Agenda- en Besluitvorming
Hoorcollege 1 – introductie & GMB – 30/01
Venue eerste kamer
Group model building
- Manier om tot een gezamenlijk beeld te komen welke factoren positief/negatief effect hebben
op een fenomeen dat goed afgebakend is. dus niet één fenomeen op zichzelf (zoals de
coronacrisis, maar een factor die daarbij hoort. Zoals de beschikbaarheid van
beschermingsmiddelen in verzorgingstehuizen)
- Er wordt gewerkt aan een causaal model
- Deze causaliteit hoeft niet altijd lineair te zijn, er zijn ook variabelen die een interactief effect
hebben. Ook zijn er feedback loops.
- Je kijkt bij dingen naar binnen binnen in een organisatie, een netwerk van organisaties of
zelfs een samenleving
,Hoorcollege 2 – de basis – 01/02
Er zijn basiscolleges maar ook achtergrond colleges; die geven extra informatie over de achtergrond
van andere colleges.
Referentiekader (Entman, 1991)
In een debat vaak verschillende probleemdefinities. Dit komt doordat elke actor andere
referentiekaders heeft.
- Iedereen heeft een eigen lens; kan gevormd worden door opvoeding / lid van vereniging /
geloof etc. kan jouw beeld over dingen vormen en ook meningen. Iedereen heeft dus een eigen
lens.
- met die lens kijk je naar de werkelijkheid en dan zie je wat je belangrijk vindt.
- Je kijkt wat er past binnen jouw lens, wil je je beeld nog aanpassen?
- Referentiekader = die bril waarmee je naar alles kijkt.
- Hierdoor krijg je ook verschillende probleemdefinities over iets.
o Vaak overlap tussen degenen die het ergens niet mee eens zijn (qua achtergrond etc)
en mensen die het er wel mee eens zijn.
je kan kijken naar de probleemdefinitie in algemene zin; de kenmerken van de probleemdefinitie &
het mediaframe van de probleemdefinitie.
Probleemdefinitie in algemene zin (Resodihardjo)
- Omschrijft wat het probleem is
- Wat de oorzaak is
- En hoe het opgelost kan worden zonder oplossing kom je nergens
Kenmerken van probleemdefinitie (Rochefort & Cobb, 1994)
- Causaliteit
o kun je van verschillende kanten bekijken (roken zorgt voor gezondheidsklachten,
maar verbieden van roken laat mensen failliet gaan)
- Ernst vd situatie
o kun je mate van urgentie overbrengen, hoe erger hoe sneller op de agenda
- Frequentie
o hoe vaak komt het voor dus hoe erg is de urgentie om er nu al aandacht aan te
besteden?
- Nieuw / oud probleem?
o nieuw probleem kan leiden tot veel aandacht maar grote kans dat er nog geen
oplossing is. Debat houdt dan wel snel op. Bijv geen technologische kennis om er wat
mee te doen.
- Wordt je geraakt door het onderwerp, of is het ver weg? N
o nabijheid = je wordt niet direct geraakt maar je kan er wel last van gaan krijgen of
mensen die dichtbij je staan hebben er wel veel last van.
- Probleem populatie & is die nega of posi?
o probleem populatie = je wordt direct geraakt door het probleem. Hebben ze het
zichzelf aangedaan of kunnen ze er niks aan doen?
- Oplossing
- Goede oplossing?
o Is deze wel effectief of niet? Gaat deze het doel bereiken
o Vinden wij dit wel passend? In de normen en waarden
Voorbeeld Greenpeace – video
Shell VS greenpeace
Afzinken is toelaatbaar volgens Shell doordat:
- We voldone aan alle voorwaarden
- Technisch gezien is het beter om het af te zinken dan om het te verplaatsen en dan te
ontmantelen (verplaatsen is gevaarlijk voor het beschermde gebied & ontmantelen gevaarlijk
voor medewerkers)
, - Het is goedkoper
Greenpeace zegt dat het niet toelaatbaar is doordat:
- Het gaat om het principe om het in de zee te droppen
- Schept een precedent dat Shell toch niet zo neergezet wil worden
- Voorzorgsprincipe (onduidelijk wat de langetermijneffecten zijn)
Shell werd ook geboycot waardoor zij veel minder geld maakten. Uiteindelijk kreeg Greenpeace gelijk
MAAR het bleek dat de schadelijkheid toch dichterbij Shell haar uitspraken lag dan bij Greenpeace.
Hierdoor ook greenpeace weer imagoschade opgelopen.
Voorbeeld statiegeldflesjes – machine vs PMD zakken in België
Media frame (Entman, 1991)
- Definieert het probleem
- Definieert de oorzaak van het probleem
- Geeft moreel ordeel
- Suggereert oplossingen
Elke krant laat van een ander beeld iets meer zien (voorbeeld over indringersframe / slachtoffer qua
migranten) waardoor deze heel erg geframed worden.
Tamme / overzichtelijke problemen VS wicked problems
Tamme problemen
- Niet-controversioneel ‘
- Veel mensen eens over probleem
- Langer bekend
- Velen ervaren probleem op zelfde manier
- Ervaring met de aanpak
- Eens over wat de oorzaken zijn van het probleem
Wicked problems
- Complex probleem
- Onderdeel van groter probleem oplossing leidt tot weer nieuwe problemen
KENMERKEN WICKED PROBLEMS (RITTEL & WEBBER, 1973)
- er is geen definitieve formulering van het probleem.
- het is niet duidelijk wanneer de oplossing gevonden is.
o Er zijn geen criteria voor het vaststellen of de oplossing gevonden is.
- Oplossingen zijn niet waar of onwaar, maar goed of slecht
- er is geen onmiddellijke en ultieme oplossing voor een probleem. Oplossingen kunnen zelf
weer tot problemen leiden.
- er is geen mogelijkheid voor trial-and-error,
o d.w.z. elke poging om het probleem op te lossen is zeer belangrijk omdat elke poging
effecten oplevert die niet ongedaan gemaakt kunnen worden
- wicked problems hebben geen eindig aantal oplossingen dat mogelijk is.
o Er zijn geen criteria die aangeven of alle oplossingen gevonden en overdacht zijn.
- elk wicked problem is uniek:
o je kan daardoor niet leren van andere landen/gemeenten
- elk wicked problem is een symptoom van een ander probleem
- een wicked probleem kan op verschillende manieren worden uitgelegd (verschillende
referentiekaders!).
o De keuze voor een bepaalde oplossing bepaalt hoe men een probleem ziet
- beleidsmakers kunnen het zich niet veroorloven om fouten te maken bij het oplossen van het
probleem.
Voorbeeld over kinderopvang zie slides 19/20
Hoorcollege 1 – introductie & GMB – 30/01
Venue eerste kamer
Group model building
- Manier om tot een gezamenlijk beeld te komen welke factoren positief/negatief effect hebben
op een fenomeen dat goed afgebakend is. dus niet één fenomeen op zichzelf (zoals de
coronacrisis, maar een factor die daarbij hoort. Zoals de beschikbaarheid van
beschermingsmiddelen in verzorgingstehuizen)
- Er wordt gewerkt aan een causaal model
- Deze causaliteit hoeft niet altijd lineair te zijn, er zijn ook variabelen die een interactief effect
hebben. Ook zijn er feedback loops.
- Je kijkt bij dingen naar binnen binnen in een organisatie, een netwerk van organisaties of
zelfs een samenleving
,Hoorcollege 2 – de basis – 01/02
Er zijn basiscolleges maar ook achtergrond colleges; die geven extra informatie over de achtergrond
van andere colleges.
Referentiekader (Entman, 1991)
In een debat vaak verschillende probleemdefinities. Dit komt doordat elke actor andere
referentiekaders heeft.
- Iedereen heeft een eigen lens; kan gevormd worden door opvoeding / lid van vereniging /
geloof etc. kan jouw beeld over dingen vormen en ook meningen. Iedereen heeft dus een eigen
lens.
- met die lens kijk je naar de werkelijkheid en dan zie je wat je belangrijk vindt.
- Je kijkt wat er past binnen jouw lens, wil je je beeld nog aanpassen?
- Referentiekader = die bril waarmee je naar alles kijkt.
- Hierdoor krijg je ook verschillende probleemdefinities over iets.
o Vaak overlap tussen degenen die het ergens niet mee eens zijn (qua achtergrond etc)
en mensen die het er wel mee eens zijn.
je kan kijken naar de probleemdefinitie in algemene zin; de kenmerken van de probleemdefinitie &
het mediaframe van de probleemdefinitie.
Probleemdefinitie in algemene zin (Resodihardjo)
- Omschrijft wat het probleem is
- Wat de oorzaak is
- En hoe het opgelost kan worden zonder oplossing kom je nergens
Kenmerken van probleemdefinitie (Rochefort & Cobb, 1994)
- Causaliteit
o kun je van verschillende kanten bekijken (roken zorgt voor gezondheidsklachten,
maar verbieden van roken laat mensen failliet gaan)
- Ernst vd situatie
o kun je mate van urgentie overbrengen, hoe erger hoe sneller op de agenda
- Frequentie
o hoe vaak komt het voor dus hoe erg is de urgentie om er nu al aandacht aan te
besteden?
- Nieuw / oud probleem?
o nieuw probleem kan leiden tot veel aandacht maar grote kans dat er nog geen
oplossing is. Debat houdt dan wel snel op. Bijv geen technologische kennis om er wat
mee te doen.
- Wordt je geraakt door het onderwerp, of is het ver weg? N
o nabijheid = je wordt niet direct geraakt maar je kan er wel last van gaan krijgen of
mensen die dichtbij je staan hebben er wel veel last van.
- Probleem populatie & is die nega of posi?
o probleem populatie = je wordt direct geraakt door het probleem. Hebben ze het
zichzelf aangedaan of kunnen ze er niks aan doen?
- Oplossing
- Goede oplossing?
o Is deze wel effectief of niet? Gaat deze het doel bereiken
o Vinden wij dit wel passend? In de normen en waarden
Voorbeeld Greenpeace – video
Shell VS greenpeace
Afzinken is toelaatbaar volgens Shell doordat:
- We voldone aan alle voorwaarden
- Technisch gezien is het beter om het af te zinken dan om het te verplaatsen en dan te
ontmantelen (verplaatsen is gevaarlijk voor het beschermde gebied & ontmantelen gevaarlijk
voor medewerkers)
, - Het is goedkoper
Greenpeace zegt dat het niet toelaatbaar is doordat:
- Het gaat om het principe om het in de zee te droppen
- Schept een precedent dat Shell toch niet zo neergezet wil worden
- Voorzorgsprincipe (onduidelijk wat de langetermijneffecten zijn)
Shell werd ook geboycot waardoor zij veel minder geld maakten. Uiteindelijk kreeg Greenpeace gelijk
MAAR het bleek dat de schadelijkheid toch dichterbij Shell haar uitspraken lag dan bij Greenpeace.
Hierdoor ook greenpeace weer imagoschade opgelopen.
Voorbeeld statiegeldflesjes – machine vs PMD zakken in België
Media frame (Entman, 1991)
- Definieert het probleem
- Definieert de oorzaak van het probleem
- Geeft moreel ordeel
- Suggereert oplossingen
Elke krant laat van een ander beeld iets meer zien (voorbeeld over indringersframe / slachtoffer qua
migranten) waardoor deze heel erg geframed worden.
Tamme / overzichtelijke problemen VS wicked problems
Tamme problemen
- Niet-controversioneel ‘
- Veel mensen eens over probleem
- Langer bekend
- Velen ervaren probleem op zelfde manier
- Ervaring met de aanpak
- Eens over wat de oorzaken zijn van het probleem
Wicked problems
- Complex probleem
- Onderdeel van groter probleem oplossing leidt tot weer nieuwe problemen
KENMERKEN WICKED PROBLEMS (RITTEL & WEBBER, 1973)
- er is geen definitieve formulering van het probleem.
- het is niet duidelijk wanneer de oplossing gevonden is.
o Er zijn geen criteria voor het vaststellen of de oplossing gevonden is.
- Oplossingen zijn niet waar of onwaar, maar goed of slecht
- er is geen onmiddellijke en ultieme oplossing voor een probleem. Oplossingen kunnen zelf
weer tot problemen leiden.
- er is geen mogelijkheid voor trial-and-error,
o d.w.z. elke poging om het probleem op te lossen is zeer belangrijk omdat elke poging
effecten oplevert die niet ongedaan gemaakt kunnen worden
- wicked problems hebben geen eindig aantal oplossingen dat mogelijk is.
o Er zijn geen criteria die aangeven of alle oplossingen gevonden en overdacht zijn.
- elk wicked problem is uniek:
o je kan daardoor niet leren van andere landen/gemeenten
- elk wicked problem is een symptoom van een ander probleem
- een wicked probleem kan op verschillende manieren worden uitgelegd (verschillende
referentiekaders!).
o De keuze voor een bepaalde oplossing bepaalt hoe men een probleem ziet
- beleidsmakers kunnen het zich niet veroorloven om fouten te maken bij het oplossen van het
probleem.
Voorbeeld over kinderopvang zie slides 19/20
