Samenvatting boek hart en vaten onderdeel 3 orale geneeskunde

III: Samenwerking tussen hart en vaten Brand et al., Algemene ziekteleer voor tandartsen
HS 8 Hypertensie en circulatestoornissen
 Inleiding
o Hartcyclus
 Diastole
 Kamers vullen zich met bloed uit de boezems
 Systole
 Uitdrijvingsfase (bloed vanuit de linkerventrikel de aorta in)
o Windketelfuncte
 Wanden van aorta en grote arterieën rekken bij elke drukgolf iets uit waardoor een deel van de
drukstjging gedempt wordt
o Systolische bloeddruk
 Hoogste bloeddruk die bij iedere hartcyclus bereikt wordt
 120-130 mmHg
 Factoren die systolische bloeddruk bepalen:
 Slagvolume van het hart
 Elastciteit van de aorta en grote arterieën
o Diastolische bloeddruk
 Laagste druk in de perifere circulate tjdens een hartcyclus
 70-80 mmHg
 Factoren die diastolische bloeddruk bepalen:
 Weerstand die arteriolen aan bloedstroom bieden
o Polsdruk
 Verschil tussen systolische en diastolische bloeddruk
o In het arteriële bloedvatsysteem wordt hoogte bloeddruk bepaald door:
 Cardiac output (hartminuutvolume, bloedvolume per tjdseenheid dat door het hart wordt
uitgepompt)
 Elastciteit aorta en grote arterieën
 Perifere weerstand
 Regulate van de bloeddruk
o Neuronale factoren
 Daling van vullingsdruk van het hart of arteriële bloeddruk wordt waargenomen door baroreceptoren
 Bevinden zich in vaatwanden van halsslagaders, aortaboog, hart en longen
 Informate bereikt via aferente vezels van de zogenoemde barorefeeboog bepaalde
kerngebieden in verlengde merg
 Na verwerking leidt dit tot veranderingen in actviteit van sympatsche en parasympatsche
zenuwstelsel
o Actvate parasympatsche zenuwstelsel leidt tot:
 Actvering sinusknoop leidt tot vertraagde hartfrequente
(sinusbradycardie)
o Actvate sympatsche zenuwstelsel leidt tot:
 Verhoging sinusknoopfrequente  versnelde hartacte
 Toename contractekracht hartspierweefsel
 Samentrekking glad spierweefsel in bloedvatwand (vasoconstricte), ook
betrokken bij regulate bloedvolume
o Hormonale factoren
 Daling bloedvolume leidt tot vrijkomen vasoconstricteve hormonen
 Concentrate Noradrenaline stjgt  vasocontricte neemt toe
 ADH (vasopressine) neemt toe  waterverlies via urine wordt tegengegaan
 RAAS (renine-angiotensine-aldosteron-systeem)
 Afgif van Renine (door de nieren) en daaropvolgende vorming van angiotensine II  daling
van de bloeddruk
o Stmuleert vasoconstricte en producte aldosteron
o Verlies van natrium en vocht via de nieren vermindert (vloeistofvolume neemt toe)
o Lokale factoren
 Stofen die door het endotheel van de vaatwand geproduceerd worden
 Deze difunderen naar aangrenzende gladde spiercellen
 Ter plaatse wordt de vaatonus gewijzigd
 Endotheline I

,  Krachtge lokale vasoconstricteve werking
 NO
 Lokaal vasodilatate
o Korte termijn (bij vernandering van posite)
 Baroreceptormechanisme
o Middellange termijn
 RAAS en andere hormonen  bloeddruk constant houden door vaatonus en bloedvolume te
veranderen
o Lange termijn
 Nieren  uitscheiding van zout en water aan te passen
 Metng van de arteriële bloeddruk
o Directe metng (intra-arteriële of bloedige metng)
 Gouden standaard
 Arterie aangeprikt
 Katheter met druktransducer wordt ingebracht
o Indirecte metng
 Manchet om bovenarm die wordt opgepompt
 Zolang druk in manchet hoger is dan systolische bloeddruk worden pulsates geblokkeerd
 Zodra druk in manchet minder is dan systolische bloeddruk kunnen geluiden waargenomen
worden met stethoscoop (Korotkof-tonen)
 Wanneer de druk in het manchet onder de diastolische bloeddruk daalt dan wordt de arterie
niet langer gecomprimeerd en verdwijnen de Korotkof-tonen.
 Bloeddrukmetng moet onder rustge omstandigheden plaatsvinden in een comfortabele houding
 Roken, praten, kofedrinken, kou, pijn, volle blaas en angst zijn bloeddrukverhogende
factoren en dienen voor metng vermeden te worden
 Oscillometrie: trillingen van de vaatwand worden tjdens leeglopen manchet elektronisch
gedetecteerd
 Factoren die de bloeddruk beïnvloeden
o Gemiddelde bloeddruk blijf ongeveer gelijk gedurende de dag
o Bloeddruk varieert voortdurend afankelijk van onze wisselende actviteiten
o 10 uur 's ochtends het hoogst, rest van de dag ongeveer hetzelfde, 's avonds daalt het 10-15%
o Deze variabiliteit heef consequentes voor stellen diagnose hypertensie
 Ten minste drie afzonderlijke metngen op verschillende dagen een verhoogde bloeddruk is
hypertensie
o Wite-jas hypertensie
 Door emotonele stress bij bezoek aan arts hogere bloeddruk
o Prehypertensie
 Persisterende licht verhoogde of hoog normale bloeddruk
 Risico op nierschade is niet verhoogd zolang ze een BMI minde dan 30 hebben
 Hypertensie
o Moeilijk om precies aan te geven wat normale bloeddruk is (normotensie)
o Hypertensie wordt gedefnieerd als:
 140 mmHg systolisch
 Beste voorspeller voor hart- en vaatziekten  bij het ouder worden neemt de systolische
druk toe ten opzichte van de diastolische druk.
 90 mmHg diastolisch
 Zowel de diastolische als de systolische druk zijn verhoogd.
 Als de bloeddrukverhoging zich beperkt tot de systolische druk, dan wordt dit geïsoleerde systolische
hypertensie genoemd.
 Prevalente van hypertensie is lefijdsgebonden  hoe ouder hoe vaker het voorkomt
o Oorzaken van hypertensie
 Alcoholisme
 Overgewicht
 Diabetes mellitus
 Orale antconceptva  retente van water en zout  stjging bloeddruk
 Overvloedige consumpte van drop
 Remt omzetng van cortsol naar cortson in de bijnier
 Minder natrium en veel kalium wordt uitgescheiden
 Stress is vooral belangrijk bij kortdurende situates een hoge bloeddruk
 Secundair verhoogde bloeddruk

,  Verhoogde bloeddruk wordt veroorzaakt door ziekteproces elders in het lichaam
 Nierarteriestenose
o Één of meer vernauwingen in de nierslagader artheromateuze plaques
(aderverkalking)
o Nier zal als reacte op belemmerde bloedstroom stofen uitscheiden die bloeddruk
verhogen  druk stroomafwaarts zal normaal worden
 Nierziekten
 Bijnieraandoeningen
o Cortson, aldosteron en catecholaminen (stresshormonen)
o Soms ontstaat een goedaardig gezwel dat zorgt voor verhoogde
hormoonuitscheiding
o Bloeddruk verhoogt
 Andere oorzaken
 Geen oorzaak kan aangewezen worden
 Erfelijkheid (als beide ouders het hebben, heef het kind ook 50% kans op het krijgen van
hypertensie)
o Klinische verschijnselen en complicates
 Nauwelijks klachten totdat schade ontstaat aan doelorganen (hersenen, hart, nieren)
 Klachten: onrust, gejaagdheid, hartkloppingen
 Bij zeer ernstge bloeddrukverhoging over korte tjd ook wel verlies van gezichtsvermogen
 Complicates:
 Beschadigingen verschillende organen (hersenen, nieren, hart en bloedvaten)
 Versnelde atherosclerose
o Hierdoor slibben de kleinste arteriën in de nieren dicht  nefrosclerose
o Nefrosclerose (verminderen nierfuncte door dichtslibben aders)
o Ischemie in de beenspieren (etalagebenen, claudicato intermitens) als de
bloedstroom naar de benen bemoeilijkt wordt
 Plaquevorming in de kransslagaderen neemt toe  meer kans op Angina pectoris en
myocardinfarct
 Hartfalen  vorming van oedeem in de benen en er treedt reeds bij geringde inspanning
kortademigheid op.
 Risico op een herseninfarct, hersenbloeding en demente stjgt door beschadiging van de
bloedvaten in de hersenen.
 Door een groter risico op het krijgen van hart- en vaatziekten, daalt de levensverwachtng.
o Behandeling van hypertensie
 Bloeddrukverlagende middelen
 Bij lichte bloeddrukverhoging afweging maken tussen voordelen en nadelen (bijwerkingen/kosten)
medicijnen  preventeparadoe: bij lichte hypertensie heef behandeling op korte termijn nauwelijks
direct voordeel.
 Aanpassen van dieet en leefgewoonten  verminderen van gewicht en alcoholconsumpte
 Roken heef geen direct efect op hypertensie, maar wel op het verminderen van hart- en
vaatziekten  het kan wel ant-hypertensie medicijnen tegenwerken.
 Geneesmiddelen:
 Diuretca
o Dwingen de nier eetra water en zout via urine uit te scheiden
o Thiaziden hebben de voorkeur
o Indien hypokaliëmie ontstaat kan de behandeling worden gecombineerd met een
kaliumsparend middel
o Bijwerkingen:
 Jicht
 Maagklachten
 Spierkrampen
 Vermoeidheid
 Duizeligheid
 Impotente
 Bètareceptorblokkeerders (bètablokkers)
o Beïnvloeden bètareceptoren van sympathische zenuwstelsel van het hart
o Hartfrequente en slagkracht nemen af
o Vooral toegepast na myocardinfarct of angina pectoris
o Combinate met ACE-remmers/diuretca goed mogelijk

, o Niet gebruiken bij obstructeve longziekten
 Bronchospasme (kramptoestand in de kringspieren in delagereluchtwegen)
kan voorkomen
o Bij sporters ook niet omdat prestatevermogen spieren worden beïnvloed
o Bij ouderen werken ze minder goed en vergroten kans op diabetes mellitus
o Anderde bijwerkingen:
 Koude handen en voeten
 Moeheid
 impotente
 Calciumantagonisten
o Remmen instroom van calcium in gladde spiercel en daarmee daalt de
spierspanning en ontstaat er vaatverwijding.
o Kunnen hinderlijke klachten geven
 Hartkloppingen
 Plotselinge roodheid gezicht en hals
 Enkeloedeem
 Darmverstopping (obstpate)
o Combinate met ACE-remmer of alfablokker vaak zeer efectef
 ACE-remmers
o Remmen angiotensin convertng enzyme (ACE)
o Omzetng angiotensine I naar angiotensine II wordt beïnvloed  niet mogelijk
o Angiotensine II is een vasoconstrictor dus bij minder vindt er bloedvatverwijding
plaats
o Combinate is mogelijk met diuretca en calciumantagonisten
o Kriebelhoest is belangrijke bijwerking naast verlies van reuk of smaak
o Bij mensen met diabetes mellitus of hartfalen eerste keuze
 Angiotensine-II-antagonisten
o Receptoren voor angiotensine II worden selectef geblokkeerd
o Missen belangrijkste bijwerking ACE-remmers (kriebelhoest)
o Geïndiceerd bij mensen die ACE-remmer niet verdragen
 Alfablokkers
o Bescheiden bloeddrukdaling
o In combinate met bètablokkers
 Directe vaatverwijders
o Werken direct in op gladde spiercel van de vaatwand
o Niet als monotherapie gebruiken:
 Sterke daling van perifere vaatweerstand leidt tot een stjging van cardiac
output en tachycardie
 Vocht en natriumophoping treedt op met oedeem als gevolg
 Alleen in combinate met bètablokker en diuretcum
 Centraal werkende anthypertensiva
o Groot aantal bijwerkingen (sufeid, depressie, eerostomie en orthostatsche
hypotensie)
o Alleen in uitzonderingssituates (zwangerschap)
 Overige anthypertensiva
o Ketanserine, urapidil en kaliumkanaalopeners
 Ketanserine is een serotonine antagonist met alfablokkerende
eigenschappen
 Urapidil is een alfablokker en heef ook efect op histaminerge receptoren
in het CZS
o Gering bloeddrukverlagend efect
o Geen eerste keuze bij behandeling
 Betablokkers, diuretca, ACE-remmers en calciumantagonisten worden het meeste
toegepast.
o Keuze en dosering van het middel hangt af van de patënt met zijn ziekte en
bijwerkingen.
o Gevolgen tandheelkundige behandeling:
 Weinig orale complicates van hypertensie
 Bloeddrukverlagende middelen geven wel efecten
 Xerostomie (diuretca en bètablokkers)