H1 Sociale psychologie
1.1 Wat is sociale psychologie?
Sociale psychologie = de tak van psychologie die tracht de aard en
oorzaken van gedrag en gedachten van individuen in sociale situaties op
wetenschappelijke wijze te verklaren.
1.1.1 Sociale psychologie is van nature wetenschappelijk
- Sociale psychologie past wetenschappelijke waarden en methodes
toe bij onderzoek
o Oorzaak sociaal gedrag/gedachten kunnen niet betrouwbaar
met gezond verstand of intuïtie verklaard worden
beoordeeld door vooroordelen
- Wetenschappelijk = reeks waarden en meerdere methodes die
gebruikt kunnen worden om een breed scala aan onderwerpen te
onderzoeken
- 4 kernwaarden
o Nauwkeurigheid (accurancy) = een toezegging tot het
verzamelen en evalueren van informatie over de wereld
(inclusief sociaal gedrag en -denken) op een manier die zo
zorgvuldig, nauwkeurig en foutloos mogelijk is
o Objectiviteit (objectivity) = toezegging tot het verwerven
en evalueren van zulke informatie op een manier die vrij van
bias en zo humaan mogelijk is
o Scepticisime (skepticism) = toezegging tot het accepteren
van bevindingen als accuraat enkel als ze herhaaldelijk zijn
geverifieerd
o Onbevangenheid (open-mindedness) = toezegging tot het
veranderen van je visie, zelfs als er sterk aan wordt
vastgehouden, als bestaand bewijs suggereert dat deze visie
onnauwkeurig is
, - Waarden zijn belangrijk omdat de mens geen perfect
informatieverwerkings-mechanisme is, we maken vaak gebruik
van biases
o Planning fallacy = sterke neiging om te geloven dat plannen
minder tijd zullen innemen, dan dat ze in werkelijkheid doen
1.1.2 Sociale psychologie focust op het gedrag van
individuen
- Sociale psychologie focust op de individu en de factoren die invloed
hebben op de individu, zoals cultuur, etniciteit, de groep, emoties en
stemmingen.
1.1.3 Oorzaken sociaal gedrag
- Kenmerken:
o Acties en karakteristieken van andere personen
o Cognitieve processen (herinneringen en interpretaties)
o Omgevingsvariabelen (weer/geur)
o De culturele context met bijbehorende normen en waarden
o Biologische/genetische factoren
Vooral door evolutionaire psychologie
1.1.4 Zoektocht naar basisprincipes in een veranderende
sociale wereld
- Kerndoel wetenschap = het ontwikkelen van basisprincipes die
nauwkeurig zijn, ongeacht waar of wanneer ze getest of toegepast
worden
- Sociale psychologen zoeken naar basisprincipes die het sociale
leven leiden
1.2 Wat zijn kenmerken van de moderne sociale
psychologie
Sociale psychologie verandert continu. Hieronder wordt een aantal
veranderingen beschreven
, - Cognitie en gedrag kan niet meer los worden gezien gedrag en
gedachten beïnvloeden elkaar continu
- Emoties en gemoedstoestanden spelen een grote rol bij
meerdere aspecten in het sociale leven
- Relaties (sociale banden met andere personen) hebben een grote
invloed op ons sociale leven.
- Sociale neurowetenschap = kruising tussen sociale psychologie
en hersenonderzoek
o Moderne sociale psychologie is eclectisch zeer veel
onderzoeksmethodes
o Sociale neurowetenschap = neurale en biologische
oorzaken voor sociale processen worden onderzocht
- Impliciete (onbewuste) processen
- Sociale diversiviteit in cultuur en etniciteit. Deze hebben grote
invloed op sociale gedragingen en gedachten
o Multicultureel perspectief grote veranderingen in
sociaalpsychologisch onderzoek
1.3 Onderzoeksmethoden
- Systematische observatie = gedrag wordt systematisch
geobserveerd en geregistreerd
o Naturalistische observatie = gedrag wordt onderzocht in
omgeving waar het normaal voor komt
o Vragenlijsten
- Correlatie = onderzoek of variabelen onderling gerelateerd zijn
o Correlationele statistiek = 2 of meer variabelen worden
systematisch geobserveerd om te kunnen bepalen of een
verandering in de ene variabele gepaard gaat met een
verandering in de andere variabelen
o Correlatie is niet hetzelfde als oorzakelijk verband
o Schiet te kort bij het geven van verklaringen
, - Experimentele methode = een of meer factoren worden
systematisch veranderd om te kunnen bepalen of deze
veranderingen effect hebben op zekere aspecten van gedrag.
o Belangrijke voorwaardes
Random getrokken steekproeven
Ceteris paribus
Externe validiteit = of er generalisatie plaats kan
vinden tussen de onnatuurlijke situatie en de echte
situatie
Praktisch/ethisch
- Causaliteit = rol van mediërende variabelen
o Mediërende variabele = variabele die wordt beïnvloed door
een onafhankelijke variabele en vervolgens zelf een
afhankelijke variabele beïnvloedt.
- Meta-analyse = onderzoek om te bepalen of specifieke variabelen
(of interacties tussen variabelen) significante effecten hebben door
alle studies heen.
1.4 Rol van theorie in sociale psychologie
- Theorieën = uiteenzettingen van mogelijke verklaringen voor
bepaalde gebeurtenissen of processen
o Procedure:
Theorie wordt opgesteld mbv bestaande bewijzen
Hypothesen worden getrokken
Resultaten = hypothesen bewijs theorie
1.5 Balans kennis en rechten individuen
- Deceptie = deelnemers worden beïnvloed omdat ze de reden van
het onderzoek worden
- 2 procedures voor verkleinen deceptie
1.1 Wat is sociale psychologie?
Sociale psychologie = de tak van psychologie die tracht de aard en
oorzaken van gedrag en gedachten van individuen in sociale situaties op
wetenschappelijke wijze te verklaren.
1.1.1 Sociale psychologie is van nature wetenschappelijk
- Sociale psychologie past wetenschappelijke waarden en methodes
toe bij onderzoek
o Oorzaak sociaal gedrag/gedachten kunnen niet betrouwbaar
met gezond verstand of intuïtie verklaard worden
beoordeeld door vooroordelen
- Wetenschappelijk = reeks waarden en meerdere methodes die
gebruikt kunnen worden om een breed scala aan onderwerpen te
onderzoeken
- 4 kernwaarden
o Nauwkeurigheid (accurancy) = een toezegging tot het
verzamelen en evalueren van informatie over de wereld
(inclusief sociaal gedrag en -denken) op een manier die zo
zorgvuldig, nauwkeurig en foutloos mogelijk is
o Objectiviteit (objectivity) = toezegging tot het verwerven
en evalueren van zulke informatie op een manier die vrij van
bias en zo humaan mogelijk is
o Scepticisime (skepticism) = toezegging tot het accepteren
van bevindingen als accuraat enkel als ze herhaaldelijk zijn
geverifieerd
o Onbevangenheid (open-mindedness) = toezegging tot het
veranderen van je visie, zelfs als er sterk aan wordt
vastgehouden, als bestaand bewijs suggereert dat deze visie
onnauwkeurig is
, - Waarden zijn belangrijk omdat de mens geen perfect
informatieverwerkings-mechanisme is, we maken vaak gebruik
van biases
o Planning fallacy = sterke neiging om te geloven dat plannen
minder tijd zullen innemen, dan dat ze in werkelijkheid doen
1.1.2 Sociale psychologie focust op het gedrag van
individuen
- Sociale psychologie focust op de individu en de factoren die invloed
hebben op de individu, zoals cultuur, etniciteit, de groep, emoties en
stemmingen.
1.1.3 Oorzaken sociaal gedrag
- Kenmerken:
o Acties en karakteristieken van andere personen
o Cognitieve processen (herinneringen en interpretaties)
o Omgevingsvariabelen (weer/geur)
o De culturele context met bijbehorende normen en waarden
o Biologische/genetische factoren
Vooral door evolutionaire psychologie
1.1.4 Zoektocht naar basisprincipes in een veranderende
sociale wereld
- Kerndoel wetenschap = het ontwikkelen van basisprincipes die
nauwkeurig zijn, ongeacht waar of wanneer ze getest of toegepast
worden
- Sociale psychologen zoeken naar basisprincipes die het sociale
leven leiden
1.2 Wat zijn kenmerken van de moderne sociale
psychologie
Sociale psychologie verandert continu. Hieronder wordt een aantal
veranderingen beschreven
, - Cognitie en gedrag kan niet meer los worden gezien gedrag en
gedachten beïnvloeden elkaar continu
- Emoties en gemoedstoestanden spelen een grote rol bij
meerdere aspecten in het sociale leven
- Relaties (sociale banden met andere personen) hebben een grote
invloed op ons sociale leven.
- Sociale neurowetenschap = kruising tussen sociale psychologie
en hersenonderzoek
o Moderne sociale psychologie is eclectisch zeer veel
onderzoeksmethodes
o Sociale neurowetenschap = neurale en biologische
oorzaken voor sociale processen worden onderzocht
- Impliciete (onbewuste) processen
- Sociale diversiviteit in cultuur en etniciteit. Deze hebben grote
invloed op sociale gedragingen en gedachten
o Multicultureel perspectief grote veranderingen in
sociaalpsychologisch onderzoek
1.3 Onderzoeksmethoden
- Systematische observatie = gedrag wordt systematisch
geobserveerd en geregistreerd
o Naturalistische observatie = gedrag wordt onderzocht in
omgeving waar het normaal voor komt
o Vragenlijsten
- Correlatie = onderzoek of variabelen onderling gerelateerd zijn
o Correlationele statistiek = 2 of meer variabelen worden
systematisch geobserveerd om te kunnen bepalen of een
verandering in de ene variabele gepaard gaat met een
verandering in de andere variabelen
o Correlatie is niet hetzelfde als oorzakelijk verband
o Schiet te kort bij het geven van verklaringen
, - Experimentele methode = een of meer factoren worden
systematisch veranderd om te kunnen bepalen of deze
veranderingen effect hebben op zekere aspecten van gedrag.
o Belangrijke voorwaardes
Random getrokken steekproeven
Ceteris paribus
Externe validiteit = of er generalisatie plaats kan
vinden tussen de onnatuurlijke situatie en de echte
situatie
Praktisch/ethisch
- Causaliteit = rol van mediërende variabelen
o Mediërende variabele = variabele die wordt beïnvloed door
een onafhankelijke variabele en vervolgens zelf een
afhankelijke variabele beïnvloedt.
- Meta-analyse = onderzoek om te bepalen of specifieke variabelen
(of interacties tussen variabelen) significante effecten hebben door
alle studies heen.
1.4 Rol van theorie in sociale psychologie
- Theorieën = uiteenzettingen van mogelijke verklaringen voor
bepaalde gebeurtenissen of processen
o Procedure:
Theorie wordt opgesteld mbv bestaande bewijzen
Hypothesen worden getrokken
Resultaten = hypothesen bewijs theorie
1.5 Balans kennis en rechten individuen
- Deceptie = deelnemers worden beïnvloed omdat ze de reden van
het onderzoek worden
- 2 procedures voor verkleinen deceptie