Samenvatting psychische
aandoeningen
ISBN: 978 90 244 2856 4
,Arie Hordijk
Will van Genugten
Inhoudsopgave
H1, psychische aandoeningen – waar hebben we het over?............................................................................3
1.1 Positieve gezondheid......................................................................................................................................3
1.2 psychische klachten........................................................................................................................................5
1.3 De medische benadering van psychische klachten........................................................................................5
1.3.1 Symptoomnetwerken.............................................................................................................................6
1.3.2 Transdiagnostische factoren...................................................................................................................7
1.4 Het bio psychosociaal model..........................................................................................................................7
1.5 De sociaalpsychiatrische benadering.............................................................................................................7
H9, psychose.................................................................................................................................................. 8
9.1 Het fenomeen psychose.................................................................................................................................8
9.1.2 Waarneembare uitingen van psychotisch zijn........................................................................................8
9.1.3 Het psychosespectrum...........................................................................................................................9
9.1.4. Oorzaken van psychosegevoeligheid en het ontstaan van een psychose..........................................10
9.2 De fasen van psychotisch worden en herstellen; herstelgerichte hulpverlening.........................................11
9.2.1 De aanloopfase.....................................................................................................................................11
H12, autisme................................................................................................................................................ 11
12.1 kenmerken van autisme.............................................................................................................................11
12.1.9 bijkomende lichamelijke, sociale en psychische problemen..............................................................12
12.1.11 autisme en verstandelijke beperking...............................................................................................13
12.1.12 autistische kenmerken in de loop van het leven..............................................................................13
12.2 theorieën die autisme proberen te verklaren.............................................................................................13
12.2.1 Biologische verklaring.........................................................................................................................13
12.2.2 (Ontwikkelings)psychologische verklaringen.....................................................................................14
12.3 Mensen met autisme en hun sociale netwerk............................................................................................16
12.4 Begeleiding en herstelondersteuning van mensen met autisme in de verschillende fasen van het leven 16
Verschillen tussen mannen en vrouwen met ASS...............................................................................................18
ADHD........................................................................................................................................................... 18
Schizofrenie................................................................................................................................................. 20
2
, Deel 1, algemene inleiding in de kennis van psychische aandoeningen.
H1, psychische aandoeningen – waar hebben we het
over?
1.1 Positieve gezondheid
Wanneer we begrip willen krijgen van psychische klachten en psychische gezondheid,
moeten we beginnen bij het begrip gezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
definieerde gezondheid ooit als ‘een toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal
welbevinden, en niet slechts de afwezigheid van ziekte of gebrek’. Gezondheid gaat dus niet
alleen om lichamelijke zaken en het objectief vast te stellen ziekten.
In 2010 ontstond een nieuwe definitie: ‘Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en
eigen regie uit te voeren, in het licht van sociale, fysieke en emotionele uitdagingen in het
leven’. In deze definitie staat de mens en niet de ziekte centraal. Het gaat niet om gebreken
of stoornissen, maar om wat je wel kunt. In de uitwerking van deze definitie van positieve
gezondheid worden 6 dimensies of pijlers van gezondheid beschreven:
1. Lichaamsfuncties
2. Mentaal welbevinden (psychische functies)
3. Zingeving (de spirituele en existentiële dimensies)
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen (sociaal-maatschappelijke participatie)
6. Dagelijks functioneren
Kortom: gezondheid gaat over het totale functioneren in de hele breedte van het leven,
inclusief levensbeschouwing en zingeving.
Kritiek op de definitie:
- Het concept is theoretisch zwak onderbouwt
- De 6 pijlers overlappen elkaar
- Gezondheid en gedrag worden in de nieuwe omschrijving niet onderscheiden.
- Gezondheid is geen toestand, maar een vermogen om zich aan te passen en regie te
voeren.
3
aandoeningen
ISBN: 978 90 244 2856 4
,Arie Hordijk
Will van Genugten
Inhoudsopgave
H1, psychische aandoeningen – waar hebben we het over?............................................................................3
1.1 Positieve gezondheid......................................................................................................................................3
1.2 psychische klachten........................................................................................................................................5
1.3 De medische benadering van psychische klachten........................................................................................5
1.3.1 Symptoomnetwerken.............................................................................................................................6
1.3.2 Transdiagnostische factoren...................................................................................................................7
1.4 Het bio psychosociaal model..........................................................................................................................7
1.5 De sociaalpsychiatrische benadering.............................................................................................................7
H9, psychose.................................................................................................................................................. 8
9.1 Het fenomeen psychose.................................................................................................................................8
9.1.2 Waarneembare uitingen van psychotisch zijn........................................................................................8
9.1.3 Het psychosespectrum...........................................................................................................................9
9.1.4. Oorzaken van psychosegevoeligheid en het ontstaan van een psychose..........................................10
9.2 De fasen van psychotisch worden en herstellen; herstelgerichte hulpverlening.........................................11
9.2.1 De aanloopfase.....................................................................................................................................11
H12, autisme................................................................................................................................................ 11
12.1 kenmerken van autisme.............................................................................................................................11
12.1.9 bijkomende lichamelijke, sociale en psychische problemen..............................................................12
12.1.11 autisme en verstandelijke beperking...............................................................................................13
12.1.12 autistische kenmerken in de loop van het leven..............................................................................13
12.2 theorieën die autisme proberen te verklaren.............................................................................................13
12.2.1 Biologische verklaring.........................................................................................................................13
12.2.2 (Ontwikkelings)psychologische verklaringen.....................................................................................14
12.3 Mensen met autisme en hun sociale netwerk............................................................................................16
12.4 Begeleiding en herstelondersteuning van mensen met autisme in de verschillende fasen van het leven 16
Verschillen tussen mannen en vrouwen met ASS...............................................................................................18
ADHD........................................................................................................................................................... 18
Schizofrenie................................................................................................................................................. 20
2
, Deel 1, algemene inleiding in de kennis van psychische aandoeningen.
H1, psychische aandoeningen – waar hebben we het
over?
1.1 Positieve gezondheid
Wanneer we begrip willen krijgen van psychische klachten en psychische gezondheid,
moeten we beginnen bij het begrip gezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
definieerde gezondheid ooit als ‘een toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal
welbevinden, en niet slechts de afwezigheid van ziekte of gebrek’. Gezondheid gaat dus niet
alleen om lichamelijke zaken en het objectief vast te stellen ziekten.
In 2010 ontstond een nieuwe definitie: ‘Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en
eigen regie uit te voeren, in het licht van sociale, fysieke en emotionele uitdagingen in het
leven’. In deze definitie staat de mens en niet de ziekte centraal. Het gaat niet om gebreken
of stoornissen, maar om wat je wel kunt. In de uitwerking van deze definitie van positieve
gezondheid worden 6 dimensies of pijlers van gezondheid beschreven:
1. Lichaamsfuncties
2. Mentaal welbevinden (psychische functies)
3. Zingeving (de spirituele en existentiële dimensies)
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen (sociaal-maatschappelijke participatie)
6. Dagelijks functioneren
Kortom: gezondheid gaat over het totale functioneren in de hele breedte van het leven,
inclusief levensbeschouwing en zingeving.
Kritiek op de definitie:
- Het concept is theoretisch zwak onderbouwt
- De 6 pijlers overlappen elkaar
- Gezondheid en gedrag worden in de nieuwe omschrijving niet onderscheiden.
- Gezondheid is geen toestand, maar een vermogen om zich aan te passen en regie te
voeren.
3
