Fysiologie van het kraambed
Definiëring postpartum
1.1. ENKELE BEGRIPPEN
Het onmiddellijke, vroege & late postpartum
- In praktijk wordt postpartumperiode of puerperium vaak gezien als de rijd
die vrouw na bevalling in ziekenhuis verblijft.
- Het werkelijke postpartum of kraambed is echter veel langer.
- Postnatale periode begint na de geboorte & duurt t.e.m. 6 weken na
bevalling (of 42 dagen).
- Kan verder opgesplitst worden in 3 periodes:
onmiddellijk postpartum (eerste 24u na partus)
vroege postpartum (periode van dag 2 tot 7)
late postpartum (periode van dag 8 tot 42)
fysiologie, de zorg na een ongecompliceerde vaginale bevalling
- postpartum gekenmerkt door een aantal fysiologische veranderingen bij
moeder & kind
- tijdens postnatale periode keert vrouwelijk lichaam terug naar niet-
zwangere toestand
- 1ste 6 weken zijn verschijnselen hiervan duidelijk, kan meerder maanden
duren voor lichaam volledig ontzwangerd is
- Tijd kan individueel sterk verschillend zijn. Vaak zegt men ‘9maanden
zwanger, dan ook 9 maanden ontzwangeren’. Geduld & realistische
verwachtingen zijn cruciaal
Postpartum & postnataal
- Postpartum verwijst naar ‘het herstel vd moeder’, terwijl postnataal eerder
gebruikt wordt om te verwijzen naar ‘evolutie vd pasgeborene’. Beide
termen zijn uitwisselbaar & kunnen doorheen gebruikt worden
- Postnatale periode is zowel voor hulpverlener als zorgvrager een heel
belangrijke periode.
- Periode waarin ouders vaak heel wat aandacht vragen & verdienen,
hulpverlener is er om hen met raad & daad bij te staan (postnatale
ongemakken, ouder-kind relatie, babyvoeding, seksualiteit,
anticonceptie…)
- Belangrijke observatieperiode waarin gezondheid vd mama & baby van
dichtbij wordt opgevolgd
2. ORGANISATIE POSTNATALE ZORG
2.1. KWALITEITSVOLLE POSTNATALE ZORG
Kan zowel opgestart worden na thuisbevalling, poliklinische bevalling in
ziekenhuis/geboortehuis, standaard ziekenhuisbevalling…
Kan zowel thuis, in geboortehuis als in ziekenhuis van start gaan
Zorgvacuüm
, In België kent organisatie vd postnatale zorg enkele problemen. Streven naar
daling v/h aantal ligdagen kan leiden tot een zorgvacuüm in de cruciale 1 ste week
na geboorte.
- Essentieel om al tijdens zwangerschap voor te bereiden op 1 ste dagen na
geboorte en verdere postnatale opvolging.
- Na geboorte dient accent op thuiszorg te worden gelegd in plaats van op
ziekenhuiszorg
- Hierbij moet organisatie vd postnatale thuiszorg naadloos aansluiten op
het ontslag uit kraamafdeling
- In geval van thuisbevalling of wnr kraamvrouw ziekenhuis binnen 72u na
geboorte verlaat, dient 1ste postnatale huisbezoek binnen 24u plaatsvindt
- Vervolgens worden vaak huisbezoeken ingepland op volgende momenten:
dag 3, dag 5, dag 10 tot 14, 1 maand, 6 tot 8 weken na geboorte
Versnippering & onbekendheid
- In België is postnatale zorg sterk versnipperd, heel wat verscheidene
hulpverleners zijn hierbij betrokken, beschikbaarheid van hulpverleners &
aanbod van gespecialiseerde hulp is geografisch verschillend
- Te weinig mensen op de hoogte vd verscheidene mogelijkheden op vlak v.
postnatale zorg, vaak zelf proactief op zoek naar info
- Deze versnippering & onbekendheid vd zorg kan een daling vd
zorgkwaliteit tot gevolg hebben
- Meer bekendheid v/h zorgaanbod & een goede multidisciplinaire
samenwerking blijven dan ook essentiële streefdoelen
Geïntegreerde, continue & toegankelijke zorg
- Streven naar systeem van geïntegreerde, continue & voor iedereen
toegankelijke postnatale zorg
2.2. BETROKKEN ACTOREN
2.2.1. VROEDVROUW
Fysiologie
Zowel uit WHO definiëring over vroedvrouw als het beroepsprofiel vd Belgische
vroedvrouw blijkt dat vroedvrouw de proffesional is om de gezonde vrouw,
pasgeborene & gezin na de geboorte autonoom & globaal te begeleiden.
- Belangrijke rol in begeleiden & bewaken vd fysiologie bij kraambed
- Bij afwijkingen van normaal verloop v/h postpartum zal vroedvrouw
samenwerken met & indien nodig doorverwijzen behandelende geneesheer
Waaier aan de zorg
- Tijdens postpartum staat vroedvrouw voor waaier aan zorg; medische
opvolging moeder & kind, begeleiding vd babyvoeding, advies rond
levensstijl (voeding tijdens postpartum, sporten na bevalling, gebruik
anticonceptie…)
- Zowel vroedvrouwen in dienstverband als zelfstandige vroedvrouwen
betrokken bij postnatale zorg
Thuiszorg
- België elke bevallen vrouw recht op aantal huisbezoeken door vroedvrouw,
dit tot kind leeftijd van 1jaar heeft
- Postnatale zorg wordt vergoed door mutualiteit
- Steeds kortere verblijfsduur in ziekenhuis -> postnatale opvolging aan
huis steeds actueler & noodzakelijker
Definiëring postpartum
1.1. ENKELE BEGRIPPEN
Het onmiddellijke, vroege & late postpartum
- In praktijk wordt postpartumperiode of puerperium vaak gezien als de rijd
die vrouw na bevalling in ziekenhuis verblijft.
- Het werkelijke postpartum of kraambed is echter veel langer.
- Postnatale periode begint na de geboorte & duurt t.e.m. 6 weken na
bevalling (of 42 dagen).
- Kan verder opgesplitst worden in 3 periodes:
onmiddellijk postpartum (eerste 24u na partus)
vroege postpartum (periode van dag 2 tot 7)
late postpartum (periode van dag 8 tot 42)
fysiologie, de zorg na een ongecompliceerde vaginale bevalling
- postpartum gekenmerkt door een aantal fysiologische veranderingen bij
moeder & kind
- tijdens postnatale periode keert vrouwelijk lichaam terug naar niet-
zwangere toestand
- 1ste 6 weken zijn verschijnselen hiervan duidelijk, kan meerder maanden
duren voor lichaam volledig ontzwangerd is
- Tijd kan individueel sterk verschillend zijn. Vaak zegt men ‘9maanden
zwanger, dan ook 9 maanden ontzwangeren’. Geduld & realistische
verwachtingen zijn cruciaal
Postpartum & postnataal
- Postpartum verwijst naar ‘het herstel vd moeder’, terwijl postnataal eerder
gebruikt wordt om te verwijzen naar ‘evolutie vd pasgeborene’. Beide
termen zijn uitwisselbaar & kunnen doorheen gebruikt worden
- Postnatale periode is zowel voor hulpverlener als zorgvrager een heel
belangrijke periode.
- Periode waarin ouders vaak heel wat aandacht vragen & verdienen,
hulpverlener is er om hen met raad & daad bij te staan (postnatale
ongemakken, ouder-kind relatie, babyvoeding, seksualiteit,
anticonceptie…)
- Belangrijke observatieperiode waarin gezondheid vd mama & baby van
dichtbij wordt opgevolgd
2. ORGANISATIE POSTNATALE ZORG
2.1. KWALITEITSVOLLE POSTNATALE ZORG
Kan zowel opgestart worden na thuisbevalling, poliklinische bevalling in
ziekenhuis/geboortehuis, standaard ziekenhuisbevalling…
Kan zowel thuis, in geboortehuis als in ziekenhuis van start gaan
Zorgvacuüm
, In België kent organisatie vd postnatale zorg enkele problemen. Streven naar
daling v/h aantal ligdagen kan leiden tot een zorgvacuüm in de cruciale 1 ste week
na geboorte.
- Essentieel om al tijdens zwangerschap voor te bereiden op 1 ste dagen na
geboorte en verdere postnatale opvolging.
- Na geboorte dient accent op thuiszorg te worden gelegd in plaats van op
ziekenhuiszorg
- Hierbij moet organisatie vd postnatale thuiszorg naadloos aansluiten op
het ontslag uit kraamafdeling
- In geval van thuisbevalling of wnr kraamvrouw ziekenhuis binnen 72u na
geboorte verlaat, dient 1ste postnatale huisbezoek binnen 24u plaatsvindt
- Vervolgens worden vaak huisbezoeken ingepland op volgende momenten:
dag 3, dag 5, dag 10 tot 14, 1 maand, 6 tot 8 weken na geboorte
Versnippering & onbekendheid
- In België is postnatale zorg sterk versnipperd, heel wat verscheidene
hulpverleners zijn hierbij betrokken, beschikbaarheid van hulpverleners &
aanbod van gespecialiseerde hulp is geografisch verschillend
- Te weinig mensen op de hoogte vd verscheidene mogelijkheden op vlak v.
postnatale zorg, vaak zelf proactief op zoek naar info
- Deze versnippering & onbekendheid vd zorg kan een daling vd
zorgkwaliteit tot gevolg hebben
- Meer bekendheid v/h zorgaanbod & een goede multidisciplinaire
samenwerking blijven dan ook essentiële streefdoelen
Geïntegreerde, continue & toegankelijke zorg
- Streven naar systeem van geïntegreerde, continue & voor iedereen
toegankelijke postnatale zorg
2.2. BETROKKEN ACTOREN
2.2.1. VROEDVROUW
Fysiologie
Zowel uit WHO definiëring over vroedvrouw als het beroepsprofiel vd Belgische
vroedvrouw blijkt dat vroedvrouw de proffesional is om de gezonde vrouw,
pasgeborene & gezin na de geboorte autonoom & globaal te begeleiden.
- Belangrijke rol in begeleiden & bewaken vd fysiologie bij kraambed
- Bij afwijkingen van normaal verloop v/h postpartum zal vroedvrouw
samenwerken met & indien nodig doorverwijzen behandelende geneesheer
Waaier aan de zorg
- Tijdens postpartum staat vroedvrouw voor waaier aan zorg; medische
opvolging moeder & kind, begeleiding vd babyvoeding, advies rond
levensstijl (voeding tijdens postpartum, sporten na bevalling, gebruik
anticonceptie…)
- Zowel vroedvrouwen in dienstverband als zelfstandige vroedvrouwen
betrokken bij postnatale zorg
Thuiszorg
- België elke bevallen vrouw recht op aantal huisbezoeken door vroedvrouw,
dit tot kind leeftijd van 1jaar heeft
- Postnatale zorg wordt vergoed door mutualiteit
- Steeds kortere verblijfsduur in ziekenhuis -> postnatale opvolging aan
huis steeds actueler & noodzakelijker
