Multiple Sclerose
Casus ‘Multiple Sclerose’
Naam: Mevrouw E, 49 jaar.
Diagnose: Multilpe Sclerose
12 jaar geleden is via een MRI scan door een neuroloog vastgesteld dat ze MS heeft. Ze heeft een
progressieve vorm en is binnenshuis afhankelijk van haar rolstoel.
Sociale context: Gehuwd en 3 kinderen; de kinderen zijn 16, 18 en 22 jaar en 2 wonen er nog thuis.
Mevrouw woont in een aangepaste woning en heeft extra hulp van de thuiszorg. De thuiszorg helpt
haar met huishoudelijke activiteiten. Haar man werkt fulltime in de bouw.
Werk: Voormalig thuiszorgmedewerkster.
Hobby’s: Mevrouw leed een actief leven en was vaak te vinden bij de volleybalwedstrijden van haar
kinderen.
Korte beschrijving aandoening
Multiple sclerose is een chronische ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. MS is een auto-
immuunziekte; het eigen afweersysteem valt het lichaam aan.
- Het myeline (in het centrale zenuwstelsel) is hierbij het doelwit
- Oorzaak is waarschijnlijk een verstoorde werking van de bloed-hersenbarrière
Bloed-hersenbarrière
Op alle punten van contact tussen bloed en het centrale zenuwstelsel, bevindt zich
een zogenaamde bloed-hersenbarrière. Veel cellen en de meeste eiwitten uit het
bloed kunnen deze barrière niet passeren.
Bij MS blijken er fouten op te treden in de bloed-hersenbarrière waardoor de
immuuncellen uit het bloed toch de hersenen binnen kunnen komen en daar
ontstekingen kunnen veroorzaken en myeline beschadigen
De myelineschede raakt aangetast door ontstekingen. Normaalgesproken zorgt myeline voor isolering
rondom zenuwen, waardoor het signaal beter en sneller kon worden verstuurd. Bij beschadiging van
dit myeline zullen signalen niet goed meer verstuurd kunnen worden. Op de plaats van de ontsteking
ontstaan harde sclerotische haarden (op de zenuwen)
Op den duur is zelfs aantasting/beschadiging van de zenuwen zelf mogelijk (axonale schade).
De plaats en uitgebreidheid van de myelinebeschadiging bepalen het type, de ernst en de duur van de
verschillende symptomen.
Verschillende vormen MS
Traditioneel in 4 categorieën onderverdeeld:
Benige MS
- Enkele exacerbaties
- Geen blijvende handicaps (patiënt komt na exacerbatie terug op oude niveau)
- 20%
Relapsing-remitting MS
- Frequent exacerbaties
- Patiënt komt terug op steeds minder hoog niveau van functioneren
- 20-30%
Secundair progressieve MS
- Identiek aan relapsing-remitting MS, maar op het einde wordt een chronisch progressief
verloop ingezet
o Axonale schade treedt steeds meer op (minder adaptatieruimte)
- Ontstaat vanuit relapsing-remitting MS
- 40%
Primair progressieve MS
- Ziekte is vanaf eerste exacerbatie geleidelijk aan progressief
- Ziekte verergert voortdurend en er gaan bepaalde functies en mogelijkheden permanent
verloren (in korte tijd)
- 10-20%
, Symptomatologie bij MS
Verscheidenheid in symptomen is bijzonder groot, omdat de ontstekingsletsels schade kunnen
toebrengen aan myeline op verschillende plaatsen in het centrale zenuwstelsel.
Wat kunnen symptomen zijn?
Exacerbaties
o Kenmerkend voor MS
o Optreden van nieuwe of het duidelijk toenemen van bestaande neurologische
symptomen niet gepaard gaande met koorts, met een minimale duur van 24 uur
o Ook wel schub of relaps genoemd
o Uitlokkende factoren:
Infecties
Hormonale veranderingen
Overgewicht, slechte nachtrust, stress en oververmoeidheid (waarschijnlijk),
hoge lichaamstemperatuur, overbelasting
o Medicatie nodig (corticosteroïden, interferon-bèta, glatirameeracetaat etc.)
Visusproblemen
o Vaak eerste symptoom bij MS (voorteken)
o Ontsteking en demyelinisatie van n. opticus
o Verdwijnen vaak weer, maar worden gevolgd door andere symptomen
Sensibiliteitsstoornissen
o Meer gnostische stoornissen dan vitale uitval
o Vaak eerst in combinatie met visusproblemen en een nooit eerder ervaren
vermoeidheidsgevoel
Krachtsverlies
o Komt frequent voor (ziekte begint vaak met spierzwakte en bovenstaande
symptomen)
o Meestal geleidelijk (eerst moe gevoel, later moeite met activiteiten)
o In latere fase zelfs paralyse mogelijk
Coördinatiestoornissen
o Vaak uiting van aanwezig zijn van sclerotische haarden in het cerebellum of
hersenstam
o Prognose minder gunstig
Spasticiteit
o Gaat vaak gepaard met spierzwakte en spierstijfheid
o Gevolg van stoornis in passage van prikkels tussen motorische cellen in ruggenmerg
enerzijds en die in de hersenen anderzijds
o Treden primaire ruggenmergreflexen op (toename spanning in extremiteiten; met
name benen)
Vermoeidheid
o Groot probleem bij MS (beperking in functioneren en provocator exacerbaties)
Pijn
o Veelvoorkomend symptoom
o Er is relatie tussen pijn en aanwezige spasticiteit
Problemen met blaasfunctie
o Oorsprong in gestoorde controle vanuit hersenen op centra in ruggenmerg
o Spasticiteit in sluitspier van blaas (kan moeilijk ontspannen), hierdoor urineretentie en
verhoogde kans op blaasontsteking
o Medicatie nodig
Cognitieve functiestoornissen
o Geheugenproblemen, vertraagde informatieverwerking en verminderde gerichte
aandacht
o Moeilijkheden met organiseren en uitvoeren van taken
o Abstract redeneren verminderd
o Afhankelijk van plaats van letsel
Emotionele problemen
o Depressiviteit (ander toekomstperspectief)
o Angst (onvoorspelbaarheid van exacervaties en frequentie daarvan)
Casus ‘Multiple Sclerose’
Naam: Mevrouw E, 49 jaar.
Diagnose: Multilpe Sclerose
12 jaar geleden is via een MRI scan door een neuroloog vastgesteld dat ze MS heeft. Ze heeft een
progressieve vorm en is binnenshuis afhankelijk van haar rolstoel.
Sociale context: Gehuwd en 3 kinderen; de kinderen zijn 16, 18 en 22 jaar en 2 wonen er nog thuis.
Mevrouw woont in een aangepaste woning en heeft extra hulp van de thuiszorg. De thuiszorg helpt
haar met huishoudelijke activiteiten. Haar man werkt fulltime in de bouw.
Werk: Voormalig thuiszorgmedewerkster.
Hobby’s: Mevrouw leed een actief leven en was vaak te vinden bij de volleybalwedstrijden van haar
kinderen.
Korte beschrijving aandoening
Multiple sclerose is een chronische ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. MS is een auto-
immuunziekte; het eigen afweersysteem valt het lichaam aan.
- Het myeline (in het centrale zenuwstelsel) is hierbij het doelwit
- Oorzaak is waarschijnlijk een verstoorde werking van de bloed-hersenbarrière
Bloed-hersenbarrière
Op alle punten van contact tussen bloed en het centrale zenuwstelsel, bevindt zich
een zogenaamde bloed-hersenbarrière. Veel cellen en de meeste eiwitten uit het
bloed kunnen deze barrière niet passeren.
Bij MS blijken er fouten op te treden in de bloed-hersenbarrière waardoor de
immuuncellen uit het bloed toch de hersenen binnen kunnen komen en daar
ontstekingen kunnen veroorzaken en myeline beschadigen
De myelineschede raakt aangetast door ontstekingen. Normaalgesproken zorgt myeline voor isolering
rondom zenuwen, waardoor het signaal beter en sneller kon worden verstuurd. Bij beschadiging van
dit myeline zullen signalen niet goed meer verstuurd kunnen worden. Op de plaats van de ontsteking
ontstaan harde sclerotische haarden (op de zenuwen)
Op den duur is zelfs aantasting/beschadiging van de zenuwen zelf mogelijk (axonale schade).
De plaats en uitgebreidheid van de myelinebeschadiging bepalen het type, de ernst en de duur van de
verschillende symptomen.
Verschillende vormen MS
Traditioneel in 4 categorieën onderverdeeld:
Benige MS
- Enkele exacerbaties
- Geen blijvende handicaps (patiënt komt na exacerbatie terug op oude niveau)
- 20%
Relapsing-remitting MS
- Frequent exacerbaties
- Patiënt komt terug op steeds minder hoog niveau van functioneren
- 20-30%
Secundair progressieve MS
- Identiek aan relapsing-remitting MS, maar op het einde wordt een chronisch progressief
verloop ingezet
o Axonale schade treedt steeds meer op (minder adaptatieruimte)
- Ontstaat vanuit relapsing-remitting MS
- 40%
Primair progressieve MS
- Ziekte is vanaf eerste exacerbatie geleidelijk aan progressief
- Ziekte verergert voortdurend en er gaan bepaalde functies en mogelijkheden permanent
verloren (in korte tijd)
- 10-20%
, Symptomatologie bij MS
Verscheidenheid in symptomen is bijzonder groot, omdat de ontstekingsletsels schade kunnen
toebrengen aan myeline op verschillende plaatsen in het centrale zenuwstelsel.
Wat kunnen symptomen zijn?
Exacerbaties
o Kenmerkend voor MS
o Optreden van nieuwe of het duidelijk toenemen van bestaande neurologische
symptomen niet gepaard gaande met koorts, met een minimale duur van 24 uur
o Ook wel schub of relaps genoemd
o Uitlokkende factoren:
Infecties
Hormonale veranderingen
Overgewicht, slechte nachtrust, stress en oververmoeidheid (waarschijnlijk),
hoge lichaamstemperatuur, overbelasting
o Medicatie nodig (corticosteroïden, interferon-bèta, glatirameeracetaat etc.)
Visusproblemen
o Vaak eerste symptoom bij MS (voorteken)
o Ontsteking en demyelinisatie van n. opticus
o Verdwijnen vaak weer, maar worden gevolgd door andere symptomen
Sensibiliteitsstoornissen
o Meer gnostische stoornissen dan vitale uitval
o Vaak eerst in combinatie met visusproblemen en een nooit eerder ervaren
vermoeidheidsgevoel
Krachtsverlies
o Komt frequent voor (ziekte begint vaak met spierzwakte en bovenstaande
symptomen)
o Meestal geleidelijk (eerst moe gevoel, later moeite met activiteiten)
o In latere fase zelfs paralyse mogelijk
Coördinatiestoornissen
o Vaak uiting van aanwezig zijn van sclerotische haarden in het cerebellum of
hersenstam
o Prognose minder gunstig
Spasticiteit
o Gaat vaak gepaard met spierzwakte en spierstijfheid
o Gevolg van stoornis in passage van prikkels tussen motorische cellen in ruggenmerg
enerzijds en die in de hersenen anderzijds
o Treden primaire ruggenmergreflexen op (toename spanning in extremiteiten; met
name benen)
Vermoeidheid
o Groot probleem bij MS (beperking in functioneren en provocator exacerbaties)
Pijn
o Veelvoorkomend symptoom
o Er is relatie tussen pijn en aanwezige spasticiteit
Problemen met blaasfunctie
o Oorsprong in gestoorde controle vanuit hersenen op centra in ruggenmerg
o Spasticiteit in sluitspier van blaas (kan moeilijk ontspannen), hierdoor urineretentie en
verhoogde kans op blaasontsteking
o Medicatie nodig
Cognitieve functiestoornissen
o Geheugenproblemen, vertraagde informatieverwerking en verminderde gerichte
aandacht
o Moeilijkheden met organiseren en uitvoeren van taken
o Abstract redeneren verminderd
o Afhankelijk van plaats van letsel
Emotionele problemen
o Depressiviteit (ander toekomstperspectief)
o Angst (onvoorspelbaarheid van exacervaties en frequentie daarvan)
