Antropologie van de religie
Samenvatting
College 1 Inleiding antropologie van de religie
Antropologie gaat om het begrijpen van de diversiteit van menselijke levensvormen. Het gaat om het
handelen en denken van mensen & het bestuderen van religieuze verschijnselen.
Ontstaan van antropologie: er was vraag naar de ontwikkeling van de mensheid, de menselijke beschaving
en religie vanaf het eerste begin. Er kwam behoefte aan empirische gegevens, deze haalden ze uit
primitieve samenlevingen.
Er werd ook gedacht dat antropologen de manier waarop naar andere culturen werd gekeken hebben
veranderd. Mensen zijn er met respect naar gaan kijken. Ze maakten de wereld veilig voor verschillen in de
mens.
• Weltanschauungs hypothese: we kunnen de wereld niet direct waarnemen, maar in denk categorieën.
Iedereen kijkt met een eigen bril naar de wereld.
• Sapir-Whorf hypothese: taal heeft invloed op onze gedachten
Methoden (hoe ga je te werk)
• Methodologisch relativisme/agnosticisme: je blijft neutraal als het gaat om culturele overtuigingen
• Vergelijkend
• Holisme
• Veldwerk: participerende observatie (zelf onderzoeksinstrument zijn) en interviews
• Emic (1 cultuur begrijpen) en etic (culturen vergelijken)
• Ideogra sch (uniek, individuele, speci ek) en nomothetisch (universeel, algemeen geldend)
• Balans vinden tussen distantie (afstand) en betrokkenheid
Je hebt 3 soorten vergelijkingen:
1. Experimentele vergelijking: de diepte in gaan bij één samenleving
2. Gecontroleerde/regionale vergelijking: je kijkt naar regio, dus je kijkt naar samenlevingen die dingen
gemeen hebben en verschillen. We noemen dit gecontroleerd, omdat je al weet dat er een aantal
gemeenschappelijke dingen zijn)
3. Cross culturele vergelijking: wereldwijd vergelijken
Antropologen willen niet een religie beschrijven, maar vinden. Mensen grijpen naar religie wanneer:
1. Intellectueel: het begrip te boven gaat
2. Emotioneel: ze geconfronteerd worden met lijden
3. Moreel: onacceptabel onrecht/kwaad
Strategie die antropologen vaak bestuderen: making the familiar strange and the strange familiar. Je wilt het
bekende vervreemden, zodat je er niet in gaat met vooroordelen. Maar het onbekende wil je ook begrijpelijk
maken. Ergens begrip voor hebben is iets anders dan er achter staan.
Religie biedt een model van en voor de wereld. John Bowen spreekt van opgedrongen de nities van religie:
Er is sprake van een centrale tekst, religieuze specialisten en een exclusief lidmaatschap.
Metcalf maakt duidelijk dat religie met een open mind benadert moet worden. Hij deed 2 belangrijke
bevindingen:
1. De onafhankelijke religies waren zeer divers en getuigen van collectieve creativiteit
2. Mensen construeerden hun werelden uit de materialen die voor hun beschikbaar waren
1
fi fi fi
, College 2 participerende observatie
Waarom is participerende observatie zo belangrijk?
1. Je kijkt vooral naar natuurlijk gedrag
2. Je probeert zo weinig mogelijk informatie te beïnvloeden
3. Er is een verscheidenheid aan gegevens: je maakt foto’s, aantekeningen en je ziet heel veel dingen
4. Het levert betrouwbare (je kunt herhaaldelijk dingen observeren) en gecontextualiseerde gegevens op (je
kijkt echt naar de intenties van mensen)
5. Alle zintuigen zijn betrokken (het gaat over empathie en verstenen) → je kunt je verplaatsen in een ander
en begrijpen wat de bedoeling is
6. Je kunt kwesties heel goed uitdiepen, door ze verder te observeren. Je bent namelijk voortdurend in de
gelegenheid om vragen te stellen.
Hoe krijg je toegang tot het veld? Je kunt in elke setting participerende observatie doen. Het enige wat je
moet doen is een vertrouwensbasis met anderen mensen opbouwen. Ook moet je in je achterhoofd houden
dat jij niet de enige bent die observeert, maar de participanten observeren jou ook.
Het is heel belangrijk om betrokken te zijn bij een samenleving, hierbij gaat het om empathie. Het is heel
belangrijk als je geïnteresseerd bent en kunt inleveren in mensen.
Er komt een geleidelijke verschuiving van observeren naar participeren. Antropologen doen aan directe
waarneming. Je moet vooral letten op de kleine details, dit noem je imponderabilia. Je moet letterlijk
statements van mensen opschrijven. Je moet elke dag uitvoerig verslag doen. En ook onthouden dat wat
mensen zeggen wat ze doen, lang niet altijd is wat ze daadwerkelijk doen.
Malinowski ging met schepen mee en ontdekte het idee van de Kula ring, dit gaat over de uitwisseling van
goederen. Ook stond hij voor het functionalisme, hij zei dat elke samenleving een functie had, de
uitwisseling is niet zomaar, maar verbindt ook mensen met elkaar.
Rapport: men probeert te voorkomen dat je maar één bron van informatie hebt, het is belangrijk om
meerdere bronnen te hebben. Als je een vertrouwensband met mensen hebt opgebouwd, zullen ze ook
steeds meer informatie uit zichzelf geven.
Impression management
• Je past je gedrag aan en maakt indruk op een groep → je stuurt je gedrag, hiermee kun je een
vertrouwensman op bouwen
• Front stage behavior: hoe je doet voor mensen
• Back stage behavior: hoe je doet achter de schermen
• Als antropoloog zijnde gebruik je het gedrag van beiden.
Antropologen keren vaak terug naar het veld; want je moet mensen in ontwikkelingen kunnen volgen op
lange termijn. Dan valt het ook op dat de rol verschuift in de loop van de tijd, je krijgt een nieuwe relatie met
mensen.
Writing culture (aandacht voor schrijven is toegenomen)
• Het schrijven is heel belangrijk, want je kunt de mooiste dingen observeren, het is wel de bedoeling dat je
er iets mee doet.
• Multi-sited eld work: antropologen doen onderzoek op meerdere plekken
Emic: binnenperspectief, cultuur verstaan in de termen waar ze zelf van uitmaken
Etic: buitenperspectief
Nadelen van participerende observatie:
2
fi
Samenvatting
College 1 Inleiding antropologie van de religie
Antropologie gaat om het begrijpen van de diversiteit van menselijke levensvormen. Het gaat om het
handelen en denken van mensen & het bestuderen van religieuze verschijnselen.
Ontstaan van antropologie: er was vraag naar de ontwikkeling van de mensheid, de menselijke beschaving
en religie vanaf het eerste begin. Er kwam behoefte aan empirische gegevens, deze haalden ze uit
primitieve samenlevingen.
Er werd ook gedacht dat antropologen de manier waarop naar andere culturen werd gekeken hebben
veranderd. Mensen zijn er met respect naar gaan kijken. Ze maakten de wereld veilig voor verschillen in de
mens.
• Weltanschauungs hypothese: we kunnen de wereld niet direct waarnemen, maar in denk categorieën.
Iedereen kijkt met een eigen bril naar de wereld.
• Sapir-Whorf hypothese: taal heeft invloed op onze gedachten
Methoden (hoe ga je te werk)
• Methodologisch relativisme/agnosticisme: je blijft neutraal als het gaat om culturele overtuigingen
• Vergelijkend
• Holisme
• Veldwerk: participerende observatie (zelf onderzoeksinstrument zijn) en interviews
• Emic (1 cultuur begrijpen) en etic (culturen vergelijken)
• Ideogra sch (uniek, individuele, speci ek) en nomothetisch (universeel, algemeen geldend)
• Balans vinden tussen distantie (afstand) en betrokkenheid
Je hebt 3 soorten vergelijkingen:
1. Experimentele vergelijking: de diepte in gaan bij één samenleving
2. Gecontroleerde/regionale vergelijking: je kijkt naar regio, dus je kijkt naar samenlevingen die dingen
gemeen hebben en verschillen. We noemen dit gecontroleerd, omdat je al weet dat er een aantal
gemeenschappelijke dingen zijn)
3. Cross culturele vergelijking: wereldwijd vergelijken
Antropologen willen niet een religie beschrijven, maar vinden. Mensen grijpen naar religie wanneer:
1. Intellectueel: het begrip te boven gaat
2. Emotioneel: ze geconfronteerd worden met lijden
3. Moreel: onacceptabel onrecht/kwaad
Strategie die antropologen vaak bestuderen: making the familiar strange and the strange familiar. Je wilt het
bekende vervreemden, zodat je er niet in gaat met vooroordelen. Maar het onbekende wil je ook begrijpelijk
maken. Ergens begrip voor hebben is iets anders dan er achter staan.
Religie biedt een model van en voor de wereld. John Bowen spreekt van opgedrongen de nities van religie:
Er is sprake van een centrale tekst, religieuze specialisten en een exclusief lidmaatschap.
Metcalf maakt duidelijk dat religie met een open mind benadert moet worden. Hij deed 2 belangrijke
bevindingen:
1. De onafhankelijke religies waren zeer divers en getuigen van collectieve creativiteit
2. Mensen construeerden hun werelden uit de materialen die voor hun beschikbaar waren
1
fi fi fi
, College 2 participerende observatie
Waarom is participerende observatie zo belangrijk?
1. Je kijkt vooral naar natuurlijk gedrag
2. Je probeert zo weinig mogelijk informatie te beïnvloeden
3. Er is een verscheidenheid aan gegevens: je maakt foto’s, aantekeningen en je ziet heel veel dingen
4. Het levert betrouwbare (je kunt herhaaldelijk dingen observeren) en gecontextualiseerde gegevens op (je
kijkt echt naar de intenties van mensen)
5. Alle zintuigen zijn betrokken (het gaat over empathie en verstenen) → je kunt je verplaatsen in een ander
en begrijpen wat de bedoeling is
6. Je kunt kwesties heel goed uitdiepen, door ze verder te observeren. Je bent namelijk voortdurend in de
gelegenheid om vragen te stellen.
Hoe krijg je toegang tot het veld? Je kunt in elke setting participerende observatie doen. Het enige wat je
moet doen is een vertrouwensbasis met anderen mensen opbouwen. Ook moet je in je achterhoofd houden
dat jij niet de enige bent die observeert, maar de participanten observeren jou ook.
Het is heel belangrijk om betrokken te zijn bij een samenleving, hierbij gaat het om empathie. Het is heel
belangrijk als je geïnteresseerd bent en kunt inleveren in mensen.
Er komt een geleidelijke verschuiving van observeren naar participeren. Antropologen doen aan directe
waarneming. Je moet vooral letten op de kleine details, dit noem je imponderabilia. Je moet letterlijk
statements van mensen opschrijven. Je moet elke dag uitvoerig verslag doen. En ook onthouden dat wat
mensen zeggen wat ze doen, lang niet altijd is wat ze daadwerkelijk doen.
Malinowski ging met schepen mee en ontdekte het idee van de Kula ring, dit gaat over de uitwisseling van
goederen. Ook stond hij voor het functionalisme, hij zei dat elke samenleving een functie had, de
uitwisseling is niet zomaar, maar verbindt ook mensen met elkaar.
Rapport: men probeert te voorkomen dat je maar één bron van informatie hebt, het is belangrijk om
meerdere bronnen te hebben. Als je een vertrouwensband met mensen hebt opgebouwd, zullen ze ook
steeds meer informatie uit zichzelf geven.
Impression management
• Je past je gedrag aan en maakt indruk op een groep → je stuurt je gedrag, hiermee kun je een
vertrouwensman op bouwen
• Front stage behavior: hoe je doet voor mensen
• Back stage behavior: hoe je doet achter de schermen
• Als antropoloog zijnde gebruik je het gedrag van beiden.
Antropologen keren vaak terug naar het veld; want je moet mensen in ontwikkelingen kunnen volgen op
lange termijn. Dan valt het ook op dat de rol verschuift in de loop van de tijd, je krijgt een nieuwe relatie met
mensen.
Writing culture (aandacht voor schrijven is toegenomen)
• Het schrijven is heel belangrijk, want je kunt de mooiste dingen observeren, het is wel de bedoeling dat je
er iets mee doet.
• Multi-sited eld work: antropologen doen onderzoek op meerdere plekken
Emic: binnenperspectief, cultuur verstaan in de termen waar ze zelf van uitmaken
Etic: buitenperspectief
Nadelen van participerende observatie:
2
fi
