Samenvatting Verbintenissenrecht II
Week 1
in casuïstiek gemotiveerd aangeven of sprake is van aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad;
TIP
Bij gevaarzetting gebruik je de Kelderluik-criteria.
Bij een vraag over aansprakelijkheid werk je de onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) uit!
Art. 6:162 BW – onrechtmatige daad
− Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad (1) pleegt, welke hem kan worden
toegerekend (2), is verplicht de schade (3) die de andere dientengevolge (4) lijdt, te
vergoeden.
− Relativiteit (5), zie art. 6:163 BW.
Stap 1 Er moet een onrechtmatige daad zijn.
a. Is er een daad/gedraging?
- Actieve gedraging (doen)
- Passieve gedraging (nalaten)
b. Onrechtmatigheid (art. 6:162 LID 2 BW).
- Inbreuk op een (subjectief) recht
◦ Persoonlijkheidsrechten (recht op lichamelijke integriteit, recht op vrijheid)
◦ Absolute vermogensrechten (eigendom, erfpachtrecht, auteursrecht, octrooirecht)
◦ Inbreuk = een directe, rechtstreekse of opzettelijke schending van het subjectieve
recht.
- Strijd met de wettelijke plicht
◦ Wet betekent hier; ieder algemeen verbindend voorschrift dat bindt doordat het is
vastgesteld door de algemene Nederlandse wetgever of en ander daartoe bevoegd
Nederlands overheidsorgaan.
◦ Een wetsartikel waarin de gedraging strafbaar is gesteld.
◦ Bijvoorbeeld; mishandeling (art. 300 Sr) als iemand geslagen wordt.
- Strijd met maatschappelijke zorgvuldigheid
HR Natronloog/ HR Taxusstruik/ HR Kelderluik
◦ Het is maatschappelijk onzorgvuldig om … (een ander zo in het gezicht te slaan bijv.)
◦ Bovenstaande zin is voldoende. Je hoeft niet meer uit te werken. Dat komt pas bij de
toerekening.
◦ De gedachte dat de mens, wanneer hij van zijn vrijheid van handelen gebruikmaakt,
zich tot een bepaalde hoogte rekenschap moet geven van de gerechtvaardigde
belangen van anderen in de samenleving.
LET OP: je werkt alle 3 de vereisten van onrechtmatigheid uit.
Inbreuk op een recht is namelijk altijd aan de orde, maar dit zorgt nog niet meteen voor een
onrechtmatige daad. Je moet ze dus alle 3 uitwerken en nalopen!!
c. Is er een rechtvaardigingsgrond aanwezig?
Als er een rechtvaardigingsgrond aanwezig is, dan is er géén sprake van onrechtmatigheid.
Bijvoorbeeld;
- Toestemming
- Ambtelijk bevel
, - Wettelijk voorschrift
- Overmacht noodtoestand
- Psychische overmacht
- Noodweer(exces)
Stap 2 Toerekening LID 3
- Schuld
◦ Verwijtbaar handelen.
de dader moet dus een verwijt van zijn onrechtmatige gedraging zijn te maken.
◦ Had zich anders moeten gedragen dan hij/zij heeft gedaan.
◦ ‘Ik deed het niet expres is dus geen excuus!’
- Wet
◦ Art. 6:165 BW
geestelijke of lichamelijke tekortkoming. Dit is geen belemmering voor toerekening
van gedraging aan de dader als onrechtmatige daad.
Vb; als je een hartaanval krijgt tijdens het autorijden, dan ben je alsnog aansprakelijk.
- Verkeersopvatting
◦ Wat vinden wij als maatschappij?
◦ Is het gebruikelijk of is het onacceptabel?
Stap 3 Schade
Twee vormen van schade (art. 6:95 BW)
1. Vermogensschade (art. 6:96 BW) = op geld waardeerbaar.
= materiële schade
• Geleden verlies
• Gederfde winst
2. Ander nadeel (art. 6:106 BW) = niet op geld waardeerbaar (smartengeld).
= immateriële schade
Wat is de pijn waard?
Er moet wel schade zijn, want anders is er geen onrechtmatige daad.
Stap 4 Causaal verband
Dientengevolge (lid 1)
- Als de gedraging niet had plaatsgevonden, dan zou er ook geen schade zijn geleden.
- Je hoeft alleen te betalen voor het deel van de schade dat jij hebt veroorzaakt.
- Te onderscheiden van: de leer van de redelijke toerekening (art. 6:98 BW)
Stap 5 Relativiteit
- Het relativiteitsbeginsel (art. 6:163 BW)
- De geschonden norm (overtreding die je hebt begaan) moet strekken tot bescherming tegen
de schade zoals benadeelde die heeft geleden.
- Dit werk je uit bij strijd met wettelijke plicht, maar niet bij inbreuk op een recht of strijd met
maatschappelijke zorgvuldigheid.
- Eis: strekt de wet tot bescherming van deze schade?
Is er precies dat gebeurd waartegen de wet het slachtoffer/benadeelde wilde beschermen.
Valt uiteen in 3 vereisten:
- 1. Wat is het personele bereik van wet?
◦ Valt de benadeelde onder dit bereik?
- 2. Wat geeft de wet aan over de soort schade?
Week 1
in casuïstiek gemotiveerd aangeven of sprake is van aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad;
TIP
Bij gevaarzetting gebruik je de Kelderluik-criteria.
Bij een vraag over aansprakelijkheid werk je de onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) uit!
Art. 6:162 BW – onrechtmatige daad
− Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad (1) pleegt, welke hem kan worden
toegerekend (2), is verplicht de schade (3) die de andere dientengevolge (4) lijdt, te
vergoeden.
− Relativiteit (5), zie art. 6:163 BW.
Stap 1 Er moet een onrechtmatige daad zijn.
a. Is er een daad/gedraging?
- Actieve gedraging (doen)
- Passieve gedraging (nalaten)
b. Onrechtmatigheid (art. 6:162 LID 2 BW).
- Inbreuk op een (subjectief) recht
◦ Persoonlijkheidsrechten (recht op lichamelijke integriteit, recht op vrijheid)
◦ Absolute vermogensrechten (eigendom, erfpachtrecht, auteursrecht, octrooirecht)
◦ Inbreuk = een directe, rechtstreekse of opzettelijke schending van het subjectieve
recht.
- Strijd met de wettelijke plicht
◦ Wet betekent hier; ieder algemeen verbindend voorschrift dat bindt doordat het is
vastgesteld door de algemene Nederlandse wetgever of en ander daartoe bevoegd
Nederlands overheidsorgaan.
◦ Een wetsartikel waarin de gedraging strafbaar is gesteld.
◦ Bijvoorbeeld; mishandeling (art. 300 Sr) als iemand geslagen wordt.
- Strijd met maatschappelijke zorgvuldigheid
HR Natronloog/ HR Taxusstruik/ HR Kelderluik
◦ Het is maatschappelijk onzorgvuldig om … (een ander zo in het gezicht te slaan bijv.)
◦ Bovenstaande zin is voldoende. Je hoeft niet meer uit te werken. Dat komt pas bij de
toerekening.
◦ De gedachte dat de mens, wanneer hij van zijn vrijheid van handelen gebruikmaakt,
zich tot een bepaalde hoogte rekenschap moet geven van de gerechtvaardigde
belangen van anderen in de samenleving.
LET OP: je werkt alle 3 de vereisten van onrechtmatigheid uit.
Inbreuk op een recht is namelijk altijd aan de orde, maar dit zorgt nog niet meteen voor een
onrechtmatige daad. Je moet ze dus alle 3 uitwerken en nalopen!!
c. Is er een rechtvaardigingsgrond aanwezig?
Als er een rechtvaardigingsgrond aanwezig is, dan is er géén sprake van onrechtmatigheid.
Bijvoorbeeld;
- Toestemming
- Ambtelijk bevel
, - Wettelijk voorschrift
- Overmacht noodtoestand
- Psychische overmacht
- Noodweer(exces)
Stap 2 Toerekening LID 3
- Schuld
◦ Verwijtbaar handelen.
de dader moet dus een verwijt van zijn onrechtmatige gedraging zijn te maken.
◦ Had zich anders moeten gedragen dan hij/zij heeft gedaan.
◦ ‘Ik deed het niet expres is dus geen excuus!’
- Wet
◦ Art. 6:165 BW
geestelijke of lichamelijke tekortkoming. Dit is geen belemmering voor toerekening
van gedraging aan de dader als onrechtmatige daad.
Vb; als je een hartaanval krijgt tijdens het autorijden, dan ben je alsnog aansprakelijk.
- Verkeersopvatting
◦ Wat vinden wij als maatschappij?
◦ Is het gebruikelijk of is het onacceptabel?
Stap 3 Schade
Twee vormen van schade (art. 6:95 BW)
1. Vermogensschade (art. 6:96 BW) = op geld waardeerbaar.
= materiële schade
• Geleden verlies
• Gederfde winst
2. Ander nadeel (art. 6:106 BW) = niet op geld waardeerbaar (smartengeld).
= immateriële schade
Wat is de pijn waard?
Er moet wel schade zijn, want anders is er geen onrechtmatige daad.
Stap 4 Causaal verband
Dientengevolge (lid 1)
- Als de gedraging niet had plaatsgevonden, dan zou er ook geen schade zijn geleden.
- Je hoeft alleen te betalen voor het deel van de schade dat jij hebt veroorzaakt.
- Te onderscheiden van: de leer van de redelijke toerekening (art. 6:98 BW)
Stap 5 Relativiteit
- Het relativiteitsbeginsel (art. 6:163 BW)
- De geschonden norm (overtreding die je hebt begaan) moet strekken tot bescherming tegen
de schade zoals benadeelde die heeft geleden.
- Dit werk je uit bij strijd met wettelijke plicht, maar niet bij inbreuk op een recht of strijd met
maatschappelijke zorgvuldigheid.
- Eis: strekt de wet tot bescherming van deze schade?
Is er precies dat gebeurd waartegen de wet het slachtoffer/benadeelde wilde beschermen.
Valt uiteen in 3 vereisten:
- 1. Wat is het personele bereik van wet?
◦ Valt de benadeelde onder dit bereik?
- 2. Wat geeft de wet aan over de soort schade?
