Hoofdstuk 2
Cognitie:
Het vermogen om kennis te verwerven.
Principe van Piaget adapteren:
- Adapteren is het proces waarmee kinderen veranderen in gedrag of denken om
effectiever te kunnen functioneren
- Adapteren bestaat uit assimilatie en accommodatie
Assimilatie het proces waarmee bestaande vaardigheden of kennis worden
gebruikt in nieuwe situaties
Accommodatie het proces van aanpassing van bestaande vaardigheden of kennis
om met een nieuwe situatie te kunnen omgaan
Stadia van de cognitieve ontwikkeling volgens Piaget
Leeftijd Periode
0-2 jaar Sensomotorische periode
0-1 maand Stadium 1: reflexen
1-4 maanden Stadium 2: primaire circulaire reacties
4-8 maanden Stadium 3: secundaire circulaire reacties
8-12 maanden Stadium 4: coördinatie van schema’s
12-18 maanden Stadium 5: tertiaire circulaire reacties
18-24 maanden Stadium 6: het eerste denken
2-7 jaar Preoperationele periode
7-11 jaar Concreet-operationele periode
>11 jaar Formeel-operationele periode
Objectpermanentie:
Weten dat voorwerpen aanwezig blijven, ook al zijn ze uit het zicht verdwenen.
Hoofdstuk 7
Taalontwikkeling:
In de kleutertijd staat de taalontwikkeling in het teken van vergroting en uitbreiding van
woordenschat en grammaticale mogelijkheden. De fase in de taalontwikkeling die na de
leeftijd van tweeëneenhalf jaar plaatsvindt, wordt differentiatiefase genoemd. Kinderen
gaan persoonlijke voornaamwoorden gebruiken.
Geheugen:
Geheugen is het vermogen informatie op te slaan en op een later tijdstip weer op te roepen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen het herkennen van iets wat in het geheugen is
opgeslagen en het actief reproduceren daarvan.
,Geheugenfunctie van kleuters:
De geheugenfunctie van kleuters is veel beter dan die van peuters. Dit komt waarschijnlijk
door de toename van de snelheid waarmee de verwerking van informatie plaatsvindt als
gevolg van de rijping van de hersenen.
Aandacht:
Kleuters kunnen zich veel beter dan peuters concentreren.
Sociale cognitie:
Sociale cognitie is het vermogen gevoelens, gedachten en intenties van anderen waar te
nemen en te interpreteren. Peuters hebben dit vermogen nog niet en dichten anderen
gevoelens en voorkeuren toe die zijzelf hebben. Kleuters beginnen te leren dat gevoelens
van anderen niet altijd dezelfde zijn als die van henzelf. Er is sprake van egocentrisme.
Zelfbeschrijving en zelfbeeld:
Kleuters kunnen nog niet over zichzelf denken in abstracte termen.
Genderidentiteit:
Kinderen weten van zichzelf of zij een jongen of een meisje zijn. Genderrolgedrag begint al
zeer jong. Vanaf de leeftijd van twee jaar gaan kinderen al gedrag vertonen dat voor jongens
en meisjes verschilt.
Prosociaal gedrag:
Onder prosociaal gedrag worden de begrippen altruïsme en empathie verstaan.
Altruïsme onbaatzuchtig gedrag dat bedoeld is om anderen te helpen
Empathie het vermogen emotionele reacties bij anderen te herkennen en de neiging
daarop met soortgelijke gevoelens te reageren
Hoofdstuk 8
De concreet-operationele periode
Geheugen en kennis:
Geheugencapaciteit neemt toe
Kinderen onder de elf jaar zijn beter dan oudere kinderen in staat om informatie die
zijdelings – dat wil zeggen niet tot de hoofdtaak behoren – wordt aangeboden, te
onthouden.
Kinderen ontwikkelen geheugenstrategieën
Kinderen ontwikkelen in de schoolperiode een eigenschap die metacognitie word genoemd
Metacognitie -> het vermogen om effectief cognitieve strategieën te selecteren en toe te
passen
Aandacht:
Kinderen op de schoolleeftijd zijn toenemend in staat om hun aandacht te richten op een
bepaalde activiteit en om tegelijkertijd niet-relevante prikkels te negeren
, Leren:
Het samen met andere kinderen uitwisselen van ideeën en het samen zoeken naar
oplossingen voor een probleem stimuleert de cognitieve ontwikkeling.
Ook doen kinderen didactische leerervaringen thuis op wanneer ouders hun kinderen helpen
met huiswerk, met vaardigheden in huis of met hobby’s en spel
Algemene leervoorwaarden:
- De ontwikkeling van cognitieve functies moet voldoende gevorderd zijn
- De emotionele ontwikkeling moet zo ver gevorderd zijn dat het kind voldoende
zelfvertrouwen heeft en autonomie bezit
- De sociale ontwikkeling moet al zo ver gevorderd zijn dat het kind de hele dag zonder
ouders kan
Intelligentie:
Onderscheid gemaakt tussen 2 soorten
Vloeibare intelligentie ->
Heeft te maken met probleemoplossend vermogen, of het trekken van conclusies, zonder
eerdere ervaring met soortgelijke vragen
Gekristalliseerde intelligentie ->
Heeft te maken met feitelijke kennis die een beroep doet op het langetermijngeheugen
Het Flynn-effect:
Mensen worden slimmer
Deze IQ-stijging het gevolg is van sociale en economische veranderingen
Betere opleiding maar ook betere gezondheidszorg dragen waarschijnlijk bij aan de stijging
van het IQ
Executieve functies:
Op de schoolleeftijd ontwikkelen kinderen het vermogen om te gaan met emotioneel
stressvolle situaties
Executieve functies -> functies die met zelfregulatie te maken hebben
Vriendjes en vriendinnetjes:
Kinderen in de schoolleeftijd beginnen met de vorming van groepen vrienden of vriendinnen
Acceptatie door leeftijdsgenoten speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling
Cognitie:
Het vermogen om kennis te verwerven.
Principe van Piaget adapteren:
- Adapteren is het proces waarmee kinderen veranderen in gedrag of denken om
effectiever te kunnen functioneren
- Adapteren bestaat uit assimilatie en accommodatie
Assimilatie het proces waarmee bestaande vaardigheden of kennis worden
gebruikt in nieuwe situaties
Accommodatie het proces van aanpassing van bestaande vaardigheden of kennis
om met een nieuwe situatie te kunnen omgaan
Stadia van de cognitieve ontwikkeling volgens Piaget
Leeftijd Periode
0-2 jaar Sensomotorische periode
0-1 maand Stadium 1: reflexen
1-4 maanden Stadium 2: primaire circulaire reacties
4-8 maanden Stadium 3: secundaire circulaire reacties
8-12 maanden Stadium 4: coördinatie van schema’s
12-18 maanden Stadium 5: tertiaire circulaire reacties
18-24 maanden Stadium 6: het eerste denken
2-7 jaar Preoperationele periode
7-11 jaar Concreet-operationele periode
>11 jaar Formeel-operationele periode
Objectpermanentie:
Weten dat voorwerpen aanwezig blijven, ook al zijn ze uit het zicht verdwenen.
Hoofdstuk 7
Taalontwikkeling:
In de kleutertijd staat de taalontwikkeling in het teken van vergroting en uitbreiding van
woordenschat en grammaticale mogelijkheden. De fase in de taalontwikkeling die na de
leeftijd van tweeëneenhalf jaar plaatsvindt, wordt differentiatiefase genoemd. Kinderen
gaan persoonlijke voornaamwoorden gebruiken.
Geheugen:
Geheugen is het vermogen informatie op te slaan en op een later tijdstip weer op te roepen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen het herkennen van iets wat in het geheugen is
opgeslagen en het actief reproduceren daarvan.
,Geheugenfunctie van kleuters:
De geheugenfunctie van kleuters is veel beter dan die van peuters. Dit komt waarschijnlijk
door de toename van de snelheid waarmee de verwerking van informatie plaatsvindt als
gevolg van de rijping van de hersenen.
Aandacht:
Kleuters kunnen zich veel beter dan peuters concentreren.
Sociale cognitie:
Sociale cognitie is het vermogen gevoelens, gedachten en intenties van anderen waar te
nemen en te interpreteren. Peuters hebben dit vermogen nog niet en dichten anderen
gevoelens en voorkeuren toe die zijzelf hebben. Kleuters beginnen te leren dat gevoelens
van anderen niet altijd dezelfde zijn als die van henzelf. Er is sprake van egocentrisme.
Zelfbeschrijving en zelfbeeld:
Kleuters kunnen nog niet over zichzelf denken in abstracte termen.
Genderidentiteit:
Kinderen weten van zichzelf of zij een jongen of een meisje zijn. Genderrolgedrag begint al
zeer jong. Vanaf de leeftijd van twee jaar gaan kinderen al gedrag vertonen dat voor jongens
en meisjes verschilt.
Prosociaal gedrag:
Onder prosociaal gedrag worden de begrippen altruïsme en empathie verstaan.
Altruïsme onbaatzuchtig gedrag dat bedoeld is om anderen te helpen
Empathie het vermogen emotionele reacties bij anderen te herkennen en de neiging
daarop met soortgelijke gevoelens te reageren
Hoofdstuk 8
De concreet-operationele periode
Geheugen en kennis:
Geheugencapaciteit neemt toe
Kinderen onder de elf jaar zijn beter dan oudere kinderen in staat om informatie die
zijdelings – dat wil zeggen niet tot de hoofdtaak behoren – wordt aangeboden, te
onthouden.
Kinderen ontwikkelen geheugenstrategieën
Kinderen ontwikkelen in de schoolperiode een eigenschap die metacognitie word genoemd
Metacognitie -> het vermogen om effectief cognitieve strategieën te selecteren en toe te
passen
Aandacht:
Kinderen op de schoolleeftijd zijn toenemend in staat om hun aandacht te richten op een
bepaalde activiteit en om tegelijkertijd niet-relevante prikkels te negeren
, Leren:
Het samen met andere kinderen uitwisselen van ideeën en het samen zoeken naar
oplossingen voor een probleem stimuleert de cognitieve ontwikkeling.
Ook doen kinderen didactische leerervaringen thuis op wanneer ouders hun kinderen helpen
met huiswerk, met vaardigheden in huis of met hobby’s en spel
Algemene leervoorwaarden:
- De ontwikkeling van cognitieve functies moet voldoende gevorderd zijn
- De emotionele ontwikkeling moet zo ver gevorderd zijn dat het kind voldoende
zelfvertrouwen heeft en autonomie bezit
- De sociale ontwikkeling moet al zo ver gevorderd zijn dat het kind de hele dag zonder
ouders kan
Intelligentie:
Onderscheid gemaakt tussen 2 soorten
Vloeibare intelligentie ->
Heeft te maken met probleemoplossend vermogen, of het trekken van conclusies, zonder
eerdere ervaring met soortgelijke vragen
Gekristalliseerde intelligentie ->
Heeft te maken met feitelijke kennis die een beroep doet op het langetermijngeheugen
Het Flynn-effect:
Mensen worden slimmer
Deze IQ-stijging het gevolg is van sociale en economische veranderingen
Betere opleiding maar ook betere gezondheidszorg dragen waarschijnlijk bij aan de stijging
van het IQ
Executieve functies:
Op de schoolleeftijd ontwikkelen kinderen het vermogen om te gaan met emotioneel
stressvolle situaties
Executieve functies -> functies die met zelfregulatie te maken hebben
Vriendjes en vriendinnetjes:
Kinderen in de schoolleeftijd beginnen met de vorming van groepen vrienden of vriendinnen
Acceptatie door leeftijdsgenoten speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling
