Samenvatting Sociaal recht les 1: collectief arbeidsrecht notities

SOCIAAL RECHT


Sabine VANOVERBEKE




Studeren met wetteksten (www.just.fgov.be naar gecoördineerde wetgevingen). Je mag alle
wetteksten meebrengen naar het examen.

Meerkeuze 24 vragen (3/4 van de punten) + toepassingsvraag (1/4 van de punten).

Doel sociale wetgeving: beschermen van de belagen van de werknemers en sociaal
verzekerden, en het bevorderen van hun welzijn. De werknemers zijn de zwakste partij. Er
zijn ook een aantal wetten die de werknemer waarborgen willen geven om een
menswaardig bestaan te verzekeren als hij zijn inkomen verliest omdat hij om een of andere
reden niet kan werken, of als hij een onvoldoende inkomen heeft om bepaalde kosten te
dragen.
De sociale wetgeving omvat het arbeidsrecht en het socialezekerheidsrecht. Ook de
wetgeving inzake diverse minimumvoorzieningen behoort tot de sociale wetgeving.

Het arbeidsrecht is het geheel van rechtsregels (=wetten, koninklijke besluiten, collectieve
arbeidsovereenkomsten enz.) dat de verhoudingen regelt tussen werkgevers en
werknemers, zowel individueel als collectief.

Wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten: zeer belangrijk!!

De sociale zekerheid is het geheel van sociale voorzieningen dat erop gericht is aan degenen
die tijdelijk of definitief niet meer kunnen of mogen werken, een vervangingsinkomen te
verschaffen, waardoor ze een behoorlijke levensstandaard kunnen behouden, of tegemoet
te komen in bijkomende onkosten aan degene van wie het beroepsinkomen onvoldoende is
om deze te dragen. Het sociale zekerheidsrecht is dan het geheel van rechtsregels tot
organisatie en uitvoering van de sociale zekerheid (zie later).

,Artikel 51 van de cao wet van 1968:
De hiërarchie van de bronnen der verbintenissen in de arbeidsbetrekkingen tussen
werkgevers en werknemers is als volgt vastgesteld:
1. de dwingende bepalingen van de wet;
2. de algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten in volgende orde:
a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité;
c) de overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité;
3. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten, wanneer de
werkgever de overeenkomst ondertekend heeft of aangesloten is bij een organisatie die
deze overeenkomsten heeft ondertekend, in volgende orde:
a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité;
c) de overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité;
d) de overeenkomsten gesloten buiten een paritair orgaan;
4. de geschreven individuele overeenkomst;
5. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomst, gesloten in
een paritair orgaan, wanneer de werkgever, hoewel hij de overeenkomst niet ondertekend
heeft of niet aangesloten is bij een organisatie die deze heeft ondertekend, behoort tot het
ressort van het paritair orgaan waarin de overeenkomst is gesloten;
6. het arbeidsreglement;
7. de aanvullende bepalingen van de wet;
8. de mondelinge individuele overeenkomst;
9. het gebruik.

, Kenmerken van arbeidsrecht
• Privaat recht
• Dwingend ten voordele van werknemers
• Verspreid over verschillende bronnen :
– wetgevende tussenkomsten
– grote inbreng van de sociale partners
• Hoofdzakelijk federale bevoegdheid
• Relatief jong recht, maar met sterke groei
• Toepassingsgebied : werknemers en
werkgevers


Arbeidsrecht behoort tot het privaat recht. Juridische verhoudingen bij ondergeschiktheid
(relatie werkgever en werknemer). Het gaat enkel om niet-statutaire werknemers,
ambtenaren komen niet aan bod, worden dus niet geregeld in het arbeidsrecht.

Dwingend ten voordele van de werknemers:
- Rechten mogen niet geminimaliseerd worden en plichten niet verzwaard. Je kan wel
afwijken ten voordele van de werknemer (bv. meer vakantiedagen).
- De werknemer staat in een zwakkere positie en zou in de verleiding kunnen komen om
voorwaarden te aanvaarden die in zijn nadeel spelen.
- Ook al heeft de werknemer afwijkingen ten nadele van zichzelf gelezen en goedgekeurd,
heeft hij steeds de mogelijkheid om dit ongedaan te maken door de wettelijke
bepalingen in te roepen.
Voorbeeld 1: wetgeving zegt dat werknemer maximaal 38u per week mag werken maar
werknemer tekent een contract waarin staat 42 u per week.
Voorbeeld 2: Als ik als werknemer werk aangeboden krijg zou ik dat aanvaarden omdat ik
werk nodig heb. Als je een contract tekent met een loon, minder dan het minimumloon
kan je een vordering instellen voor de rechtbank om toch een loon te krijgen minimum
aan het minimumloon tot 30 jaar na de feiten.
- Indien bepaalde wetten zijn overschreden met toestemming, kan de werknemer steeds
teruggrijpen naar deze bepalingen indien de werknemer dit niet meer wenst.

Verspreid over verschillende bronnen:
- Wetgevende tussenkomst (gestemd in het parlement): nationale wetgeving
- Grote inbreng van sociale partners: sectoraal, vakbonden en werkgeversorganisaties. Bv.
13de maand, bepaling fietsvergoeding = GEEN wet, maar een CAO.

Hoofdzakelijk federale bevoegdheid.

Relatief jong, maar sterke groei.

Toepassingsgebied: werknemers en werkgever.