Stappenplannen formeelstrafrecht
Week 1
Schending Nemo-tenetur beginsel
1. Leg uit wat het Nemo-tenetur beginsel is
Het Nemo-tenetur beginsel ligt besloten in artikel 6 EVRM en houdt in dat men niet verplicht
is om aan zijn eigen veroordeling mee te werken.
2. Is er sprake wilsonafhankelijk materiaal?
= Materiaal dat onafhankelijk van de wil van de verdachte verkregen kan worden, zoals
bloed, urine, DNA, etc.
Zo ja: zie stap 3
Zo nee: zie stap 4
3. Is er sprake van een toelaatbare mate van dwang?
Het Nemo-tenetur beginsel strekt zich niet uit tot wilsonafhankelijk materiaal (EHRM
Saunders), tenzij uitzonderingen:
- Foltering (artikel 3 EVRM): als wilsonafhankelijk materiaal wordt verkregen doormiddel
van foltering en dit materiaal wordt gebruikt als bewijs levert dit automatisch een
schending op van het neme-tenetur beginsel (6 EVRM)
- Onmenselijke behandeling (artikel 3 EVRM): als wilsonafhankelijk materiaal wordt
verkregen doormiddel van onmenselijke behandeling dient er getoetst te worden aan de
hand van de EHRM Jalloh-criteria:
• Aard en mate van dwang
• Publiek belang
• Procedurele waarborgen
• Is het bewijs van doorslaggevend belang voor de veroordeling?
Let op: het dreigen met geweld valt onder onmenselijke behandeling en zorgt voor een
schending van artikel 3 EVRM (EHRM Gäfgen II)
Indien er sprake is van ontoelaatbare dwang en daarmee onmenselijke behandeling (3
EVRM) kan er gesproken worden van een schending van het nemo-tenetur beginsel (6
EVRM).
- Vernederende behandeling (artikel 3 EVRM): als wilsonafhankelijk materiaal wordt
verkregen door middel van vernederende behandeling dient er getoetst te worden aan
de hand van de EHRM Jalloh-criteria.
4. Is er sprake van wilsafhankelijk materiaal?
= Materiaal dat niet onafhankelijk van de wil van de verdacht verkregen kan worden. Dit is
dus alles wat er in het hoofd van de verdachte afspeelt (verklaringen).
- Foltering (artikel 3 EVRM): automatisch schending van artikel 3 EVRM en daarmee ook
van 6 EVRM
- Onmenselijke behandeling of vernederende behandeling (artikel 3 EVRM): Noem voor de
volledigheid in je tentamen bijvoorbeeld dat er geen sprake is van foltering, maar dat er
sprake is van een onmenselijke of vernederende behandeling en je daarom gaat toetsen
aan de EHRM Jalloh-criteria:
• Aard en mate van dwang
• Publiek belang
• Procedurele waarborgen
• Is het bewijs van doorslaggevend belang voor de veroordeling?
Is er daarmee ook sprake van een schending van artikel 6 EVRM (EHRM Gäfgen II)?
, Op basis van de mate van dwang en de invloed op de veroordeling kan worden
geoordeeld dat art. 6 EVRM is geschonden als de rechter dit bewijs gebruikt.
5. Conclusie
Cautie geven
1. Noem artikel 29 lid 2 Sv waarin cautie staat
De verdachte dient voorafgaand aan het verhoor te worden medegedeeld dat hij niet
verplicht is tot antwoorden.
2. Noem de strekking van artikel 29 lid 2 Sv
Het behoeden van de verdachte tegen ongewilde medewerking aan zijn eigen veroordeling
3. Leg de begrippen verdachte en verhoor uit
a. – verdachte in formele zin (artikel 27 lid 2): wanneer de persoon is aangehouden
– verdachte in materiele zin (artikel 27 lid 1): wanneer er sprake is van en
vermoedelijk geconstateerd feit of redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit
(HR nalatige inspecteur)
b. Verhoor: alle vragen aan een door een opsporingsambtenaar als verdachte
aangemerkte persoon betreffende diens betrokkenheid bij een geconstateerd
strafbaar feit (HR nalatige inspecteur).
4. Pas stap 3 toe op de casus
a. Is er sprake van een verdachte zoals bedoeld in artikel 27 Sv?
b. Is er sprake van een verhoor?
5. Conclusie ‘De cautie had in de gegeven situatie wel/niet gegeven moeten worden.’
Rechtsbijstand politieverhoor
1. Is er sprake van een verhoor?
Alle vragen aan een door een opsporingsambtenaar als verdachte aangemerkte persoon
betreffende diens betrokkenheid bij een geconstateerd strafbaar feit (HR nalatige
inspecteur).
2. Is er cautieplicht gegeven zoals bedoeld in artikel 29 lid 2 Sv (zie stappenplan cautie)?
Als er geen cautieplicht wordt gegeven mag de verklaring van de verdachte van het bewijs
worden uitgesloten, tenzij de verdachte niet in zijn belang wordt geschaad.
Als er voldaan is aan stap 1 en 2 is er sprak van een verhoorsituatie; door naar stap 3
3. Heeft de verdachte recht op recht op bijstand?
Zodra een persoon verdachte is geworden, heeft hij rechten, zo ook het recht op
rechtsbijstand. Verdachte dient direct na zijn aanhouding (in ieder geval voor zijn eerste
verhoor) schriftelijk mededeling te worden van zijn rechten (artikel 27c lid 3).
HR Salduz 2009: Rechtsbijstand vanaf eerste verhoor, anders onherstelbare schending art. 6
EVRM
Mogelijkheid (in sommige gevallen) tot het doen van afstand (28a Sv)
HR Post-Salduz: Rechtsbijstand voorafgaand aan eerste verhoor, niet tijdens verhoor
(behalve bij kinderen).
Consultatiebijstand (28c lid 1 Sv) = een gesprek van de verdachte met een raadsman dat
plaatsvindt voorafgaand aan het eerste inhoudelijke verhoor van de verdachte door de
politie.
HR Salduz 2015: rechtsbijstand tijdens eerste verhoor (EU-richtlijnen)
Verhoorbijstand (28d Sv) = het recht van de verdachte op rechtsbijstand tijdens een
politieverhoor
Week 1
Schending Nemo-tenetur beginsel
1. Leg uit wat het Nemo-tenetur beginsel is
Het Nemo-tenetur beginsel ligt besloten in artikel 6 EVRM en houdt in dat men niet verplicht
is om aan zijn eigen veroordeling mee te werken.
2. Is er sprake wilsonafhankelijk materiaal?
= Materiaal dat onafhankelijk van de wil van de verdachte verkregen kan worden, zoals
bloed, urine, DNA, etc.
Zo ja: zie stap 3
Zo nee: zie stap 4
3. Is er sprake van een toelaatbare mate van dwang?
Het Nemo-tenetur beginsel strekt zich niet uit tot wilsonafhankelijk materiaal (EHRM
Saunders), tenzij uitzonderingen:
- Foltering (artikel 3 EVRM): als wilsonafhankelijk materiaal wordt verkregen doormiddel
van foltering en dit materiaal wordt gebruikt als bewijs levert dit automatisch een
schending op van het neme-tenetur beginsel (6 EVRM)
- Onmenselijke behandeling (artikel 3 EVRM): als wilsonafhankelijk materiaal wordt
verkregen doormiddel van onmenselijke behandeling dient er getoetst te worden aan de
hand van de EHRM Jalloh-criteria:
• Aard en mate van dwang
• Publiek belang
• Procedurele waarborgen
• Is het bewijs van doorslaggevend belang voor de veroordeling?
Let op: het dreigen met geweld valt onder onmenselijke behandeling en zorgt voor een
schending van artikel 3 EVRM (EHRM Gäfgen II)
Indien er sprake is van ontoelaatbare dwang en daarmee onmenselijke behandeling (3
EVRM) kan er gesproken worden van een schending van het nemo-tenetur beginsel (6
EVRM).
- Vernederende behandeling (artikel 3 EVRM): als wilsonafhankelijk materiaal wordt
verkregen door middel van vernederende behandeling dient er getoetst te worden aan
de hand van de EHRM Jalloh-criteria.
4. Is er sprake van wilsafhankelijk materiaal?
= Materiaal dat niet onafhankelijk van de wil van de verdacht verkregen kan worden. Dit is
dus alles wat er in het hoofd van de verdachte afspeelt (verklaringen).
- Foltering (artikel 3 EVRM): automatisch schending van artikel 3 EVRM en daarmee ook
van 6 EVRM
- Onmenselijke behandeling of vernederende behandeling (artikel 3 EVRM): Noem voor de
volledigheid in je tentamen bijvoorbeeld dat er geen sprake is van foltering, maar dat er
sprake is van een onmenselijke of vernederende behandeling en je daarom gaat toetsen
aan de EHRM Jalloh-criteria:
• Aard en mate van dwang
• Publiek belang
• Procedurele waarborgen
• Is het bewijs van doorslaggevend belang voor de veroordeling?
Is er daarmee ook sprake van een schending van artikel 6 EVRM (EHRM Gäfgen II)?
, Op basis van de mate van dwang en de invloed op de veroordeling kan worden
geoordeeld dat art. 6 EVRM is geschonden als de rechter dit bewijs gebruikt.
5. Conclusie
Cautie geven
1. Noem artikel 29 lid 2 Sv waarin cautie staat
De verdachte dient voorafgaand aan het verhoor te worden medegedeeld dat hij niet
verplicht is tot antwoorden.
2. Noem de strekking van artikel 29 lid 2 Sv
Het behoeden van de verdachte tegen ongewilde medewerking aan zijn eigen veroordeling
3. Leg de begrippen verdachte en verhoor uit
a. – verdachte in formele zin (artikel 27 lid 2): wanneer de persoon is aangehouden
– verdachte in materiele zin (artikel 27 lid 1): wanneer er sprake is van en
vermoedelijk geconstateerd feit of redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit
(HR nalatige inspecteur)
b. Verhoor: alle vragen aan een door een opsporingsambtenaar als verdachte
aangemerkte persoon betreffende diens betrokkenheid bij een geconstateerd
strafbaar feit (HR nalatige inspecteur).
4. Pas stap 3 toe op de casus
a. Is er sprake van een verdachte zoals bedoeld in artikel 27 Sv?
b. Is er sprake van een verhoor?
5. Conclusie ‘De cautie had in de gegeven situatie wel/niet gegeven moeten worden.’
Rechtsbijstand politieverhoor
1. Is er sprake van een verhoor?
Alle vragen aan een door een opsporingsambtenaar als verdachte aangemerkte persoon
betreffende diens betrokkenheid bij een geconstateerd strafbaar feit (HR nalatige
inspecteur).
2. Is er cautieplicht gegeven zoals bedoeld in artikel 29 lid 2 Sv (zie stappenplan cautie)?
Als er geen cautieplicht wordt gegeven mag de verklaring van de verdachte van het bewijs
worden uitgesloten, tenzij de verdachte niet in zijn belang wordt geschaad.
Als er voldaan is aan stap 1 en 2 is er sprak van een verhoorsituatie; door naar stap 3
3. Heeft de verdachte recht op recht op bijstand?
Zodra een persoon verdachte is geworden, heeft hij rechten, zo ook het recht op
rechtsbijstand. Verdachte dient direct na zijn aanhouding (in ieder geval voor zijn eerste
verhoor) schriftelijk mededeling te worden van zijn rechten (artikel 27c lid 3).
HR Salduz 2009: Rechtsbijstand vanaf eerste verhoor, anders onherstelbare schending art. 6
EVRM
Mogelijkheid (in sommige gevallen) tot het doen van afstand (28a Sv)
HR Post-Salduz: Rechtsbijstand voorafgaand aan eerste verhoor, niet tijdens verhoor
(behalve bij kinderen).
Consultatiebijstand (28c lid 1 Sv) = een gesprek van de verdachte met een raadsman dat
plaatsvindt voorafgaand aan het eerste inhoudelijke verhoor van de verdachte door de
politie.
HR Salduz 2015: rechtsbijstand tijdens eerste verhoor (EU-richtlijnen)
Verhoorbijstand (28d Sv) = het recht van de verdachte op rechtsbijstand tijdens een
politieverhoor
