SEO hoorcollege 8

SEO HC 8


Emotionele ontwikkeling

Everyone knows what an emotion is until asked to give a definition - Fehr & Russell, 1984

Kenmerken:
 Reactie op dingen die er in de directe omgeving gebeuren
 Kan aanzetten tot gedrag
 Fysiologische component

Wat is emotie?  waar denk je aan?  ‘negatieve’ lading




Zijn emoties adaptief?
 Ja, alle emoties -zelfs de meest pijnlijke- hebben belangrijke functies
o Stellen ons in staat om snel te reageren
o Bereiden lichaam voor op actie
o Beïnvloeden toekomstig gedrag
o Beïnvloeden ons eigen sociaal gedrag en dat van anderen
 Regulerende functie: emoties bepalen hoe anderen naar jou kijken
 Maar, neiging om bepaalde emoties te intens of te frequent te ervaren (=emotionele
dispositie) kan maladaptief zijn
o Vaak / intens verdriet + predispositie  bemoeilijkt alledaagse leven 
depressie (psychopathologie)

Gevoelscomponent + cognities (denkpatronen: boos  gedrag van anderen afwijzen) +
gedragsneigingen (schaamte  weggaan van situatie) + fysiologische reactie (hart gaat
sneller kloppen, spierspanning neemt toe, blozen)

Deze beïnvloeden elkaar. Dit is waarom piekeren/rumineren zo problematisch is. De cirkel
wordt in stand gehouden.

Hebben baby’s emoties?  geen denkpatronen
 Waarschijnlijk niet in strikte betekenis, maar…
 Wel gevoelens, fysiologische veranderingen en gedragsneigingen
 Belangrijke communicatieve functie (honger, pijn, kous)
 Met name globale negatieve en positieve emoties

Tussen 2 en 7 maanden
 Geleidelijk ontstaan van meer discrete emoties (“primaire” emoties, zoals verdriet,
boosheid, angst). Dit uit zich in universele kenmerken (naar beneden trekken van
mondhoeken, wenkbrauwen omhoog,
 Emotieherkenning
o Kinderen worden blootgesteld aan duizenden emotionele expressies, alleen al
in deze leeftijdfase

, SEO HC 8


o Leren als eerste basale, positieve emotie expressies herkennen (hier worden
ze vooral aan blootgesteld
Still Face Experiment  universeel
 Eerst: poging tot contact (wijzen)
 Dan wegkijken, hulpeloosheid
 Dan verdriet (huilen), soms boosheid

Reunion phase
 Zowel positief als negatief affect (= carry over)  mixture)
 Hartslag naar baseline niveau

2 belangrijke conclusies still face experiment
 Pasgeborenen reageren al heel sterk op sociale interactie (i.t.t. wat men in de jaren
‘70 dacht)
 Andere mensen, met name gehechtheidsfiguren, zijn nog noodzakelijk voor herstel
van het emotionele systeem (nog niet of nauwelijks sprake van emotionele zelf-
regulatie  afhankelijk van andere personen, met name de moeder)




Emotionele ontwikkeling 1 – 4 jaar
 Separatieangst: angst om gescheiden te zijn van primary caregiver (universeel
verschijnsel)
 Piekt rond 15 maanden
 Normatieve ontwikkeling (geen “probleem”), verdwijnt ook weer
 Vanaf ongeveer 18 maanden: eerste, rudimentaire manifestatie van meer complexe,
“secundaire” emoties
o O.a. schuld, trots, schaamte, jaloezie
 Ontwikkelings‘voorwaarden’
o Zelfbewustzijn (vanaf ongeveer 18 maanden)
o Toename kennis van sociale regels (wat wordt van mij verwacht?  vanaf 2-3
jaar)
 Individuele verschillen in neiging tot ervaren van schaamte en schuld zijn zichtbaar
vanaf 2 jaar. Deze emoties lijken te overlappen, maar het bijbehorende gedrag
verschilt.
 Avoiders (kinderen die niks doen  meer geneigd tot schaamte) vs. amenders
(kinderen die de kapotte pop maken  meer geneigd zijn tot schuld)