stukje met …)
Een belanghebbende(n) kan/kunnen op verschillende domeinen hulpvragen hebben.
Een organisatie kan in verschillende domeinen actief zijn.
Er zijn daarnaast ook 3 soorten van interventies (op vlak van individu, groep en organisatie).
Het werken met individu wordt afgebeeld door de 2 naar elkaar reikende handen. Interventies
naar of met groepen wordt hier afgebeeld met een groepje mensen. Interventies naar of met
organisaties wordt hier afgebeeld met verschillende puzzelstukjes van verschillende handen
(organisaties).
Dit is één soort van opdeling. Een andere opdeling kan zijn bijvoorbeeld zijn aan de hand van
doelgroepen; bv personen met een handicap, ouderen, psychisch kwetsbare, vluchtelingen,
dak- en thuislozen …
Met een opdeling trachten we het werkveld ‘behapbaar’ te maken. Het is echter essentieel te
begrijpen dat de opdelingen in praktijk niet zo strikt wordt gehanteerd of vaak zelf niet zo
duidelijk zichtbaar is.
,Tijdens het eerste semester van WVV kwamen Gezondheid, Algemeen welzijn, Opgroeien-jong
zijn, Justitieel sociaal werk aan bod (in het wit). Dit semester gaan het hebben over Arbeid en
inkomen, Lokale samenleven en Cultuur en vrije tijd (in het groen).
2. Drie interventies
We zullen in de bespreking van de domeinen dan ook telkens aandacht hebben voor deze drie
onderscheiden soorten interventies. Daarbij waarschuwen we je nu al graag dat, net zoals
met mensen – sociaal werk praktijken niet graag in hokjes geplaatst worden. Veel praktijken
zullen dus in twee hokjes passen of een beetje van de drie doen. Toch is het belangrijk om te
zien DAT deze diverse soorten van interventies er zijn. We bieden jullie als starters in deze
professionele opleiding hiermee hopelijk een extra ‘bril’ om dit boeiende werkveld scherper
(of in al zijn kleuren) in beeld te krijgen.
Verschillende benaderingen mogelijk om sociale problemen aan te pakken hangt samen
met de onderscheiden probleemdefiniëringen en methodieken
2.1.Interventies naar of met individuen en individuele cases
= basisbenadering: social case work
Individuele problemen van mensen
interventies richten zich op: een individu/gezin-systeem, systeem rond individu
Interventie start vanuit: de vragen, noden of problemen van deze cliënt en heeft als doel hier
een antwoord op te bieden In het werken naar dat antwoord is het zeker mogelijk dat
sociale diensten of de in het sociale netwerk aanwezige ondersteuningsmogelijkheden worden
ingeschakeld
Kenmerkend voor sociale interventies zijn ook zeker hier het emancipatorisch werken waarbij
met het tot doel stelt cliënten actief te betrekken en hun handelingsvermogen te versterken
2.2.Interventies naar of met groepen en (structuren van de) gemeenschap
= basisbenadering ‘social group work’ en ‘community work’
verbinden het individuele uitdrukkelijk met de groep(en) waartoe mensen behoren en het
gedeelde of gemeenschappelijke
De kijk op de problemen of uitdagingen waarmee men aan de slag gaat, gaat ervan uit dat de
problemen die mensen ervaren eigen zijn of samenhangen met ‘de groep’ (of categorie)
waartoe ze behoren, bv
- Vrouw
- Migrant
- Jong
- Bejaard
- ….
aan de slag samen met groepen, gemeenschappen of ‘community ’s’
2
, In de ondersteuning van deze groepen richt men er zich op om via inzicht in de
maatschappelijke component van het ontstaan van de probleemsituaties ook de individuele
situaties te verbeteren
- Tussenkomen op onderdelen van de samenleving wordt gezien als een voorwaarde om
effectief iets te kunnen doen aan individuele problemen
- richten zich ook soms uitdrukkelijk op het versterken en vernieuwen van het sociale
weefsel en de groepsvorming met het oog op een democratische, solidaire, open en
cultureel diverse samenleving
- Ook hier zijn het emancipatorische en participatie dus een kerncomponent
- Social group work
- EN samenlevingsopbouw
o Waar MET burgers gewerkt wordt aan maatschappelijke problemen
o Deze soort interventies gaan dan ook aan structurele verbeteringen van de
situatie van mensen werken
o Door zich ook op de ‘systemen’ te richten; in- en uitsluitingsmechanismen in de
organisatie van onze samenleving, regelgeving, organisatievormen etc
2.3.Interventies naar of met organisaties
organisaties, diensten en praktijken die zich niet zozeer naar individuen of de doelgroepen
van het sociaal werk richten, maar eerder naar het sociaal werkveld zelf en naar overheden
en organisaties
belangrijke koepels, belangenverdedigers, ondersteuners naar het werkveld toe – en dus ook
bronnen voor (toekomstige) sociaal werkers om kennis te vergaren over thema’s en
beleidskaders en om aan structurele verbeteringen van de situatie van mensen te werken
Doelgroep
- sociaal-werk-praktijken zelf
- In meeste gevallen ook: ook interventies opzetten naar beleid en brede samenleving,
doordat ze de thema’s, uitdagingen die ze ontmoeten in de praktijken van hun
werkvelden ook structureel willen aanpakken
3
