HC 1.1 de macht van de stad groeit
Wat maakte de opkomst van een stedelijke burgerij in de Nederlandse gewesten mogelijk? (1050-
1302)
Bevolkingsgroei 1000-1300
- Oorzaken voor sterke bevolkingsgroei:
- Verbetering in de landbouwtechnieken (grote stukken oerbos gekapt voor
landbouw) betere ploeg, hoofdstel voor paarden trekken
- Mensen gebruikten grond vaker voor landbouw i.p.v. veeteelt
- Drieslagstelsel: opdelen van het land in 3 delen. 1 brak (zodat onkruid weg gegraasd
kon worden door vee + bemesting), 1 land wintergraan, 1 land zomergraan.
opbrengst graan bleef goed + opbrengst per jaar hoger
Handelsnetwerken en verzorgingsgebieden
- Gevolg bevolkingsgroei overschot aan mensen op platteland mensen trokken naar
steden
- Gevolg: steden kregen centrale functie
- Er werden jaarmarkten gehouden
- Er ontstond een economische relatie met omliggend platteland
- Stadsbewoners leefden van voedsel wat van dit land afkomstig was
- Zij kochten dit voedsel op markt boeren kwamen naar stad gespecialiseerde
ambachtslui maakten producten en werd weer verkocht door het platteland
- Platteland en steden gingen samenwerken er kwam een verdere uitbreiding
handelsnetwerken
- Hoe groter de stad, hoe groter het verzorgingsgebied eromheen. Er ontstonden dorpjes en
wegen om handel tussen stad en verzorgingsgebied te vereenvoudigen
- Verzorgingsgebied: platteland om de stad heen en heeft economische relatie met stad
Groeiende stedelijke onafhankelijkheid
- Bewoners van nieuwe steden waren vaak horigen en lijfeigene, wiens heer nog steeds recht
meende te hebben op hun arbeid. Horigen en lijfeigene zwoeren gezamenlijk dat ze elkaar
zouden beschermen als de plaatselijke graaf soldaten zou sturen.
- Steeds meer mensen trokken aan stad gevolg: machtspositie sterk ten opzichte van
landsheer
- Gevolg: stadsrechten (verkrijgen door vechten, kopen en onderhandelen)
- Aantal inwoners te groot er ontstond behoefte aan professionele functionarissen die
konden lezen en schrijven die zich toelegden op inwonersrechten en relaties met de adel
(relaties vaak gewelddadig)
- De Heer kon tegen welvarende en goed groeiende stad weinig beginnen, want stedelingen
kochten privileges (de heer had geld nodig en een leger, dus accepteerde dit), zoals
stadsmuur bouwen, markten organiseren, ook al was er op papier nog sprake van traditioneel
leenheerschap
- Sommige steden konden zicht volledig losmaken van heer
Wat maakte de opkomst van een stedelijke burgerij in de Nederlandse gewesten mogelijk? (1050-
1302)
Bevolkingsgroei 1000-1300
- Oorzaken voor sterke bevolkingsgroei:
- Verbetering in de landbouwtechnieken (grote stukken oerbos gekapt voor
landbouw) betere ploeg, hoofdstel voor paarden trekken
- Mensen gebruikten grond vaker voor landbouw i.p.v. veeteelt
- Drieslagstelsel: opdelen van het land in 3 delen. 1 brak (zodat onkruid weg gegraasd
kon worden door vee + bemesting), 1 land wintergraan, 1 land zomergraan.
opbrengst graan bleef goed + opbrengst per jaar hoger
Handelsnetwerken en verzorgingsgebieden
- Gevolg bevolkingsgroei overschot aan mensen op platteland mensen trokken naar
steden
- Gevolg: steden kregen centrale functie
- Er werden jaarmarkten gehouden
- Er ontstond een economische relatie met omliggend platteland
- Stadsbewoners leefden van voedsel wat van dit land afkomstig was
- Zij kochten dit voedsel op markt boeren kwamen naar stad gespecialiseerde
ambachtslui maakten producten en werd weer verkocht door het platteland
- Platteland en steden gingen samenwerken er kwam een verdere uitbreiding
handelsnetwerken
- Hoe groter de stad, hoe groter het verzorgingsgebied eromheen. Er ontstonden dorpjes en
wegen om handel tussen stad en verzorgingsgebied te vereenvoudigen
- Verzorgingsgebied: platteland om de stad heen en heeft economische relatie met stad
Groeiende stedelijke onafhankelijkheid
- Bewoners van nieuwe steden waren vaak horigen en lijfeigene, wiens heer nog steeds recht
meende te hebben op hun arbeid. Horigen en lijfeigene zwoeren gezamenlijk dat ze elkaar
zouden beschermen als de plaatselijke graaf soldaten zou sturen.
- Steeds meer mensen trokken aan stad gevolg: machtspositie sterk ten opzichte van
landsheer
- Gevolg: stadsrechten (verkrijgen door vechten, kopen en onderhandelen)
- Aantal inwoners te groot er ontstond behoefte aan professionele functionarissen die
konden lezen en schrijven die zich toelegden op inwonersrechten en relaties met de adel
(relaties vaak gewelddadig)
- De Heer kon tegen welvarende en goed groeiende stad weinig beginnen, want stedelingen
kochten privileges (de heer had geld nodig en een leger, dus accepteerde dit), zoals
stadsmuur bouwen, markten organiseren, ook al was er op papier nog sprake van traditioneel
leenheerschap
- Sommige steden konden zicht volledig losmaken van heer
