Europees recht
INHOUDSTAFEL
INLEIDING. De specificiteit van het EU-recht: een eigen en autonome rechtsorde
Hoofdstuk 1. Volkenrechtelijke verdragen
Hoofdstuk 2. Specificiteit van het EU-recht
Hoofdstuk 3. Teleologische of ‘purpose method’ van interpretatie van EU-recht
‘ballon’ van de EU rechtsorde
Structurele analyse
Inhoudelijke analyse
DEEL 1. Grondbeginselen en functioneren van de Unie, rechtsbescherming en doorwerking van het unierecht
Structuurkenmerken en functioneren van de EU
Hoofdstuk 1. Verdrag betreffende de EU
Hoofdstuk 2. Verdrag betreffende de werking van de EU
Hoofdstuk 3. De gedifferentieerde rechtsorde
Hoofdstuk 4. Mensenrechten en de fundamentele waarden van de EU
Besluitvorming in de EU
Hoofdstuk 1. Wetgevingsprocedures
Hoofdstuk 2. Niet-wetgevingsprocedures
Rechtsbescherming
Hoofdstuk 1. Algemeen
Hoofdstuk 2. Rechtstreeks toegang tot het HvJEU/Gerecht
Hoofdstuk 3. Onrechtstreekse toegang tot HvJ
Afdeling 1. Procesverloop
Afdeling 2. Bevoegdheidsverdeling nationale rechter/HvJEU
Afdeling 3. Verwijzingsplicht
Afdeling 4. Verwijzingsrecht
Afdeling 5. Interpretatie van het primair en secundair Unierecht
Afdeling 6 .Geldigheidscontrole van het secundair Unierecht
Doorwerking van het materieel EU-recht in het nationaal recht
Hoofdstuk 1. Doorwerking van EU-Verdragsbepalingen: principes en toepassing
Afdeling 1. Interpretatie van de criteria voor directe werking: volle werking
Afdeling 2. Grenzen aan directe verdragsbepalingen
Hoofdstuk 2. Doorwerking van secundaire wetgeving
,Afdeling 1. Directe werking van verordeningen
Afdeling 2. Mogelijke directe werking van besluiten en richtlijnen?
Afdeling 3. Doorwerking van richtlijnen
Afdeling 4. Doorwerking van algemene rechtsbeginselen
Afdeling 5. Directe werking van de Notificatierichtlijnen Interne Markt en Informatiemaatschappij
DEEL 2. Materieel recht
Hoofdstuk 1. De interne markt
Afdeling 1. Inleiding
Afdeling 2. Vrij verkeer van goederen
Afdeling 2. Harmonisatierichtlijnen
Afdeling 4. Vrij verkeer van personen en diensten
Afdeling 5. Vrij verkeer van kapitaal
Hoofdstuk 2. De mededingingsregels
Afdeling 1. Inleiding
Afdeling 2. Regels voor ondernemingen
Afdeling 3. Steunmaatregelen van de lidstaten
DEEL 3. Externe betrekkingen en doorwerking internationale akkoorden
Hoofdstuk 1. Algemeen
Hoofdstuk 2. De externe bevoegdheid van de Unie (materiële bepalingen)
Hoofdstuk 3. De uitoefening van de externe bevoegdheden door de Unie
Hoofdstuk 4. Het gemeenschappelijk en buitenlands veiligheidsbeleid
Hoofdstuk 5. Doorwerking van akkoorden gesloten met derde staten
,Twee delen: 1. Rechtsbescherming 2. Materieel recht
Inleiding. Specificiteit van het EU-recht: een eigen en autonome rechtsorde
Basisverdragen: VEU en VWEU en Handvest ð zeker meenemen naar examen
Evaluatiemethode: openboek – digitaal examen + groepswerk
- 2 open vragen
- Casussen
- 16/20 examen
- 4/20 groepswerk
Groepswerk (doel: inzicht en leren kritisch denken hierover)
- Relevante feiten (dé relevante feiten)
- Belangrijke vragen selecteren (niet de vragen die rechter stelde, maar de vragen belangrijk voor de
ontwikkeling van het Europees recht in het algemeen)
- Relevante argumenten van de partijen (in het licht van de relevante vragen)
- Relevante redenering (advocaat-generaal én Hof van Justitie)
- Wat is het belang van de zaak
- Wat is jullie eigen appreciatie (durf kritisch denken)
- Drie bronnen uit de doctrine (doctrine niet uitleggen, dient louter als versterking van jouw mening)
Quiz leerstof
Omvang EU?
- 446 miljoen en 27 landen
Welk land is geen lid van de EU
- Slovenië, Slowakije, Zweden, Zwitserland (wel lid van de EVA)
o EVA of EFTA = vrijhandelszone – Noorwegen, Liechtenstein, IJsland, Zwitserland
- Voorwaarden lid EU
o 1. Land binnen Europees grondgebied
o 2. Democratie
o 3. Beginselen Rechtsstaat respecteren
o 4. Goed functionerende markteconomie
o 5. In staat EU-recht invoeren
Kandidaat-lidstaten
- Turkije, Bosnië, Oekraïne, Moldavië, Albanië, Servië, Montenegro, Noord-Macedonië
Aantal wijzigingen aan basisverdragen sinds 1989
- 4 keer: 1993 VEU (Maastricht), 1999 (Amsterdam), 2003 (Nice), 2009 (Lissabon)
Handvest van Europese Unie
- Verkreeg bindende kracht door het Verdrag van Lissabon en bestaat naast EVRM
- Onderverdeeld onder 6 titels
Hoeveel officiële talen heeft EU
- 24
, Budget van EU
- 1% van BBP alle lidstaten
Voorzitters
- Europees parlement: Roberta Metsola
- Europese Raad en Raad van ministers: Charles Michel
- Europese Commissie: Ursula Von der Leyen
- Raad buitenlandse zaken: Josep Borrell
Regels van Schengen zorgen voor
- Over grens reizen zonder grenscontroles
Quid EU?
Is het een optie om de EU op te doeken?
- Ontstaan als antwoord op Wereldoorlogen. Praktisch is het nu onmogelijk om oorlog met elkaar te
voeren door het versmelten van de markten
Zijn ze geslaagd in hun opzet (nl. het Europese integratieproject ð vrede)?
- Ja, slechts op het Europese grondgebied
- Nee, niet in geslaagd op het Europese continent (Balkan, Kosovo, Oekraïne)
o Probleem: EU heeft enkel soft power
o Oplossing: hard power?
Hoofdstuk 1. Volkenrechtelijke verdragen
Inleidende beschouwing
Eigen en autonome EU rechtsorde normaal
Toch meer en meer onder druk, redenen: wijzigingen en contextuele factoren
- (1) Globalisering (cf. mededingingsrecht) en nationalisering van het recht
o Mededingingsrecht: EU en US groeien steeds meer naar elkaar toe
- (2) Gestaag groeiende bevoegdheden EU
o ’50 hoofdzakelijk economisch, maar bij iedere verdragswijziging kwamen meer en meer
bevoegdheden erbij
- (3) Waarom ageert EU niet als een staat? Ze lijken qua bevoegdheden althans meer en meer op staten
o Er moeten mechanismen ontstaan om het EU rechtssysteem goed te laten interageren met
andere rechtssystemen. Dit is een reden waarom het EU-recht is gegroeid.
- (3.1) Symptomatisch: Kadi I & II zaken
o Feiten: Had nauwe banden met Al Qaida en VN had resolutie uitgevaardigd dat alle
bankrekeningen moesten worden geblokkeerd van deze mensen. De lidstaten moesten deze
Europese en VN-regel volgen. Kadi eiste dat zijn naam van de lijst werd geschrapt.
o Probleem: bron van de lijst ligt bij de VN en de sanctie van de verordening bij EU.
o Vraag: kan Kadi de nietigheid vorderen? Of: kan het Gerecht van EU oordelen over het al dan
niet op de lijst staan van Kadi?
o Antwoord Gerecht: wij kunnen ons niet ‘afscheuren’ van VN
o Antwoord HJEU: wij doen enkel uitspraak over de EU-sanctieverordering. Een
sanctieverordening moet altijd volledig passen in het EU-rechtssysteem.
o Wat met het conflict tussen VN en EU? Lidstaten moesten alle mogelijke informatie geven aan
Hof van Justitie, zodat zij konden oordelen over de ‘schuld’ van Kadi. Tegelijk werd de sanctie
opgeschort.
INHOUDSTAFEL
INLEIDING. De specificiteit van het EU-recht: een eigen en autonome rechtsorde
Hoofdstuk 1. Volkenrechtelijke verdragen
Hoofdstuk 2. Specificiteit van het EU-recht
Hoofdstuk 3. Teleologische of ‘purpose method’ van interpretatie van EU-recht
‘ballon’ van de EU rechtsorde
Structurele analyse
Inhoudelijke analyse
DEEL 1. Grondbeginselen en functioneren van de Unie, rechtsbescherming en doorwerking van het unierecht
Structuurkenmerken en functioneren van de EU
Hoofdstuk 1. Verdrag betreffende de EU
Hoofdstuk 2. Verdrag betreffende de werking van de EU
Hoofdstuk 3. De gedifferentieerde rechtsorde
Hoofdstuk 4. Mensenrechten en de fundamentele waarden van de EU
Besluitvorming in de EU
Hoofdstuk 1. Wetgevingsprocedures
Hoofdstuk 2. Niet-wetgevingsprocedures
Rechtsbescherming
Hoofdstuk 1. Algemeen
Hoofdstuk 2. Rechtstreeks toegang tot het HvJEU/Gerecht
Hoofdstuk 3. Onrechtstreekse toegang tot HvJ
Afdeling 1. Procesverloop
Afdeling 2. Bevoegdheidsverdeling nationale rechter/HvJEU
Afdeling 3. Verwijzingsplicht
Afdeling 4. Verwijzingsrecht
Afdeling 5. Interpretatie van het primair en secundair Unierecht
Afdeling 6 .Geldigheidscontrole van het secundair Unierecht
Doorwerking van het materieel EU-recht in het nationaal recht
Hoofdstuk 1. Doorwerking van EU-Verdragsbepalingen: principes en toepassing
Afdeling 1. Interpretatie van de criteria voor directe werking: volle werking
Afdeling 2. Grenzen aan directe verdragsbepalingen
Hoofdstuk 2. Doorwerking van secundaire wetgeving
,Afdeling 1. Directe werking van verordeningen
Afdeling 2. Mogelijke directe werking van besluiten en richtlijnen?
Afdeling 3. Doorwerking van richtlijnen
Afdeling 4. Doorwerking van algemene rechtsbeginselen
Afdeling 5. Directe werking van de Notificatierichtlijnen Interne Markt en Informatiemaatschappij
DEEL 2. Materieel recht
Hoofdstuk 1. De interne markt
Afdeling 1. Inleiding
Afdeling 2. Vrij verkeer van goederen
Afdeling 2. Harmonisatierichtlijnen
Afdeling 4. Vrij verkeer van personen en diensten
Afdeling 5. Vrij verkeer van kapitaal
Hoofdstuk 2. De mededingingsregels
Afdeling 1. Inleiding
Afdeling 2. Regels voor ondernemingen
Afdeling 3. Steunmaatregelen van de lidstaten
DEEL 3. Externe betrekkingen en doorwerking internationale akkoorden
Hoofdstuk 1. Algemeen
Hoofdstuk 2. De externe bevoegdheid van de Unie (materiële bepalingen)
Hoofdstuk 3. De uitoefening van de externe bevoegdheden door de Unie
Hoofdstuk 4. Het gemeenschappelijk en buitenlands veiligheidsbeleid
Hoofdstuk 5. Doorwerking van akkoorden gesloten met derde staten
,Twee delen: 1. Rechtsbescherming 2. Materieel recht
Inleiding. Specificiteit van het EU-recht: een eigen en autonome rechtsorde
Basisverdragen: VEU en VWEU en Handvest ð zeker meenemen naar examen
Evaluatiemethode: openboek – digitaal examen + groepswerk
- 2 open vragen
- Casussen
- 16/20 examen
- 4/20 groepswerk
Groepswerk (doel: inzicht en leren kritisch denken hierover)
- Relevante feiten (dé relevante feiten)
- Belangrijke vragen selecteren (niet de vragen die rechter stelde, maar de vragen belangrijk voor de
ontwikkeling van het Europees recht in het algemeen)
- Relevante argumenten van de partijen (in het licht van de relevante vragen)
- Relevante redenering (advocaat-generaal én Hof van Justitie)
- Wat is het belang van de zaak
- Wat is jullie eigen appreciatie (durf kritisch denken)
- Drie bronnen uit de doctrine (doctrine niet uitleggen, dient louter als versterking van jouw mening)
Quiz leerstof
Omvang EU?
- 446 miljoen en 27 landen
Welk land is geen lid van de EU
- Slovenië, Slowakije, Zweden, Zwitserland (wel lid van de EVA)
o EVA of EFTA = vrijhandelszone – Noorwegen, Liechtenstein, IJsland, Zwitserland
- Voorwaarden lid EU
o 1. Land binnen Europees grondgebied
o 2. Democratie
o 3. Beginselen Rechtsstaat respecteren
o 4. Goed functionerende markteconomie
o 5. In staat EU-recht invoeren
Kandidaat-lidstaten
- Turkije, Bosnië, Oekraïne, Moldavië, Albanië, Servië, Montenegro, Noord-Macedonië
Aantal wijzigingen aan basisverdragen sinds 1989
- 4 keer: 1993 VEU (Maastricht), 1999 (Amsterdam), 2003 (Nice), 2009 (Lissabon)
Handvest van Europese Unie
- Verkreeg bindende kracht door het Verdrag van Lissabon en bestaat naast EVRM
- Onderverdeeld onder 6 titels
Hoeveel officiële talen heeft EU
- 24
, Budget van EU
- 1% van BBP alle lidstaten
Voorzitters
- Europees parlement: Roberta Metsola
- Europese Raad en Raad van ministers: Charles Michel
- Europese Commissie: Ursula Von der Leyen
- Raad buitenlandse zaken: Josep Borrell
Regels van Schengen zorgen voor
- Over grens reizen zonder grenscontroles
Quid EU?
Is het een optie om de EU op te doeken?
- Ontstaan als antwoord op Wereldoorlogen. Praktisch is het nu onmogelijk om oorlog met elkaar te
voeren door het versmelten van de markten
Zijn ze geslaagd in hun opzet (nl. het Europese integratieproject ð vrede)?
- Ja, slechts op het Europese grondgebied
- Nee, niet in geslaagd op het Europese continent (Balkan, Kosovo, Oekraïne)
o Probleem: EU heeft enkel soft power
o Oplossing: hard power?
Hoofdstuk 1. Volkenrechtelijke verdragen
Inleidende beschouwing
Eigen en autonome EU rechtsorde normaal
Toch meer en meer onder druk, redenen: wijzigingen en contextuele factoren
- (1) Globalisering (cf. mededingingsrecht) en nationalisering van het recht
o Mededingingsrecht: EU en US groeien steeds meer naar elkaar toe
- (2) Gestaag groeiende bevoegdheden EU
o ’50 hoofdzakelijk economisch, maar bij iedere verdragswijziging kwamen meer en meer
bevoegdheden erbij
- (3) Waarom ageert EU niet als een staat? Ze lijken qua bevoegdheden althans meer en meer op staten
o Er moeten mechanismen ontstaan om het EU rechtssysteem goed te laten interageren met
andere rechtssystemen. Dit is een reden waarom het EU-recht is gegroeid.
- (3.1) Symptomatisch: Kadi I & II zaken
o Feiten: Had nauwe banden met Al Qaida en VN had resolutie uitgevaardigd dat alle
bankrekeningen moesten worden geblokkeerd van deze mensen. De lidstaten moesten deze
Europese en VN-regel volgen. Kadi eiste dat zijn naam van de lijst werd geschrapt.
o Probleem: bron van de lijst ligt bij de VN en de sanctie van de verordening bij EU.
o Vraag: kan Kadi de nietigheid vorderen? Of: kan het Gerecht van EU oordelen over het al dan
niet op de lijst staan van Kadi?
o Antwoord Gerecht: wij kunnen ons niet ‘afscheuren’ van VN
o Antwoord HJEU: wij doen enkel uitspraak over de EU-sanctieverordering. Een
sanctieverordening moet altijd volledig passen in het EU-rechtssysteem.
o Wat met het conflict tussen VN en EU? Lidstaten moesten alle mogelijke informatie geven aan
Hof van Justitie, zodat zij konden oordelen over de ‘schuld’ van Kadi. Tegelijk werd de sanctie
opgeschort.
