blaaskatheterisatie bij man en vrouw

Katheteriseren blaas vrouw/ man

Inleiding

Ik werk op een afdeling met 20 cliënten die allemaal een psychiatrische aandoening hebben naast een
somatische zorgvraag. De aandoeningen zijn allemaal verschillend: We hebben cliënten met borderline,
ernstige depressie, schizofrenie, NAH t.g.v. een CVA, korzakov etc. Ze zijn tussen de 56 en de 85 jaar.
Doordat er zoveel verschillende leeftijden en ziektebeelden voorbij komen op mijn afdeling vind ik de
afwisseling zo leuk.



Katheteriseren

Blaaskatheterisatie kan eenmalig plaatsvinden, maar kan ook intermitterend gebeuren. Dan wordt de
urineblaas meerdere keren per dag eenmalig gekatheteriseerd.

Intermitterende of eenmalige blaaskatheterisatie heeft de voorkeur boven het inbrengen van een
verblijfskatheter.

Indicaties voor eenmalige blaaskatheterisatie zijn:

 urine steriel opvangen voor bacteriologisch onderzoek

 urineretentie bepalen

 chronische blaasretentie

Het gezondheidsprobleem van de zorgvrager bepaalt of de zorgvrager gekatheteriseerd wordt en met
welke katheter. De opdracht tot het inbrengen van een blaaskatheter komt van de arts.




Materiaal.

Katheters zijn in diverse lengten en dikten verkrijgbaar. De doorsnede drukt men uit in charrière (Ch =
1/3 mm). Bij het katheteriseren van de man is het ook mogelijk gebruik te maken van een katheter met
een gebogen katheterpunt (Tieman).

Standaard voor de volwassen man is:

41-45 centimeter lang

Voor volwassenen varieert de diameter tussen de 10 en 24 Ch.

Een katheter voor eenmalig gebruik:

 is van kunststof of rubber

,  heeft een enkel lumen (alleen een afvoerkanaal)

 is enkelwandig

 heeft geen ballon



Bijzonderheden

Bij katheterisatie van de blaas is het belangrijk dat je hygiënisch werkt. Dit kun je doen door:

 een steriel werkveld te maken met steriele materialen

 vooraf je handen te wassen en tijdens het inbrengen steriele handschoenen te gebruiken

 extra steriel materiaal bij je te hebben voor als er tijdens de handeling iets onsteriel wordt,
bijvoorbeeld wanneer je met de katheter een onsteriel object raakt

 de handeling met zijn tweeën uit te voeren: de één geeft de materialen steriel aan, de ander
voert de handeling uit

Complicaties

Bij sommige zorgvragers mag een verzorgende of verpleegkundige geen blaaskatheter inbrengen, omdat
dit te veel risico’s met zich meebrengt. In dat geval mag alleen een arts een katheter inbrengen bij de
zorgvrager.



Let bij het inbrengen van een katheter op de volgende problemen:

 Extreme pijn, abnormale weerstand en het optreden van bloedingen.

 Onwel voelen van de zorgvrager. Dit kan optreden door de spanning of doordat er een grote
hoeveelheid urineresidu wordt verwijderd.

 De katheter gaat een verkeerde weg. De katheter doorboort de wand van de urethra en komt in
het weefsel rond de urethra terecht (bijvoorbeeld in de prostaat).

 Pijnlijke zwelling (parafimose) van de voorhuid van de penis. Dit ontstaat doordat de voorhuid
niet is teruggeschoven na het inbrengen, waardoor de circulatie belemmerd wordt.

Hoe te handelen bij complicaties:

 Observeer de zorgvrager tijdens het legen van de blaas.

 Er is geen wetenschappelijk bewijs dat te snel ledigen van de blaas tot een collaps (flauwte) kan
leiden. Het advies is dan ook om de blaas in een keer te ledigen.

 Beëindig de handeling en waarschuw de arts bij extreme pijn, abnormale weerstand of een
bloeding. Blijf ondertussen de zorgvrager observeren.