HOOFDSTUK 1: RISICO’S EN RISICOMANAGEMENT
1.1 BEHOEFTE AAN ZEKERHEID
Abraham Maslow onderscheidt vijf fundamentele typen
van menselijke behoeften.
Mensen proberen risico’s te interpreteren vanuit hun
ervaringskader, dit houdt in dat ze de verschijnselen
terugbrengen tot gebeurtenissen die al vaker hebben
plaatsgevonden.
1.2 INTRODUCTIE VAN HET BEGRIP RISICO
Risico: gevaar van schade of verlies.
Gevaar impliceert de onzekerheid over de uitkomst.
1.3 GLOBALE BEGRIPSBEPALING VAN RISICOMANAGEMENT
De westerse samenleving is voortdurend op zoek naar mogelijkheden om steeds beter te
voorzien in levensbehoeften van de moderne mens en de kwaliteit van het leven te
verbeteren. Daartoe hebben ze ingewikkelde systemen gemaakt, waaruit weer nieuwe
risico’s ontstaan. Dit laat zien dat het calamiteitenkarakter ervan is toegenomen.
Risicomanagement wordt gebruikt voor de analyse en de beheersing van risico’s die zijn
verbonden aan een beleggingsportefeuille, aan investeringen en aan kredietverlening.
In de industriële sector staat risicomanagement met name voor alle maatregelen die zijn
gericht op het borgen van de kwaliteit, continuïteit en veiligheid van processen en
producten.
In de accountancy heeft risicomanagement vooral betrekking op het al dan niet voldoen aan
voorschriften voor de bedrijfsvoering en de verslaggeving.
Bij het projectmatig werken zoals in de bouw is risicomanagement gericht op de
bescherming van de projectdoelstellingen in termen van budget, tijd en kwaliteit.
Risicomanagement in algemene zin; onderdeel van de algemene aansturing van een
onderneming. Gericht op realisatie van doelstellingen en het voortbestaan van de
onderneming te beschermen.
Dynamische risico’s: strategische risico’s, commerciële risico’s. organisatorische risico’s
Statische risico’s: risico’s die kunnen leiden tot schade of verlies.
1
,1.4 REDENEN VOOR RISICOMANAGEMENT
Risicomanagement komt voort uit de behoefte aan veiligheid en zekerheid.
In Europa is de ontwikkeling van aansprakelijkheidswetgeving en jurisprudentie voor veel
bedrijven aanleiding geweest om vooral met het aansprakelijkheidsrisico steeds zorgvuldiger
om te gaan (denk aan arbeidswetgeving)
Wetgeving waar risicomanagement direct uit voortvloeit
corporate governanceregels
Richt zich op een verantwoord ondernemingsbestuur
IFRS
Voor beursgenoteerde ondernemingen. Gaat vooral over het aanleggen van reserves, met
oog op toekomstige statische risico’s
Met de basel akkoorden zijn geïnitieerd door bewegingen van de solvabiliteit van de
financiële markten en hebben als doel internationale voorschriften te formuleren voor het
vormen van voldoende kapitaalreserves bij banken.
Basel II
Worden onder meer regels gesteld met betrekking tot het bij de schuldenaar aanwezige
eigen vermogen bij het verstrekken van bedrijfskredieten.
Verder bepaald de kredietwaardigheid van het bedrijf de rente die betaald moeten worden.
basel III
verhogen de kapitaaleisen van de banken. Met de gedachte dat banken een groteren buffer
moeten hebben voor tijden waarin de situatie op de financiële markt verslechtert.
Solcency II-richtlijnen
Voor de verzekeringsindustrie. Is erop gericht om de solvabiliteit van verzekeraars te
beschermen. Richtlijnen bestaan uit dire pilaren die de volgende onderwerpen regelen:
- financiële eisen
- eisen ten aanzien van governance, risicomanagement en supervisie
- eisen ten aanzien van rapportage en transparantie
Verzekeringsindustrie
Bedrijven en instellingen kiezen ervoor risico’s te verzekeren omdat zij hierdoor toekomstige
onzekere verliezen omzetten in een zekere, voorspelbare kostenfactor, de premie.
De verzekeringsindustrie heeft een belangrijke invloed gehad op de ontwikkeling van
risicomanagement.
2
,1.5 ONTWIKKELING VAN RISICOMANAGEMENT
Aanvankelijk werd risicomanagement sterk gedomineerd door verzekeringsdenken.
In Nederland: Het Genootschap voor Risicomanagement, sinds 1993 de Nederlandse
Associatie van Risk en Insurance Managers (NARIM).
Enterprise Risk Management (ERM) voor de beheersing van alle risico’s van een organisatie,
organisatie breed risicomanagement. En dus niet alleen op de statische risico’s
COSO raamwerk II geeft een definitie van risicomanagement, aanwijziningen voor de manier
waarop risicomanagement kan worden gestructureerd, gemeenschappelijke uitgangspunten
voor risicomanagement en een gemeenschappelijke taal voor het voeren ervan.
ERM omvat in beginsel het beheer van alle risico’s van een organisatie, terwijl traditioneel
alleen gericht werd op verzekerbare risico’s. ERM kan dus worden beschouwd als een
verbreding die zowel het traditionele risicomanagement in zich opneemt als ook andere
risicogebieden.
Expertise in risicomanagement
Adviseurs ondersteunen organisaties bij de ontwikkeling van risicomanagement en
ontwikkelen hierbij tools voor het analyseren en beheersen van risico’s. denk hierbij aan
verzekeringsmakelaars, grote accountancy en advieskantoren en de
risicomanagementadviesbureaus.
3
, HOOFDSTUK 2: RISICO’S NADER BESCHOUWD
2.1 DEFINITIES EN BESCHOUWINGEN VAN RISICO’S
Risico: de mogelijkheid van een gevaar dat uitsluitend een negatief effect heeft, dat leidt tot
schade of verlies.
Het COSO-raamwerk gaat uit van de mogelijkheid van gebeurtenissen die zowel een positief
als negatief effecten kunnen hebben. Daarmee onderscheidt deze benadering zich van de
definities die alleen uitgaan van gebeurtenissen met negatieve gevolgen. Volgens het coso-
raam werk kan een risico dus mogelijk een positief effect hebben, wat leidt tot kansen of een
negatief effect hebben die de waarde creatie verhinderen of bestaande waarde uithollen.
Er bestaat onzekerheid over de vraag of zich inderdaad een storende gebeurtenis of kans zal
voordoen of op welk tijdstip die zou kunnen plaatsvinden.
Risico = kans x gevolg
Een risico ontstaat doordat ondernemingen of instellingen onderhevig zijn aan allerlei
bedreigingen. Een bedreiging is de aanwezigheid van een of meer omstandigheden waaruit
mogelijk aantasting van waarde, schade, verlies of letsel kan ontstaan.
Bedreiging, drie elementen:
1. een belang dat geschaad kan worden een persoon die letsel kan oplopen of een
doelstelling die mogelijk niet wordt gerealiseerd.
a. Wie of wat kan worden aangetast.
2. De gevaren of krachten die de schade of het letsel veroorzaken
a. Waardoor ontstaat de negatieve aantasting
3. Het gevolg van de schade of het letsel in termen van economische of emotionele
waarden.
a. Welke omvang heeft de negatieve aantasting
De term risico wordt ook gebruikt om de meetbare kans aan te geven dat een bedreiging
inderdaad tot letsel, schade of nadeel leidt. Een bedreiging is te beschouwen als een factor
van het veel bredere begrip risico. Wanneer een bedreiging ontbreekt is er geen sprake van
een risico.
Onzuiver gebruik van risico:
- de mogelijkheid van schade of verlies
- de waarschijnlijkheid van schade of verlies
- de verschillen in frequentie waarmee schaden of verliezen voorkomen
4
1.1 BEHOEFTE AAN ZEKERHEID
Abraham Maslow onderscheidt vijf fundamentele typen
van menselijke behoeften.
Mensen proberen risico’s te interpreteren vanuit hun
ervaringskader, dit houdt in dat ze de verschijnselen
terugbrengen tot gebeurtenissen die al vaker hebben
plaatsgevonden.
1.2 INTRODUCTIE VAN HET BEGRIP RISICO
Risico: gevaar van schade of verlies.
Gevaar impliceert de onzekerheid over de uitkomst.
1.3 GLOBALE BEGRIPSBEPALING VAN RISICOMANAGEMENT
De westerse samenleving is voortdurend op zoek naar mogelijkheden om steeds beter te
voorzien in levensbehoeften van de moderne mens en de kwaliteit van het leven te
verbeteren. Daartoe hebben ze ingewikkelde systemen gemaakt, waaruit weer nieuwe
risico’s ontstaan. Dit laat zien dat het calamiteitenkarakter ervan is toegenomen.
Risicomanagement wordt gebruikt voor de analyse en de beheersing van risico’s die zijn
verbonden aan een beleggingsportefeuille, aan investeringen en aan kredietverlening.
In de industriële sector staat risicomanagement met name voor alle maatregelen die zijn
gericht op het borgen van de kwaliteit, continuïteit en veiligheid van processen en
producten.
In de accountancy heeft risicomanagement vooral betrekking op het al dan niet voldoen aan
voorschriften voor de bedrijfsvoering en de verslaggeving.
Bij het projectmatig werken zoals in de bouw is risicomanagement gericht op de
bescherming van de projectdoelstellingen in termen van budget, tijd en kwaliteit.
Risicomanagement in algemene zin; onderdeel van de algemene aansturing van een
onderneming. Gericht op realisatie van doelstellingen en het voortbestaan van de
onderneming te beschermen.
Dynamische risico’s: strategische risico’s, commerciële risico’s. organisatorische risico’s
Statische risico’s: risico’s die kunnen leiden tot schade of verlies.
1
,1.4 REDENEN VOOR RISICOMANAGEMENT
Risicomanagement komt voort uit de behoefte aan veiligheid en zekerheid.
In Europa is de ontwikkeling van aansprakelijkheidswetgeving en jurisprudentie voor veel
bedrijven aanleiding geweest om vooral met het aansprakelijkheidsrisico steeds zorgvuldiger
om te gaan (denk aan arbeidswetgeving)
Wetgeving waar risicomanagement direct uit voortvloeit
corporate governanceregels
Richt zich op een verantwoord ondernemingsbestuur
IFRS
Voor beursgenoteerde ondernemingen. Gaat vooral over het aanleggen van reserves, met
oog op toekomstige statische risico’s
Met de basel akkoorden zijn geïnitieerd door bewegingen van de solvabiliteit van de
financiële markten en hebben als doel internationale voorschriften te formuleren voor het
vormen van voldoende kapitaalreserves bij banken.
Basel II
Worden onder meer regels gesteld met betrekking tot het bij de schuldenaar aanwezige
eigen vermogen bij het verstrekken van bedrijfskredieten.
Verder bepaald de kredietwaardigheid van het bedrijf de rente die betaald moeten worden.
basel III
verhogen de kapitaaleisen van de banken. Met de gedachte dat banken een groteren buffer
moeten hebben voor tijden waarin de situatie op de financiële markt verslechtert.
Solcency II-richtlijnen
Voor de verzekeringsindustrie. Is erop gericht om de solvabiliteit van verzekeraars te
beschermen. Richtlijnen bestaan uit dire pilaren die de volgende onderwerpen regelen:
- financiële eisen
- eisen ten aanzien van governance, risicomanagement en supervisie
- eisen ten aanzien van rapportage en transparantie
Verzekeringsindustrie
Bedrijven en instellingen kiezen ervoor risico’s te verzekeren omdat zij hierdoor toekomstige
onzekere verliezen omzetten in een zekere, voorspelbare kostenfactor, de premie.
De verzekeringsindustrie heeft een belangrijke invloed gehad op de ontwikkeling van
risicomanagement.
2
,1.5 ONTWIKKELING VAN RISICOMANAGEMENT
Aanvankelijk werd risicomanagement sterk gedomineerd door verzekeringsdenken.
In Nederland: Het Genootschap voor Risicomanagement, sinds 1993 de Nederlandse
Associatie van Risk en Insurance Managers (NARIM).
Enterprise Risk Management (ERM) voor de beheersing van alle risico’s van een organisatie,
organisatie breed risicomanagement. En dus niet alleen op de statische risico’s
COSO raamwerk II geeft een definitie van risicomanagement, aanwijziningen voor de manier
waarop risicomanagement kan worden gestructureerd, gemeenschappelijke uitgangspunten
voor risicomanagement en een gemeenschappelijke taal voor het voeren ervan.
ERM omvat in beginsel het beheer van alle risico’s van een organisatie, terwijl traditioneel
alleen gericht werd op verzekerbare risico’s. ERM kan dus worden beschouwd als een
verbreding die zowel het traditionele risicomanagement in zich opneemt als ook andere
risicogebieden.
Expertise in risicomanagement
Adviseurs ondersteunen organisaties bij de ontwikkeling van risicomanagement en
ontwikkelen hierbij tools voor het analyseren en beheersen van risico’s. denk hierbij aan
verzekeringsmakelaars, grote accountancy en advieskantoren en de
risicomanagementadviesbureaus.
3
, HOOFDSTUK 2: RISICO’S NADER BESCHOUWD
2.1 DEFINITIES EN BESCHOUWINGEN VAN RISICO’S
Risico: de mogelijkheid van een gevaar dat uitsluitend een negatief effect heeft, dat leidt tot
schade of verlies.
Het COSO-raamwerk gaat uit van de mogelijkheid van gebeurtenissen die zowel een positief
als negatief effecten kunnen hebben. Daarmee onderscheidt deze benadering zich van de
definities die alleen uitgaan van gebeurtenissen met negatieve gevolgen. Volgens het coso-
raam werk kan een risico dus mogelijk een positief effect hebben, wat leidt tot kansen of een
negatief effect hebben die de waarde creatie verhinderen of bestaande waarde uithollen.
Er bestaat onzekerheid over de vraag of zich inderdaad een storende gebeurtenis of kans zal
voordoen of op welk tijdstip die zou kunnen plaatsvinden.
Risico = kans x gevolg
Een risico ontstaat doordat ondernemingen of instellingen onderhevig zijn aan allerlei
bedreigingen. Een bedreiging is de aanwezigheid van een of meer omstandigheden waaruit
mogelijk aantasting van waarde, schade, verlies of letsel kan ontstaan.
Bedreiging, drie elementen:
1. een belang dat geschaad kan worden een persoon die letsel kan oplopen of een
doelstelling die mogelijk niet wordt gerealiseerd.
a. Wie of wat kan worden aangetast.
2. De gevaren of krachten die de schade of het letsel veroorzaken
a. Waardoor ontstaat de negatieve aantasting
3. Het gevolg van de schade of het letsel in termen van economische of emotionele
waarden.
a. Welke omvang heeft de negatieve aantasting
De term risico wordt ook gebruikt om de meetbare kans aan te geven dat een bedreiging
inderdaad tot letsel, schade of nadeel leidt. Een bedreiging is te beschouwen als een factor
van het veel bredere begrip risico. Wanneer een bedreiging ontbreekt is er geen sprake van
een risico.
Onzuiver gebruik van risico:
- de mogelijkheid van schade of verlies
- de waarschijnlijkheid van schade of verlies
- de verschillen in frequentie waarmee schaden of verliezen voorkomen
4
