OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE &
PATHOLOGIE
TOPOGRAFIE VAN HET MENSELIJK LICHAAM
Grégoire, Anantomie & fysiologie
HOOFDSTUK 1 - TERREINVERKENNING
1.2 - ANATOMIE + FYSIOLOGIE = FUNCTIONELE ANATOMIE
Anatomie houdt zich bezig met de bouw van het menselijk lichaam.
De wetenschap van het functioneren van een levend organisme wordt aangeduid met
de term fysiologie.
1.2.1 - FUNCTIONELE ANATOMIE
De bouw van een lichaamsdeel of orgaan hangt samen met de functie ervan. Maar de
vorm is niet bepalend voor de functie.
Bouw en functie zijn dynamische variabelen, die elkaar beïnvloedden en zeer nauw
samenhangen.
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 1
, Functionele anatomie behandelt de bouw van het menselijk lichaam in directe relatie
met de lichaamsfunctie.
1.2.2 - ONDERZOEKSMETHODEN
Lichamelijk onderzoek
Inspectie: systematisch observeren van de buitenkant van het lichaam.
Palpatie: het lichaamsoppervlak met handen en vingers tasten om de diepere
structuren te onderzoeken.
Percussie: aan de buitenkant kloppen op een deel van het lichaam om uit de hoogte
van de toon een indruk te krijgen.
Auscultatie: luisteren naar geluiden van het lichaam met een stethoscoop.
Laboratoriumonderzoek: weefsels, bloed, urine of speeksel worden onderzoekt.
Beeldvormend onderzoek
Röntgenfoto: maakt een opname van de botten in het lichaam.
Computertomografie (CT): zachtere weefsels worden zichtbaar gemaakt met
röntgenstraling.
Angiografie: door contrastvloeistof kan het hartholten en bloedvaten in beeld
worden gebracht.
Magnetic resonance imaging (MRI): de sterke magneet magnetiseren
waterstofkernen in het lichaam en hiervan kan een beeld worden gemaakt op de
computer.
Echografie: er wordt gebruik gemaakt van ultrageluidtrillingen.
Doppleronderzoek: meten van de stroomrichting en stroomsnelheid door
hoogfrequentie geluidsgolven.
Endoscopie: verzamelnaam voor alle onderzoeken waarbij gebruik wordt gemaakt
van een optische sonde.
Beeldvorming van de elektrische signalen van het lichaam:
ECG: hartactiviteit
EEG: hersenactiviteit
EMG: spieractiviteit
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 2
, HOOFDSTUK 4 - TOPOGRAFIE
4.1 - DE ANATOMISCHE HOUDING
= gedefinieerde houding van het lichaam.
Rechtop staan
Hoofd rechtop
Armen gestrekt naast het lichaam
Handpalmen naar voren gekeerd
Voeten iets gespreid
4.2 - DOORSNEDEN & LICHAAMSVLAKKEN
Frontaal vlak loopt evenwijdig aan de lichaamsas en verdeelt het lichaam en delen in
voor en achter.
Een transversaal vlak loopt evenwijdig aan het vloeroppervlak, verdeelt het lichaam en
delen in boven en onder.
Sagittaal vlak verdeeld het lichaam en delen in links en rechts en loodrecht op het
frontaal vlak.
4.3 - PLAATSAANDUIDING
Plaatsaanduiding Betekenis Gebruik
Bij grotere structuren of over
Ventraal Distaal Buikzijde Rugzijde
grotere afstand
Aan de voorkant Aan de Bij kleinere structuren of over
Anterior Posterior
achterkant kleinere afstand
In het midden Aan het
Centraal Perifeer Bij uitgerekte stelsels
uiteinden
Bij de wervelkolom of het CZS
Craniaal Caudaal Bij de schedel Bij de staart
over grote afstand
Hoger / boven Lager / Bij kleinere structuren over
Superior Inferior
beneden kleinere afstand
Lateraal Mediaal Aan de zijkant Aan het midden Algemeen
Kant van de romp Aan het
Proximaal Distaal Bij (delen) van de ledematen
uiteinden
Bij symmetrisch gelegen
Sinister Dexter Links Recht
structuren
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 3
, Bij de ligging in de diepte,
Internus Externus Inwendig Uitwendig
bloedbanen en zenuwen
4.4 - RICHTINGAANDUIDING
Een beweging vind altijd plaats rond een as in het vlak waarop die as loodrecht staat.
Richtinaanduiding Betekenis Gebruik
Bij beweging van schanier
Flexie Extensie Buiging Strekking
gewrichten
Bij beweging van de hele
Anteflexie Retroflexie Naar voren Naar achteren
armen, been, romp en het
Lateroflexie Opzij
hoofd
Naar de handrug / voetwreef
Dorsale flexie Palmaire flexie Bij beweging van de hand en /
Buiging naar de handpalm
Plantaire flexie of voet
Buiging naar de voetzool
Buitenwaartse draaiing Bij beweging van de hand of
Supinatie Pronatie
Binnenwaartse draaiing voet
Van de middenlijn af Naar de Bij bewegingen van de
ABductie ADductie
middenlijn toe ledematen
Buitenwaartse draaiing Bij bewegingen van de
Exorotatie Endorotatie
Binnenwaartse draaiing ledematen
Bij bewegingen van de duim
Duim naar vingers Duim van
Opponeren Reporneren ten opzichte van andere
vingers af
vingers
4.6 - BOUWELEMENTEN, HOLTEN & VLIEZEN
4.6.1 - BOUWELEMENTEN
= dit zijn de botten en de bijbehorende weken delen.
De weke delen bestaan uit de structuren rond het skelet en de organen die zich in de
lichaamsholten bevinden, van binnen naar buiten:
Skeletspieren: zitten doormiddel van pezen aan de bot stukken vast.
Spierfascie: bindweefselmantel die de spier verpakt en aan de spieruiteinden
overgaat in de pees.
Algemene fascie: stevige bindweefselmantel, die de alle onderliggende structuren
omgeeft.
Onderhuids losmazig bindweefsel: op de meeste plaatsen met vet opgevuld.
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 4
PATHOLOGIE
TOPOGRAFIE VAN HET MENSELIJK LICHAAM
Grégoire, Anantomie & fysiologie
HOOFDSTUK 1 - TERREINVERKENNING
1.2 - ANATOMIE + FYSIOLOGIE = FUNCTIONELE ANATOMIE
Anatomie houdt zich bezig met de bouw van het menselijk lichaam.
De wetenschap van het functioneren van een levend organisme wordt aangeduid met
de term fysiologie.
1.2.1 - FUNCTIONELE ANATOMIE
De bouw van een lichaamsdeel of orgaan hangt samen met de functie ervan. Maar de
vorm is niet bepalend voor de functie.
Bouw en functie zijn dynamische variabelen, die elkaar beïnvloedden en zeer nauw
samenhangen.
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 1
, Functionele anatomie behandelt de bouw van het menselijk lichaam in directe relatie
met de lichaamsfunctie.
1.2.2 - ONDERZOEKSMETHODEN
Lichamelijk onderzoek
Inspectie: systematisch observeren van de buitenkant van het lichaam.
Palpatie: het lichaamsoppervlak met handen en vingers tasten om de diepere
structuren te onderzoeken.
Percussie: aan de buitenkant kloppen op een deel van het lichaam om uit de hoogte
van de toon een indruk te krijgen.
Auscultatie: luisteren naar geluiden van het lichaam met een stethoscoop.
Laboratoriumonderzoek: weefsels, bloed, urine of speeksel worden onderzoekt.
Beeldvormend onderzoek
Röntgenfoto: maakt een opname van de botten in het lichaam.
Computertomografie (CT): zachtere weefsels worden zichtbaar gemaakt met
röntgenstraling.
Angiografie: door contrastvloeistof kan het hartholten en bloedvaten in beeld
worden gebracht.
Magnetic resonance imaging (MRI): de sterke magneet magnetiseren
waterstofkernen in het lichaam en hiervan kan een beeld worden gemaakt op de
computer.
Echografie: er wordt gebruik gemaakt van ultrageluidtrillingen.
Doppleronderzoek: meten van de stroomrichting en stroomsnelheid door
hoogfrequentie geluidsgolven.
Endoscopie: verzamelnaam voor alle onderzoeken waarbij gebruik wordt gemaakt
van een optische sonde.
Beeldvorming van de elektrische signalen van het lichaam:
ECG: hartactiviteit
EEG: hersenactiviteit
EMG: spieractiviteit
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 2
, HOOFDSTUK 4 - TOPOGRAFIE
4.1 - DE ANATOMISCHE HOUDING
= gedefinieerde houding van het lichaam.
Rechtop staan
Hoofd rechtop
Armen gestrekt naast het lichaam
Handpalmen naar voren gekeerd
Voeten iets gespreid
4.2 - DOORSNEDEN & LICHAAMSVLAKKEN
Frontaal vlak loopt evenwijdig aan de lichaamsas en verdeelt het lichaam en delen in
voor en achter.
Een transversaal vlak loopt evenwijdig aan het vloeroppervlak, verdeelt het lichaam en
delen in boven en onder.
Sagittaal vlak verdeeld het lichaam en delen in links en rechts en loodrecht op het
frontaal vlak.
4.3 - PLAATSAANDUIDING
Plaatsaanduiding Betekenis Gebruik
Bij grotere structuren of over
Ventraal Distaal Buikzijde Rugzijde
grotere afstand
Aan de voorkant Aan de Bij kleinere structuren of over
Anterior Posterior
achterkant kleinere afstand
In het midden Aan het
Centraal Perifeer Bij uitgerekte stelsels
uiteinden
Bij de wervelkolom of het CZS
Craniaal Caudaal Bij de schedel Bij de staart
over grote afstand
Hoger / boven Lager / Bij kleinere structuren over
Superior Inferior
beneden kleinere afstand
Lateraal Mediaal Aan de zijkant Aan het midden Algemeen
Kant van de romp Aan het
Proximaal Distaal Bij (delen) van de ledematen
uiteinden
Bij symmetrisch gelegen
Sinister Dexter Links Recht
structuren
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 3
, Bij de ligging in de diepte,
Internus Externus Inwendig Uitwendig
bloedbanen en zenuwen
4.4 - RICHTINGAANDUIDING
Een beweging vind altijd plaats rond een as in het vlak waarop die as loodrecht staat.
Richtinaanduiding Betekenis Gebruik
Bij beweging van schanier
Flexie Extensie Buiging Strekking
gewrichten
Bij beweging van de hele
Anteflexie Retroflexie Naar voren Naar achteren
armen, been, romp en het
Lateroflexie Opzij
hoofd
Naar de handrug / voetwreef
Dorsale flexie Palmaire flexie Bij beweging van de hand en /
Buiging naar de handpalm
Plantaire flexie of voet
Buiging naar de voetzool
Buitenwaartse draaiing Bij beweging van de hand of
Supinatie Pronatie
Binnenwaartse draaiing voet
Van de middenlijn af Naar de Bij bewegingen van de
ABductie ADductie
middenlijn toe ledematen
Buitenwaartse draaiing Bij bewegingen van de
Exorotatie Endorotatie
Binnenwaartse draaiing ledematen
Bij bewegingen van de duim
Duim naar vingers Duim van
Opponeren Reporneren ten opzichte van andere
vingers af
vingers
4.6 - BOUWELEMENTEN, HOLTEN & VLIEZEN
4.6.1 - BOUWELEMENTEN
= dit zijn de botten en de bijbehorende weken delen.
De weke delen bestaan uit de structuren rond het skelet en de organen die zich in de
lichaamsholten bevinden, van binnen naar buiten:
Skeletspieren: zitten doormiddel van pezen aan de bot stukken vast.
Spierfascie: bindweefselmantel die de spier verpakt en aan de spieruiteinden
overgaat in de pees.
Algemene fascie: stevige bindweefselmantel, die de alle onderliggende structuren
omgeeft.
Onderhuids losmazig bindweefsel: op de meeste plaatsen met vet opgevuld.
OWE 1 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 4
