Geschiedenis Samenvatting Tijdvak 9 - Tijd van wereldoorlogen

9.1 Van eeuwwisseling naar wereldoorlog (1900 – 1914)
- Het voeren van twee wereldoorlogen
- De crisis van het wereldkapitalisme
- Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme

 Verenigde Staten waren het modernste land van de wereld, terwijl Groot-Britannii en
Duitsland streden om de macht in Europa
o Lopende band uit 1913 bracht VS tenduizenden arbeidsmigranten uit Europa
o Politeke banden tussen VS en Europa minder hecht
 Isolationisme
 Alleen handel, verder geen bemoeienis
o West-Europa was nog steeds het economische en politeke centrum van de wereld
 Duitse industrie groeide harder na vorming van het keizerrijk (1871), maar
door grote achterstand op Groot-Britannii en Frankrijk inhaalslag
 Voordelen
 Nieuwste technische uitvindingen
 Geen gebouwen vernietgen voor bouw van nieuwe
o Duitsland had moderne economie vergeleken met de rest
van Europa
 1900, Duitse ambites voor koloniin groot
o Wilhelm II 1889 opkomen voor bouw van moderne vloot
 Wapenwedloop met GB
 Vlootwet 1898 leidde tot reeks nieuwe -weten
 Door wapenwedloop GB vriendschapsverdrag aan met Frankrijk, uit gezamenlijke angst voor
Duitsland: Entente Cordiale (1904)
o Frankrijk revanchistsche gedachten tegenover Duitsland
 Elzas-Lotharingen (Frans-Duitse Oorlog, 1870-1871)
 Vernedering uitroepen Duitse keizerrijk in paleis van Versailles
 1892: Frankrijk bondgenootschap met Rusland
o GB vriendschapsverdrag met Rusland  bondgenootschap: Triple Entente (1907)
 Wederom angst voor Duitsland
o Rusland was zwak
 Onvoldoende materieel
 Geen industriile grootmacht
 Veel analfabeten
 Weinig moderne communicatemiddelen
 Autocratsche keizer: ‘vadertje tsaar’
 Politek van onlusten en opstanden tegenover de autocrate
 Verlies oorlog tegen Japan (1904-1905)
 Japan opkomende grootmacht in Azii
o Import van zware grondstofen vertoonde tekenen van imperialisme
 Behalve China vrijwel alle landen Europese koloniin
 Langzaamaan opkomst natonalisme in koloniin
 Frankrijk, Groot-Britannii, Rusland en Servii argwaan tegenover Duitsland
o Duitse bondgenoten Oostenrijk-Hongarije nam Bosnii en Herzegovina over
o Duitsland probeert invloed te krijgen op Turkije

,   Argwaan
De Eerste Wereldoorlog (1914 – 1918)
- Het voeren van twee wereldoorlogen
- De rol van moderne propaganda- en communicatemiddelen en vormen van
massaorganisate
- Verwoestngen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietgingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
 Plannen voor de oorlog
o 1914 Triple Entente (Geallieerden) tegenover Triple Alliantie (Italii, Duitsland en
Oostenrijk-Hongarije)
 Bondgenootschappen waren garante voor vrede
 Zwakke schakel
 Triple Entente
o Rusland
 Veel soldaten, weinig kwaliteit materieel
 Triple Alliante
o Oostenrijk-Hongarije
o 1906 Von-Schliefenplan uit angst voor tweefrontenoorlog door Frans-Russische
samenwerking
 Korte oorlog uitschakelen Frankrijk, voordat Rusland gemobiliseerd zou zijn
 Frankrijk sinds 1871 begonnen met het bouwen van forten om Elzas-
Lotharingen te heroveren
o Wraak was drijfveer buitenlandse politek Frankrijk
 De directe aanleiding
o 28 juni 1914 Sarajevo (Bosnii – eerder al ingelijfd door Oostenrijk-Hongarije, tot
ongenoegen van Servii) aanslag  wezen Servii aan als verantwoordelijk (student,
dus schuld van onderwijs)
 Oostenrijk-Hongarije eiste afstand van ant-Oostenrijkse propaganda in
Servische onderwijs
 Servii naar Internatonaal Hof in Den Haag wegens invloed van
politeke beïnvloeding van eigen bevolking door ander land
o 28 Juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije oorlog aan
Servii
 Bondgenootschappen (Rusland steunde Servii)
traden in werking
 Via communicatiemiddelen als telefoon en telegraaf
proberen diplomaten de boel te sussen.
 Oorlog
o Bevolking was optmistsch over de oorlog en juichten mobiliserende legers toe
o 4 Augustus in werking treden van Von-Schliefenplan, door Belgii naar Frankrijk
 Alle internatonale afspraken over oorlogvoering schendend schoten zij op
iedereen die zij tegenkwamen
o Tussen 5 en 12 september al in Frankrijk, Marne I
 Vanuit gangenstelsels werd oorlog gevoerd op tussengelegen slagvelden