Zingeving in zorg en welzijn – hoofdstuk 1
Hoofdstuk 1: zingeving
Zingeving is voor mensen wat water voor vissen is: je zit er middenin en bent er de hele dag
in opgenomen, zonder dat je het doorhebt. Pas wanneer we uit ons gewone doen en laten
geworpen worden, beginnen we naar zingeving te snakken zoals een vis die op het droge
ligt. Vragen rondom zingeving kunnen existentiële of spirituele vragen genoemd worden.
Zingevingsvragen zijn niet los verkrijgbaar. Ze zijn verweven met ons doen en laten, met wie
we zijn en wat we verwachten en hopen van het leven. Er zijn handvatten voor. Eén zo’n
handvat is het diamantmodel.
Het diamantmodel heeft een kern en vijf facetten. De kern wordt gevormd door het begrip
innerlijke ruimte. Innerlijke ruimte is beeldspraak. Het gaat om de innerlijke houding die we
allemaal kennen als we goed uitgerust en ontspannen zijn. Je staat dan open om nieuwe
dingen te leren kennen, bent geduldig, wordt niet meegesleept door emoties. Ervoor
openstaan dat een situatie anders kan zijn dan we dachten, vraagt om een vorm van rust en
geduld. Dat wordt bedoeld met innerlijke ruimte. Hoe meer innerlijke ruimte wij in onszelf
hebben, hoe beter we kunnen luisteren. Hoe meer innerlijke ruimte onze clienten hebben,
hoe beter ze tot nieuwe inzichten en emoties kunnen komen.
De vijf facetten zijn verbonden met vijf centrale thema’s in ieder mensenleven, en ze zijn
herkenbaar voor iedereen. Bij ieder facet gaat het om spanning tussen twee begrippen. Hoe
meer iemand naar de ene of andere kant getrokken wordt, hoe minder innerlijke ruimte
iemand zal ervaren.
1. Autonomie: ik en de ander.
Een van de krachtigste motieven in een mensenleven is de drang om in vrijheid het
eigen leven te kunnen bepalen. De identiteit van mensen is niet los verkrijgbaar. Het
is onderdeel van een groot levend netwerk van anderen. Er zijn momenten dat
persoonlijke vrijheid en geluk onder druk komen staan. Hoe zorgt men ervoor dat in
deze vaak nieuwe situaties het leven weer opnieuw bij de persoon zelf en de
omgeving past. Hoe kan de persoon weer innerlijke ruimte gaan ervaren, waardoor
het leven weer zijn of haar leven wordt.
2. Handelen: doen en laten
Ook het doen en laten vormt een spanningsveld waarin mensen hun weg moeten
zoeken. Er zijn situaties dat mensen minder zelfredzaam zijn en meer anderen
moeten overlaten. Hoe kan men in deze nieuwe situaties toch levensvervulling
vinden?
3. Relaties: vasthouden en loslaten
Het levende netwerk van relaties waarin we als mens opgenomen zijn, is een
voortdurend proces van vasthouden en loslaten. Iedere levensfase vraagt weer om
een nieuwe balans tussen vertrouwden nieuw, tussen vasthouden en loslaten.
4. Balans: vergeven en vergeten
Bij het opmaken van de balans gaat het om thema’s als verantwoordelijkheid en
schuld. Het opmaken van de balans is een belangrijk element in het afronden van
het leven. Ook hier is sprake van een spanningsveld, en wel tussen herinneren en
vergeten. Waar mensen elkaar kunnen vergeven is sprake van herinneren en
vergeten tegelijk: wat gebeurd is, wordt niet ontkend of vergeten, maar onder ogen
Hoofdstuk 1: zingeving
Zingeving is voor mensen wat water voor vissen is: je zit er middenin en bent er de hele dag
in opgenomen, zonder dat je het doorhebt. Pas wanneer we uit ons gewone doen en laten
geworpen worden, beginnen we naar zingeving te snakken zoals een vis die op het droge
ligt. Vragen rondom zingeving kunnen existentiële of spirituele vragen genoemd worden.
Zingevingsvragen zijn niet los verkrijgbaar. Ze zijn verweven met ons doen en laten, met wie
we zijn en wat we verwachten en hopen van het leven. Er zijn handvatten voor. Eén zo’n
handvat is het diamantmodel.
Het diamantmodel heeft een kern en vijf facetten. De kern wordt gevormd door het begrip
innerlijke ruimte. Innerlijke ruimte is beeldspraak. Het gaat om de innerlijke houding die we
allemaal kennen als we goed uitgerust en ontspannen zijn. Je staat dan open om nieuwe
dingen te leren kennen, bent geduldig, wordt niet meegesleept door emoties. Ervoor
openstaan dat een situatie anders kan zijn dan we dachten, vraagt om een vorm van rust en
geduld. Dat wordt bedoeld met innerlijke ruimte. Hoe meer innerlijke ruimte wij in onszelf
hebben, hoe beter we kunnen luisteren. Hoe meer innerlijke ruimte onze clienten hebben,
hoe beter ze tot nieuwe inzichten en emoties kunnen komen.
De vijf facetten zijn verbonden met vijf centrale thema’s in ieder mensenleven, en ze zijn
herkenbaar voor iedereen. Bij ieder facet gaat het om spanning tussen twee begrippen. Hoe
meer iemand naar de ene of andere kant getrokken wordt, hoe minder innerlijke ruimte
iemand zal ervaren.
1. Autonomie: ik en de ander.
Een van de krachtigste motieven in een mensenleven is de drang om in vrijheid het
eigen leven te kunnen bepalen. De identiteit van mensen is niet los verkrijgbaar. Het
is onderdeel van een groot levend netwerk van anderen. Er zijn momenten dat
persoonlijke vrijheid en geluk onder druk komen staan. Hoe zorgt men ervoor dat in
deze vaak nieuwe situaties het leven weer opnieuw bij de persoon zelf en de
omgeving past. Hoe kan de persoon weer innerlijke ruimte gaan ervaren, waardoor
het leven weer zijn of haar leven wordt.
2. Handelen: doen en laten
Ook het doen en laten vormt een spanningsveld waarin mensen hun weg moeten
zoeken. Er zijn situaties dat mensen minder zelfredzaam zijn en meer anderen
moeten overlaten. Hoe kan men in deze nieuwe situaties toch levensvervulling
vinden?
3. Relaties: vasthouden en loslaten
Het levende netwerk van relaties waarin we als mens opgenomen zijn, is een
voortdurend proces van vasthouden en loslaten. Iedere levensfase vraagt weer om
een nieuwe balans tussen vertrouwden nieuw, tussen vasthouden en loslaten.
4. Balans: vergeven en vergeten
Bij het opmaken van de balans gaat het om thema’s als verantwoordelijkheid en
schuld. Het opmaken van de balans is een belangrijk element in het afronden van
het leven. Ook hier is sprake van een spanningsveld, en wel tussen herinneren en
vergeten. Waar mensen elkaar kunnen vergeven is sprake van herinneren en
vergeten tegelijk: wat gebeurd is, wordt niet ontkend of vergeten, maar onder ogen
