Hoofdstuk 6 Soorten en
populaties
Paragraaf 6.1 De verwantschap tussen soorten
Tot voor kort gebruikten biologen 2 criteria om vast te stellen of individuen tot dezelfde soort
behoren: overeenkomst in uiterlijke kenmerken en de mogelijkheid om vruchtbare nakomelingen te
kunnen krijgen. Tegenwoordig gebruiken biologen informatie uit DNA-onderzoek als aanvulling, om
vast te stellen of 2 organismen tot dezelfde soort behoren. Een soort kan je niet alleen beschrijven
aan de hand van uiterlijk, door veel variatie tussen individuen.
Is een soort eenmaal beschreven, dan krijgt deze een wetenschappelijke naam. Die bestaat uit 2
delen: de geslachtsnaam (met hoofdletter), gevolgd door de soortaanduiding (met een kleine letter).
Dit noem je de binominale naamgeving. (huismus = Passer domesticus, ringmus= Passer montanus)
Soms komt achter de naam nog een letter of naam, wat verwijst naar bijvoorbeeld een ondersoort of
toevoeging. De ondersoort is meestal een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets
afwijkende kenmerken.
De naamgeving is door de Zweed Linnaeus (1707-1778) ingevoerd. Geboeid door de taxonomie, de
wetenschap die soorten indeelt in groepen, heeft Linnaeus duizenden dieren en planten ingedeeld.
Hij lette vooral op overeenkomstige kenmerken. De taxonomie plaatst organismen bijeen in steeds
grotere groepen:
Organismen soorten geslachten families orden klassen afdelingen rijken
domeinen.
(Ook silke groeit fors omdat karin aardbeienvla rond deelt)
Door het fokken van dieren of het kweken van planten ontstaan variaties, rassen. Zij maken geen
onderdeel uit van de taxonomie.
Tegenwoordig gebruiken taxonomen domeinen als hoogste groep. Zij onderscheiden 3 domeinen, elk
met een eigen type rRNA (ribosomaal RNA): de archea (prokatryoten), de bacteriën en de
eukaryoten.
Archaea: prokaryoot (eencellige zonder kernmembraan), cirkelvormige DNA los in de cel, membraan
bestaat uit een enkele laag fosfolipiden met lange vetachtige staarten.
Bacteriën: prokaryoot, cirkelvormig DNA los in cel, membraan uit dubbele laag fosfolipiden
Eukaryoten: DNA in een celkern, membraan uit dubbele laag fosfolipiden
Genen die met een constanten snelheid muteren, vormen voor biologen een moleculaire klok. Met
behulp hiervan kunnen ze vaststellen welke soorten verwant zijn en hoelang die soorten al op aarde
aanwezig zijn. Hoe meer mutaties (in bijv. hemoglobinegen) hoe minder verwant de soort en hoe
langer ze van gemeenschappelijke voorouder zijn afgesplitst.
Grens tussen soorten is vaag soms kruisen verschillende soorten en krijgen ze vruchtbare
nakomelingen: hybriden meestal onvruchtbaar (familierelaties in kaart brengen: alleen jongen als
DNA groot deel gelijk is)
Ongeslachtelijke voortplanting: jongen krijgen zonder paring
populaties
Paragraaf 6.1 De verwantschap tussen soorten
Tot voor kort gebruikten biologen 2 criteria om vast te stellen of individuen tot dezelfde soort
behoren: overeenkomst in uiterlijke kenmerken en de mogelijkheid om vruchtbare nakomelingen te
kunnen krijgen. Tegenwoordig gebruiken biologen informatie uit DNA-onderzoek als aanvulling, om
vast te stellen of 2 organismen tot dezelfde soort behoren. Een soort kan je niet alleen beschrijven
aan de hand van uiterlijk, door veel variatie tussen individuen.
Is een soort eenmaal beschreven, dan krijgt deze een wetenschappelijke naam. Die bestaat uit 2
delen: de geslachtsnaam (met hoofdletter), gevolgd door de soortaanduiding (met een kleine letter).
Dit noem je de binominale naamgeving. (huismus = Passer domesticus, ringmus= Passer montanus)
Soms komt achter de naam nog een letter of naam, wat verwijst naar bijvoorbeeld een ondersoort of
toevoeging. De ondersoort is meestal een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets
afwijkende kenmerken.
De naamgeving is door de Zweed Linnaeus (1707-1778) ingevoerd. Geboeid door de taxonomie, de
wetenschap die soorten indeelt in groepen, heeft Linnaeus duizenden dieren en planten ingedeeld.
Hij lette vooral op overeenkomstige kenmerken. De taxonomie plaatst organismen bijeen in steeds
grotere groepen:
Organismen soorten geslachten families orden klassen afdelingen rijken
domeinen.
(Ook silke groeit fors omdat karin aardbeienvla rond deelt)
Door het fokken van dieren of het kweken van planten ontstaan variaties, rassen. Zij maken geen
onderdeel uit van de taxonomie.
Tegenwoordig gebruiken taxonomen domeinen als hoogste groep. Zij onderscheiden 3 domeinen, elk
met een eigen type rRNA (ribosomaal RNA): de archea (prokatryoten), de bacteriën en de
eukaryoten.
Archaea: prokaryoot (eencellige zonder kernmembraan), cirkelvormige DNA los in de cel, membraan
bestaat uit een enkele laag fosfolipiden met lange vetachtige staarten.
Bacteriën: prokaryoot, cirkelvormig DNA los in cel, membraan uit dubbele laag fosfolipiden
Eukaryoten: DNA in een celkern, membraan uit dubbele laag fosfolipiden
Genen die met een constanten snelheid muteren, vormen voor biologen een moleculaire klok. Met
behulp hiervan kunnen ze vaststellen welke soorten verwant zijn en hoelang die soorten al op aarde
aanwezig zijn. Hoe meer mutaties (in bijv. hemoglobinegen) hoe minder verwant de soort en hoe
langer ze van gemeenschappelijke voorouder zijn afgesplitst.
Grens tussen soorten is vaag soms kruisen verschillende soorten en krijgen ze vruchtbare
nakomelingen: hybriden meestal onvruchtbaar (familierelaties in kaart brengen: alleen jongen als
DNA groot deel gelijk is)
Ongeslachtelijke voortplanting: jongen krijgen zonder paring
