Samenvatting "Durf te denken" Filosofie hoofdstuk 1,2,3,4,5,8

Praktische flosofe
Hoofdstuk 1 WIJSGERIGE ANTROPOLOGIE
Paragraaf 1.1 Wat is wijsgerige antropologie?
 Wijsgerige antropologie kijkt naar de vraag: wat is het wezen van de mens?
 Combineert studie naar de mens met flosofe

Paragraaf 1.2 Lichaam en geest
 Stromingen over de verhouding tussen lichaam en geest:
o Dualisme: lichaam en geest zijn twee onderscheiden substantes
 Plato en Socrates: de ziel is een gevleugeld tweespan en zijn menner
 Menner: redelijke deel, moet lust beheersen
 Witte paard: wil terug naar de ideeenwereld, eerzuchtg en
gedisciplineerd
 Zwarte paard: lust, lichamelijke deel
 Descartes: substantedualisme
 Res extensa: het stofelijke lichaam
 Res cogitans: de denkende geest
 Interacteprobleem: hoe kan iets onstofelijks iets stofelijks in
beweging brengen?
o Monisme: er zijn niet twee substantes, maar één materie
 La Mettrie  alles valt te herleiden tot materie, lichaam en geest zijn
volledig afankelijk van elkaar
 Alan Turing  Turing Test: experiment waarbij wordt gekeken naar of je
doorhebt of je tegen een mens of een computer praat
o Het gesitueerde lichaam: de manier waarop je lichaam aanwezig is in onze wereld, is
bepalend voor hoe je alles waarneemt
 Merleau-Ponty  er is een interacte tussen lichaam en omgeving
o Cyborg: lichaam, geest en technologie zijn met elkaar verbonden
 Latour  symmetrische antropologie: het lichaam staat gelijk aan materiele
zaken

Paragraaf 1.3 Emoties
 Emotes als menselijke natuur nnaturalistsche benaderingc
o Descartes  er zijn zes basisemotes npassiesc
o Spinoza  er zijn drie basisemotes
 Emotes als lichamelijke reacte
o William James  emotes worden veroorzaakt door lichamelijke reactes
 Emotes als historisch en cultureel verschijnsel
o Sociaal-constructvistsche visie: in elke cultuur bestaan andere emotes
 Cogniteve benadering van emotes
o Nussbaum  emotes komen voort uit wat we weten en hoe we situates
beoordelen
 Emotes hebben een kennis- en waardeoordeel
 4 factoren:
1. Emotes hebben een object nde gebeurtenisc

, 2. We interpreteren dat object ninterpretate wat is er aan de hand?c
3. Er zijn overtuigingen in het geding nik ben er van overtuigd dat…c
4. We kennen waarden toe aan dat object nik vind het belangrijk dat…c

Paragraaf 1.4 De Rede
 Mens- en dier verschillen
o Descartes  dieren hebben geen res cogitans
o Aristoteles  de mens is een redelijk dier
 Vegetateve vermogen: vermogen om te leven
 Sensiteve vermogen: vermogen om te voelen
 Cogniteve vermogen: vermogen om te denken nhier beschikt alleen de mens
overc
o Nietzsche  mensen zijn onafe dieren
o Plessner  de mens is ex-centrisch
o Heidegger  de mens is zich bewust van zijn eigen tjdelijkheid
 De mens is de enige die onderscheid maakt tussen mens en dier

Paragraaf 1.5 Vrijheid
 Sartre  de mens is veroordeeld tot vrijheid, existente gaat vooraf aan essente. Dit is een
kweste van moeten, niet van kunnen. We moeten betekenis geven aan ons leven, anders
handelen we ter kwader trouw
 De Beauvoir  je wordt niet als vrouw geboren, je wordt tot vrouw gemaakt
o De vrouw is altjd ‘de ander’ van de man, alles wat een man niet is
o Irigaray  fallocentrisme
 Foucault  structuralisme: structuren bepalen de regels en daarmee ook je gedrag
 Freud  de ijsberg van noncbewustzijn
o Bewustzijn ligt boven water
o Super-ego: je superstrenge geweten
o ID: onbewuste seksuele drifen
o Ego: de bemiddelaar

Hoofdstuk 2 ETHIEK
Paragraaf 2.1 Wat is ethiek?
 Ethiek: wat verlangt de moraal van ons?
o Normen en waarden die we belangrijk vinden in het leven
 Waarden: zaken waarvan we het goed vinden dat ze bestaan
 Normen: gedragsregels die van waarden zijn afgeleid
o Geen afspraken, maar wederzijds verwachtngspatroon ngerechtvaardigde
verwachtngenc
o Normateve randvoorwaarden: binnen de regels mag je freewheelen
o Normen en waarden zijn niet overal hetzelfde
o Zijn waarden universeel?
 Etnocentrisme: eigen etniciteit staat centraal
 Cultuurrelatvisme: alle culturen zijn even veel waard
 Universalisme: bepaalde normen en waarden gelden voor iedereen
 Vervalt in etnocentrisme omdat er vrijwel altjd uit wordt gegaan van
westerse waarden

, Paragraaf 2.2 Consequentialisme
 Gevolgenethiek
 Stromingen binnen gevolgenethiek:
o Jeremy Bentham en John Stuart Mill  utlisme
 Meeste geluk voor de meeste mensen
 Jeremy Bentham  Hedonistsche calculus: meeste geluk voor de
meeste mensen berekenen
o Maatschappelijk nut
 John Stuart Mill:
o hoger genot is geluk, lager genot is tevredenheid
o kwaliteit is beter dan kwantteit
 Problemen utlisme:
 Principieel:
o Doel heiligt de middelen
 Oplossing: onderscheid tussen regelutlisme nstel dat
dit vaker gebeurdc en handelingsutlisme n1
handeling per calculusc
o Negateve verantwoordelijkheid
o Trolleyprobleem
 Praktsch:
o Je kan de gevolgen alleen maar inschatten
o Hoe is het vast te stellen hoeveel geluk een handeling
oplevert?
o Wie bepaalt de kwaliteit?
o Hedonisme: streven naar zo min mogelijk pijn en zo veel mogelijk genot

Paragraaf 2.3 Deontologie
 Ethiek op basis van principes
 Kant  categorisch imperatef:
o Handel altjd alsof het een algemene wet is
o Gebruik je medemens nooit als middel, maar als doel op zich
o Handel alsof je lid bent van het ideale koninkrijk der doelen, waarin je zowel koning
als onderdaan bent
 Problemen deontologie:
o Geen grijs gebied
o Geen uitzonderingen
o Moreel narcisme: het gaat alleen maar om je eigen handelingen, de gevolgen zijn
irrelevant. Als jij goed hebt gehandeld, valt jou niks meer te verwijten
o Je kijkt alleen naar de principes, en niet naar de gevolgen

Paragraaf 2.4 Deugdethiek
 Deugd: eigenschap die toe te schrijven is aan het karakter
 Aristoteles  het op orde hebben van je deugden nmet behulp van de redec zal leiden tot
eudaimonia nhoger gelukc en rechtvaardigheid
 Kardinale deugden Plato
o Moed nhet witte paardc
o Matgheid nhet zwarte paardc
o Wijsheid nde mennerc