Samenvatting Biologie Hoofdstuk 22 Terug naar de toekomst

Biologie Hoofdstuk 22 Terug naar de toekomst Collin Nijboer



Hoofdstuk 22: Terug naar de toekomst
Paragraaf 1: Bouwtekening
Veel fossielen
Onderzoekers vinden zeer veel informatie over mammoeten uit slagtanden en kiezen, maar
ook uit bevroren resten van vlees, huid en haren.

Kleine oren en een dikke nek
 De mammoeten lijken op de olifanten
o Met slagtanden, een slurf en ongeveer dezelfde grote en gewicht
 Alleen hebben ze kleine oren, korte achterpoten en een dikke vacht

Verwantschap
In 2005 analyseerden onderzoekers cirkelvormige mitochondriaal-DNA (mtDNA)  bevat
informatie voor verschillende enzymen die betrokken zijn bij de aerobe dissimilatie
 Het mtDNA telt bij de wolharige mammoet 17000 basenparen en bevat 13 genen voor
eiwitten en voor verschillende tRNA’s.

Na de opwarming van de aarde bleven drie soorten over  allemaal met een eigen stukje
uniek mtDNA  aan het einde van de laatste ijstijd horen alle mammoeten tot dezelfde groep

Clades
Onderzoekers zetten verwantschap tussen dieren in stambomen en/of cladogrammen
 Hierbij wordt gekeken naar het DNA maar ook naar morfologische kenmerken
 Alle slurfdragers vormen een clade, met als uniek homoloog kenmerk de slurf
o Binnen deze clade zijn ook weer verschillende clades te onderscheiden
 Bijvoorbeeld op aantal richels op de kiezen

Genoom
Genoom van wolharige mammoeten wordt geschat op 4 miljard basenparen
 Het probleem is niet om het DNA te vinden maar om hier ook een zuiver monster van
te krijgen.
o Van elk dier verdwijnt het DNA snel (10 jaar)
o Zelfs in ijs blijven maar kleine fragmenten over
o Ook is het DNA vermengt met het DNA van dieren die op of in de
mammoeten leefden
o Daarom halen onderzoekers het DNA het liefst uit haren

Mammoetgenen
Mammoeten bezaten verschillende allelen voor haarkleur
 Bevatten het MC1R-gen
o Bevat de code voor een membraaneiwit dat het melanocyt stimulerend
hormoon (MSH) bind
o MSH zet de huid en haarcellen aan tot het maken van het donkere pigment
eumelanine
 Bezitten mensen 2 werkende allelen  zwart
 ‘’ 1 werkend allel  bruin

, Biologie Hoofdstuk 22 Terug naar de toekomst Collin Nijboer

 ‘’ zonder werkend allel  blond
 Als dit net zo werkt bij de mammoeten dan hebben er zwarte, bruine en blonde
mammoeten bestaan
 Door een afwijkende MC1R-gen kunnen er zelfs roodharige mammoeten geweest zijn

Mammoeteiwitten
Door het genoom van wolharige mammoeten base voor base te vergelijken met olifanten
hopen onderzoekers de genen op te sporen.
 Niet elk verschil in base leidt tot typische wolharige mammoetgenen
o Soms is er wel een andere base maar geen ander eiwit
 Wiebelbase (binas tabel 71G)

Veel diersoorten hebben vrijwel gelijke eiwitten met vaak dezelfde functie, bijvoorbeeld voor
het transport in de cel  de aminozuurvolgorde is nagenoeg gelijk
 Toch hebben onderzoekers bij de wolharige mammoet een afwijkend aminozuur in
zo’n vast deel van het eiwit gevonden
 Er is dus een typische wolharige mammoeteiwit vastgesteld, maar het verschil in
aminozuur is nog niet verklaard.

Paragraaf 2: Mammoetfysiologie
Gebit mammoet
 Vooral het gebit levert belangrijke gegevens
 De slagtanden groeien elk jaar tussen de 2,5 en 15 cm
o Dat gebeurt aan de basis van de tand in de pulpaholte, de hole in de tand
waarin zenuwen en bloedvaten lopen
 De pulpa voegt elke dag een dun (omgekeerd ijshoorntje) tandbeen aan
de slagtand toe  hierdoor groeit de tand
o Het groeiproces gaat in de zomer stukken harder
 Daardoor ontstaat er groeiringen in de tanden.
 Sterke groei levert een lichte band op met veel tandbeen
 Langzame groei in de winter levert donkere band
o Ook is er met een microscoop ringen te zien die per dag erbij komen
o Deze ringen geven erg veel informatie over het leven van de mammoeten
 De leeftijd, maar ook honger, dorst, ziekte of een overvloed aan eten
zijn hierdoor af te leiden.

De kiezen:
 Waren opgebouwd uit platen of lamellen, zo’n 2 mm boven het tandbeen
 De lamellen bestonden uit tandbeen met een harde laag email (hardste product dat een
lichaam kan produceren) eromheen
 De lamellen waren aan de onderkant met elkaar verbonden, ertussen zat tandcement.
 Elke nieuwe kies die groeide was groter en had meer lamellen

Aanpassingen vacht, oren en poten
De wolharige mammoet ontwikkelden aanpassingen om beter bestand te zijn tegen lage
temperaturen.