Probleem 1 van nat e goed of slecht
◇
Leerdoel 1: Wat zijn de visies van Erasmus, Locke en Rousseau
‣ Erasmus
Humanist
Geen lijfstraffen
Liefdevolle verhoudingen tussen leraar en leerling
Het onderwijs was voor Erasmus zo belangrijk dat het uit handen zou moeten worden genomen van de kerk en
moest worden overgedragen aan de wereldlijke overheid. Dat was voor die tijd een opmerkelijk standpunt.
Van nature goed
- Wel geboren met erfzonde
- Kind is kneedbaar
Doel opvoeding
- Geloof bij brengen
- Goede manieren
Rollen thuis
- Vrouw verzorgende rol
- Man verantwoordelijk voor de karaktervorming en opvoeding
- Dit ging alleen over zonen
Onderwijs
- Kinderen hebben natuurlijk verlangen naar kennis
- Intrinsieke motivatie
- Straffen en slaan van onacceptabel
- Onderwijshervorming moest er komen
- Moest een liefdevolle relatie komen tussen leerling en leraar
- Leraar moest leerlingen stimuleren door in te spelen op hun eergevoel en door een speelelement in het
onderwijs
- Onderwijs niet meer door de kerk maar overheid
Kritiek
- Alleen gefocust op jongen
- Hoge verwachtingen intellectueel vermogen en niet altijd praktisch
- Iedereen had dezelfde capaciteiten, maar dat is niet zo
‣ Locke
Boek → some thought concerning education
- Regels om de body en health te reduced
- Genoeg frisse lucht
- Bewegen
- Slapen
- plain dieet
- Geen wijn of sterke drank
- Geen fysica
- Geen warme en te strakke kleding → hoofd koel en voeten gewend aan koud water
- Moeder moet kind leren om trots te zijn op haar kleding
- Ze moeten spelen
- Ouders moeten niet hun kinderen fouten prijzen
- Geen verlangen voor wijn en vrouwen
Empirist → voorloper van de verlichting
Visie
- Tabula rasa
- Kind was kneedbaar
- Alleen het karakter was niet kneedbaar
- Hoofse opvoeding
- Veel lichamelijke activiteiten ontplooien → bijv. zwemmen, paardrijden en schermen
- Eenvoudige voeding
- Geen zacht bed
- Doel van opvoeding
- Deugd
- Verstand
- Welgemanierdheid
- Kennis
* 1e het belangrijkste, steeds minder belangrijk
Opvoeding
- Goede verzorging belangrijk
- Veel regels en structuur
- Ongedwongen manier opgaan met kinderen
- Kind moet aan natuurlijke leefwijze gewend raken
- Kind moet als individu behandeld worden
Onderwijs
- Praktisch ervaring opdoen door dingen zelf te doen
- Aangepast per kind
1
ur
, Kritiek
- Ideeën gericht op elite, maar normale volg accepteerde zijn denkwijze ook want hij liet zien dat je hoger op
kon komen
‣ Rousseau
Quotes
- Alles is goed zoals het uit de handen van de schepper komt, alles raakt verdorven in handen van de mens
- Minder is meer
Boek Emile
- Boekdelen
- 1ste deel → leer elementaire verrichtingen → eerste 2 jaar
- 2de deel → zintuigen, noodzakelijke oefeningen voor het verstand → tot 12 jaar
- 3de deel → verstand en interesse voor de wereld om hem heen en handvaardigheid → 12-15 jaar
- 4de deel → geweten en deugdzaamheid, geslachtsrijping en hartstochten laten beheersen en het ontwikkelen
van een sociaal gevoel dan pas kan hij in contact komen met religie, wetenschap en kunst → 15+
- 5de deel → gaat over de meisjes opvoeding wanneer emile een vrouw heeft gevonden
- Een fictief verzonnen weeskind
- Kerngezond want opvoeden van zieke kinderen is zinloos
- Van rijke afkomst want opvoeding voor arbeiderskinderen was nutteloos
- Kennis moest opgedaan worden in natuur en praktijk
- “ zonder opvoeding geen volwassenheid”
- Ouders die dit boek hebben nageleefd
- Eerst succes
- Daarna kind niet meer hanteerbaar
Visie
- Kind is geen tabula rasa maar een reservoir gevild met aangeboren capaciteiten en potenties als een zaadje dat
slecht hoefde te ontkiemen
- De goede natuur van het kind moet zo min mogelijk door cultuur verstikt worden
- Eigen liefde is de drijfveer achter alle menselijk handelen
- Maar wanneer dit wordt opgewekt vanuit de maatschappij is het niet goed
- Cultuur is de grootse vijand van een kind
- Boeken mag je niet lezen
- Wel robinson crusoë
- Verlichting
- Deelt de overtuiging dat opvoeding noodzaak is
- Deelt niet de overtuiging van de maakbaarheid van de mens
- Negatieve opvoeding
- De opvoeder moet zijn kind niet opdringen, bevelen en verbieden
- Rollen thuis
- Vrouw geeft borstvoeding
- Man zorgt voor de opvoeding
- Er is een kloof tussen huiselijke (individu) en publiekelijke ( op de burger gerichte) opvoeding
- Deze kloof kan overbrugt worden door deugd en zelfbeheersing
Filantropijnen
- Zo noemden deze pedagogen zichzelf , legden zich erop toe de ideeën van Rousseau naar de praktijk te
vertalen
- Otto werd op deze manier opgevoed
- Hebben een veel minder streng isolement dan bij emile
- Belonen via het noteren van verdiensten
- Straffen niet
Leerdoel 2: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de
verschillende visies?
Erasmus (1469-1536) Locke (1632-1704) Rousseau (1712-1778)
Stroming Humanisme, dit maakte deel uit van Empirisme, dit is de voorloper van de Romantiek. Dit is een uitbreiding van het
de Renaissance. Verlichting. verlicht denken.
Opvoedings- Spelend en aanschouwelijk Ongedwongen opvoeding, er is Natuur is de beste leermeester. Natuurlijke
Ideaal opvoeden. zelfbestuur en vrijheid. Opvoeding is opvoeding: wegnemen van
Verdraagzaamheid stond centraal. sober, maar zonder hardheid en groeibelemmeringen. Kind stuurt zijn eigen
strenge straffen, ook moesten kinderen ontwikkeling, de opvoeder mag
wennen aan een natuurlijke leefwijze. opvoedomstandigheden creëren maar niets
opdringen of verbieden.
Kneedbaarheid Kind is kneedbaar, maar wel belast Kind is een tabula rasa, onbeperkt Kind is beperkt kneedbaar, maar hij is er
met erfzonde. kneedbaar (het karakter van kind is negatief over.
niet kneedbaar).
Rol van kennis Intellectualiteit. Een mens moet Deugdelijkheid, eerlijkheid en Gevoel en intuïtie zijn belangrijker dan
doordrenkt worden met kennis om betrouwbaarheid zijn belangrijker dan kennis, maar hij vindt kennis alsnog wel
goed te worden. kennis. Moreel besef is belangrijk. belangrijk. Moreel besef is belangrijk.
Rol van Heel erg belangrijk. Belangrijk, het kind wordt gevormd 2
Kind moet zo lang mogelijk geïsoleerd
cultuur Klassieke culturele vorming is de door de omgeving. blijven van de cultuur, de cultuur verpest
kern van opvoeding. alles.
, Erasmus (1469-1536) Locke (1632-1704) Rousseau (1712-1778)
Welgemanierd Belangrijk Belangrijk, de gentleman moest goed Niet zo van belang?
heid gemanierd zijn.
Rol van religie Christelijke vroomheid was De natuur en rede komen van God, Kinderen moeten pas aan geloof worden
belangrijk, maar het onderwijs zou deze is rationeel ingedeeld en voor de blootgesteld als zij daar klaar voor zijn.
uit handen van de kerk genomen mens te begrijpen / bestuderen.
moeten worden.
Geloof in God? Ze geloofden sterk in God. Ze zagen Ze zagen God enkel als eerste
God als almachtige bestuurder en veroorzaker van alles en dus niet als
rechter van het menselijk leven. de almachtige bestuurder en rechter
van het menselijk leven
Kind goed of Slecht. Door de erfzonde is het kind Blanco. Kind is neutraal, een tabula Goed. Kind is van nature goed, want alles is
slecht? van nature slecht. rasa dat door latere ervaringen goed in de handen van God, maar het kind
(opvoeding) gevormd wordt. wordt verpest door de maatschappij/
opvoeding.
Straffen? Geen lijfstraf Geen lijfstraf, alleen als het écht nodig Natuurlijke straf, want het kwaad straft
is. zichzelf.
Mensvisie Het uitgangspunt is het autonome Het uitgangspunt is gericht op de verschillen
denken en vooral wat mensen met tussen mensen. Ontwikkeling en groei staan
elkaar gemeen hebben (de menselijke centraal.
natuur).
Hoe wordt een Het volk is een verzameling van Het volk is een organische eenheid, de mens
mens gezien? autonome individuen. is onderdeel en afhankelijk van de
Een kind werd gezien als onvoltooid samenleving. De volwassene werd gezien als
volwassene. een voormalig kind.
‣ Overeenkomsten
Het bestaan van God wordt door alle drie bevestigd, hoewel op andere wijze.
Alle drie zijn voor een (enigszins) verdraagzame opvoeding en keuren lijfstraffen e.d. af.
De kneedbaarheid van een kind wordt door alle drie bevestigd, maar wel in verschillende mate.
Alle drie richtten hun ideeën alleen op jongens en voornamelijk op de elite, het opvoeden van de armen of
arbeiders was vaak van ondergeschikt belang of zelf nutteloos. Echter trok Locke zijn ideeën wel breder dan enkel
de elite.
Alle drie erkennen het kind als een aparte levensfase.
Leerdoel 3: Wat houden de drie stromingen in (Humanisme,
verlichting,romantiek)
‣ Humanisme 1400-1650
15de en 16de eeuw
Intellectuele stroming
Humanisme komt voor in de Renaissance
- Hierin staat de klassieke oudheid centraal in bijvoorbeeld literatuur, muziek, architectuur en schilderkunst
Fundament van de moderne culturele traditie
Terugkeer naar de klassieke bronnen
- Herontdekking van de Grieken en Romeinen
Theocentrisme: god is kern van ons wereldbeeld
Antropocentrisme: de mens is de kern van ons werelddeel
Mens is redelijk en zedelijk wezen
De mens is mondig en kan door rede kritiek leveren en moet dit doen
Kinderen worden geboren met erfzonde, maar zijn wel kneedbaar
- Erfzonde: de zondigheid die ieder mens door zijn geboorte heeft als gevolg van de zondeval van adam en eva
Focus op de elite
Leren was belangrijk
Vorming van de homo universalis: een persoon die al zijn vaardigheden ontwikkelt naar het voorbeeld van
Griekse opvoeding dus een goed ontwikkeld atletisch lichaam, een scherp verstand en bekwaamheden op veel
gebieden
Reformatie
- Een beweging in de 16e eeuw die de Rooms-katholieke kerk wilde verbeteren. Het leidde echter uiteindelijk
niet tot de gewenste hervormingen in de Katholieke kerk, maar tot een kerksplitsing. Door de reformatie
ontstonden er hierdoor twee grote christelijke geloven: het katholicisme en het protestantisme
‣ Verlichting 1500-1800
Immanuel Kant
- De emancipatie van de mensheid uit haar zelfopgelegde onmondigheid
- Hoort bij de verlichting in de duitstalige landen
- “ durf je eigen verstand te gebruiken”
Menselijke rede is het uiteindelijke criterium bij het zoeken naar de waarheid
✦ Mens is in beginsel mondig
✦ Door het humanisme voorbereid en een beetje rationalisme
✦ Bacon en locke waren voorlopers
Alles moet op natuurlijke wijze verklaart worden
3
, Meer honger naar nieuwe kennis
Verlichting was voor iedereen, maar toch vooral voor de elite
Democratie
✦ 3 fase
1. Geleerden zoals Locke begonnen als eerste rol te spelen
2. Opkomst in frankrijk (encyclopedie kwam op)
3. Verlichting in duitstalige landen
Deïsme
- God heeft de wereld geschapen maar grijpt verder niet in
- Rede was belangrijk en ze steeds meer afzetten van kerk
- Geloven niet meer in wonderen omdat er geen uitleg bij was
Opvoeding
- Kennis zou leiden tot deugd
- Kind is onvoltooide volwassenen
- Er werd bewust nagedacht over opvoedingsdoelen
- Opvoedbaarheid van het kind & maakbaarheid van de samenleving
- Iedereen naar school
Rationalisme (opkomst in 17e eeuw)
- Rede & verstand → als je het ziet is het niet meteen waar
Empirisme (opkomst in 17e eeuw)
- Zintuiglijke waarnemingen → als je het ziet is het waar
- Locke: ook rede, maar kennis krijgen door zintuiglijke waarnemingen en niet door leren
‣ Romantiek (1800 - 1850)
Tegenbeweging verlichting
- Verlichting was eenzijdig ook gevoel en intuïtie zouden belangrijk zij
Volk is een organische eenheid, de mens is onderdeel en afhankelijk van de samenleving
Mensvisie → de verschillen tussen mens
Ontwikkeling en groei staan centraal
Kind van nature goed
Kind staat centraal
- Spelen is belangrijk
- Grote aandacht ontwikkelingsstadia
- Meer waardering voor muzikale en lichamelijke opvoeding
Grenzen aan maakbaarheid mens & maatschappij
- Maatschappij verpest het kind
- Karakter kan beïnvloed worden, maar wel in bepaalde mate
- Mensen onderdeel van samenleving, je bent er afhankelijk van
- Je zou niet alles kunnen doen/worden met alleen de natuur
Leerdoel 4: Hoe beïnvloeden ze elkaar? (Verschillen)
‣ Eigenlijk zijn alle stromingen een soort tegenreactie op elkaar
‣ Herontdekking van het oude → zelf ontdekken en kennis opdoen → niet alleen kennis maar ook je gevoel
meenemen
‣ Rationalisme kwam in humanisme en verlichting terug
‣ Ontstaan van de verlichting
Kritiek op de kerk
Ontstaat uit het humanisme ( het rationalisme )
‣ Ontstaan van de romantiek
Verlichting is eenzijdig tegenreactie gevoel en intuïtie ook belangrijk
Leerdoel 5: Hoe spelen opvoeding en onderwijs een rol bij de
standpunten van Rousseau? 19e eeuw
‣ Invloed van Rousseau van tegenwoordig
Ontdekking van eigen aard van kinderlijke leefwereld → veel kinderspeelgoed/-kleding gemaakt
Natuurlijke ontwikkeling → leren door spelen/ontdekken. ontwikkeling gaat vanzelf
Erkenning van kind als waardevol persoon → complimenteren & liefde geven
Gevoel & intrinsieke motivatie van kind → kind mag zelf kiezen wat die leuk vind & wat het kind doet
‣ Otto van Eck
Schreef een dagboek
Werd opgevoed volgens de visie van rousseau
Uit Otto's dagboek blijkt dat zijn ouders zelfbeheersing van driften en het vormen van het geweten als basis voor
de opvoeding zagen.
Redelijke vrijheid, praktische les (naar een vakman toe i.p.v. erover lezen) en fysieke les (gym, dansles) stonden
centraal.
Een goed geweten is het grootste menselijk geluk. Dat was het einddoel van Otto’s opvoeding.
4
◇
Leerdoel 1: Wat zijn de visies van Erasmus, Locke en Rousseau
‣ Erasmus
Humanist
Geen lijfstraffen
Liefdevolle verhoudingen tussen leraar en leerling
Het onderwijs was voor Erasmus zo belangrijk dat het uit handen zou moeten worden genomen van de kerk en
moest worden overgedragen aan de wereldlijke overheid. Dat was voor die tijd een opmerkelijk standpunt.
Van nature goed
- Wel geboren met erfzonde
- Kind is kneedbaar
Doel opvoeding
- Geloof bij brengen
- Goede manieren
Rollen thuis
- Vrouw verzorgende rol
- Man verantwoordelijk voor de karaktervorming en opvoeding
- Dit ging alleen over zonen
Onderwijs
- Kinderen hebben natuurlijk verlangen naar kennis
- Intrinsieke motivatie
- Straffen en slaan van onacceptabel
- Onderwijshervorming moest er komen
- Moest een liefdevolle relatie komen tussen leerling en leraar
- Leraar moest leerlingen stimuleren door in te spelen op hun eergevoel en door een speelelement in het
onderwijs
- Onderwijs niet meer door de kerk maar overheid
Kritiek
- Alleen gefocust op jongen
- Hoge verwachtingen intellectueel vermogen en niet altijd praktisch
- Iedereen had dezelfde capaciteiten, maar dat is niet zo
‣ Locke
Boek → some thought concerning education
- Regels om de body en health te reduced
- Genoeg frisse lucht
- Bewegen
- Slapen
- plain dieet
- Geen wijn of sterke drank
- Geen fysica
- Geen warme en te strakke kleding → hoofd koel en voeten gewend aan koud water
- Moeder moet kind leren om trots te zijn op haar kleding
- Ze moeten spelen
- Ouders moeten niet hun kinderen fouten prijzen
- Geen verlangen voor wijn en vrouwen
Empirist → voorloper van de verlichting
Visie
- Tabula rasa
- Kind was kneedbaar
- Alleen het karakter was niet kneedbaar
- Hoofse opvoeding
- Veel lichamelijke activiteiten ontplooien → bijv. zwemmen, paardrijden en schermen
- Eenvoudige voeding
- Geen zacht bed
- Doel van opvoeding
- Deugd
- Verstand
- Welgemanierdheid
- Kennis
* 1e het belangrijkste, steeds minder belangrijk
Opvoeding
- Goede verzorging belangrijk
- Veel regels en structuur
- Ongedwongen manier opgaan met kinderen
- Kind moet aan natuurlijke leefwijze gewend raken
- Kind moet als individu behandeld worden
Onderwijs
- Praktisch ervaring opdoen door dingen zelf te doen
- Aangepast per kind
1
ur
, Kritiek
- Ideeën gericht op elite, maar normale volg accepteerde zijn denkwijze ook want hij liet zien dat je hoger op
kon komen
‣ Rousseau
Quotes
- Alles is goed zoals het uit de handen van de schepper komt, alles raakt verdorven in handen van de mens
- Minder is meer
Boek Emile
- Boekdelen
- 1ste deel → leer elementaire verrichtingen → eerste 2 jaar
- 2de deel → zintuigen, noodzakelijke oefeningen voor het verstand → tot 12 jaar
- 3de deel → verstand en interesse voor de wereld om hem heen en handvaardigheid → 12-15 jaar
- 4de deel → geweten en deugdzaamheid, geslachtsrijping en hartstochten laten beheersen en het ontwikkelen
van een sociaal gevoel dan pas kan hij in contact komen met religie, wetenschap en kunst → 15+
- 5de deel → gaat over de meisjes opvoeding wanneer emile een vrouw heeft gevonden
- Een fictief verzonnen weeskind
- Kerngezond want opvoeden van zieke kinderen is zinloos
- Van rijke afkomst want opvoeding voor arbeiderskinderen was nutteloos
- Kennis moest opgedaan worden in natuur en praktijk
- “ zonder opvoeding geen volwassenheid”
- Ouders die dit boek hebben nageleefd
- Eerst succes
- Daarna kind niet meer hanteerbaar
Visie
- Kind is geen tabula rasa maar een reservoir gevild met aangeboren capaciteiten en potenties als een zaadje dat
slecht hoefde te ontkiemen
- De goede natuur van het kind moet zo min mogelijk door cultuur verstikt worden
- Eigen liefde is de drijfveer achter alle menselijk handelen
- Maar wanneer dit wordt opgewekt vanuit de maatschappij is het niet goed
- Cultuur is de grootse vijand van een kind
- Boeken mag je niet lezen
- Wel robinson crusoë
- Verlichting
- Deelt de overtuiging dat opvoeding noodzaak is
- Deelt niet de overtuiging van de maakbaarheid van de mens
- Negatieve opvoeding
- De opvoeder moet zijn kind niet opdringen, bevelen en verbieden
- Rollen thuis
- Vrouw geeft borstvoeding
- Man zorgt voor de opvoeding
- Er is een kloof tussen huiselijke (individu) en publiekelijke ( op de burger gerichte) opvoeding
- Deze kloof kan overbrugt worden door deugd en zelfbeheersing
Filantropijnen
- Zo noemden deze pedagogen zichzelf , legden zich erop toe de ideeën van Rousseau naar de praktijk te
vertalen
- Otto werd op deze manier opgevoed
- Hebben een veel minder streng isolement dan bij emile
- Belonen via het noteren van verdiensten
- Straffen niet
Leerdoel 2: Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de
verschillende visies?
Erasmus (1469-1536) Locke (1632-1704) Rousseau (1712-1778)
Stroming Humanisme, dit maakte deel uit van Empirisme, dit is de voorloper van de Romantiek. Dit is een uitbreiding van het
de Renaissance. Verlichting. verlicht denken.
Opvoedings- Spelend en aanschouwelijk Ongedwongen opvoeding, er is Natuur is de beste leermeester. Natuurlijke
Ideaal opvoeden. zelfbestuur en vrijheid. Opvoeding is opvoeding: wegnemen van
Verdraagzaamheid stond centraal. sober, maar zonder hardheid en groeibelemmeringen. Kind stuurt zijn eigen
strenge straffen, ook moesten kinderen ontwikkeling, de opvoeder mag
wennen aan een natuurlijke leefwijze. opvoedomstandigheden creëren maar niets
opdringen of verbieden.
Kneedbaarheid Kind is kneedbaar, maar wel belast Kind is een tabula rasa, onbeperkt Kind is beperkt kneedbaar, maar hij is er
met erfzonde. kneedbaar (het karakter van kind is negatief over.
niet kneedbaar).
Rol van kennis Intellectualiteit. Een mens moet Deugdelijkheid, eerlijkheid en Gevoel en intuïtie zijn belangrijker dan
doordrenkt worden met kennis om betrouwbaarheid zijn belangrijker dan kennis, maar hij vindt kennis alsnog wel
goed te worden. kennis. Moreel besef is belangrijk. belangrijk. Moreel besef is belangrijk.
Rol van Heel erg belangrijk. Belangrijk, het kind wordt gevormd 2
Kind moet zo lang mogelijk geïsoleerd
cultuur Klassieke culturele vorming is de door de omgeving. blijven van de cultuur, de cultuur verpest
kern van opvoeding. alles.
, Erasmus (1469-1536) Locke (1632-1704) Rousseau (1712-1778)
Welgemanierd Belangrijk Belangrijk, de gentleman moest goed Niet zo van belang?
heid gemanierd zijn.
Rol van religie Christelijke vroomheid was De natuur en rede komen van God, Kinderen moeten pas aan geloof worden
belangrijk, maar het onderwijs zou deze is rationeel ingedeeld en voor de blootgesteld als zij daar klaar voor zijn.
uit handen van de kerk genomen mens te begrijpen / bestuderen.
moeten worden.
Geloof in God? Ze geloofden sterk in God. Ze zagen Ze zagen God enkel als eerste
God als almachtige bestuurder en veroorzaker van alles en dus niet als
rechter van het menselijk leven. de almachtige bestuurder en rechter
van het menselijk leven
Kind goed of Slecht. Door de erfzonde is het kind Blanco. Kind is neutraal, een tabula Goed. Kind is van nature goed, want alles is
slecht? van nature slecht. rasa dat door latere ervaringen goed in de handen van God, maar het kind
(opvoeding) gevormd wordt. wordt verpest door de maatschappij/
opvoeding.
Straffen? Geen lijfstraf Geen lijfstraf, alleen als het écht nodig Natuurlijke straf, want het kwaad straft
is. zichzelf.
Mensvisie Het uitgangspunt is het autonome Het uitgangspunt is gericht op de verschillen
denken en vooral wat mensen met tussen mensen. Ontwikkeling en groei staan
elkaar gemeen hebben (de menselijke centraal.
natuur).
Hoe wordt een Het volk is een verzameling van Het volk is een organische eenheid, de mens
mens gezien? autonome individuen. is onderdeel en afhankelijk van de
Een kind werd gezien als onvoltooid samenleving. De volwassene werd gezien als
volwassene. een voormalig kind.
‣ Overeenkomsten
Het bestaan van God wordt door alle drie bevestigd, hoewel op andere wijze.
Alle drie zijn voor een (enigszins) verdraagzame opvoeding en keuren lijfstraffen e.d. af.
De kneedbaarheid van een kind wordt door alle drie bevestigd, maar wel in verschillende mate.
Alle drie richtten hun ideeën alleen op jongens en voornamelijk op de elite, het opvoeden van de armen of
arbeiders was vaak van ondergeschikt belang of zelf nutteloos. Echter trok Locke zijn ideeën wel breder dan enkel
de elite.
Alle drie erkennen het kind als een aparte levensfase.
Leerdoel 3: Wat houden de drie stromingen in (Humanisme,
verlichting,romantiek)
‣ Humanisme 1400-1650
15de en 16de eeuw
Intellectuele stroming
Humanisme komt voor in de Renaissance
- Hierin staat de klassieke oudheid centraal in bijvoorbeeld literatuur, muziek, architectuur en schilderkunst
Fundament van de moderne culturele traditie
Terugkeer naar de klassieke bronnen
- Herontdekking van de Grieken en Romeinen
Theocentrisme: god is kern van ons wereldbeeld
Antropocentrisme: de mens is de kern van ons werelddeel
Mens is redelijk en zedelijk wezen
De mens is mondig en kan door rede kritiek leveren en moet dit doen
Kinderen worden geboren met erfzonde, maar zijn wel kneedbaar
- Erfzonde: de zondigheid die ieder mens door zijn geboorte heeft als gevolg van de zondeval van adam en eva
Focus op de elite
Leren was belangrijk
Vorming van de homo universalis: een persoon die al zijn vaardigheden ontwikkelt naar het voorbeeld van
Griekse opvoeding dus een goed ontwikkeld atletisch lichaam, een scherp verstand en bekwaamheden op veel
gebieden
Reformatie
- Een beweging in de 16e eeuw die de Rooms-katholieke kerk wilde verbeteren. Het leidde echter uiteindelijk
niet tot de gewenste hervormingen in de Katholieke kerk, maar tot een kerksplitsing. Door de reformatie
ontstonden er hierdoor twee grote christelijke geloven: het katholicisme en het protestantisme
‣ Verlichting 1500-1800
Immanuel Kant
- De emancipatie van de mensheid uit haar zelfopgelegde onmondigheid
- Hoort bij de verlichting in de duitstalige landen
- “ durf je eigen verstand te gebruiken”
Menselijke rede is het uiteindelijke criterium bij het zoeken naar de waarheid
✦ Mens is in beginsel mondig
✦ Door het humanisme voorbereid en een beetje rationalisme
✦ Bacon en locke waren voorlopers
Alles moet op natuurlijke wijze verklaart worden
3
, Meer honger naar nieuwe kennis
Verlichting was voor iedereen, maar toch vooral voor de elite
Democratie
✦ 3 fase
1. Geleerden zoals Locke begonnen als eerste rol te spelen
2. Opkomst in frankrijk (encyclopedie kwam op)
3. Verlichting in duitstalige landen
Deïsme
- God heeft de wereld geschapen maar grijpt verder niet in
- Rede was belangrijk en ze steeds meer afzetten van kerk
- Geloven niet meer in wonderen omdat er geen uitleg bij was
Opvoeding
- Kennis zou leiden tot deugd
- Kind is onvoltooide volwassenen
- Er werd bewust nagedacht over opvoedingsdoelen
- Opvoedbaarheid van het kind & maakbaarheid van de samenleving
- Iedereen naar school
Rationalisme (opkomst in 17e eeuw)
- Rede & verstand → als je het ziet is het niet meteen waar
Empirisme (opkomst in 17e eeuw)
- Zintuiglijke waarnemingen → als je het ziet is het waar
- Locke: ook rede, maar kennis krijgen door zintuiglijke waarnemingen en niet door leren
‣ Romantiek (1800 - 1850)
Tegenbeweging verlichting
- Verlichting was eenzijdig ook gevoel en intuïtie zouden belangrijk zij
Volk is een organische eenheid, de mens is onderdeel en afhankelijk van de samenleving
Mensvisie → de verschillen tussen mens
Ontwikkeling en groei staan centraal
Kind van nature goed
Kind staat centraal
- Spelen is belangrijk
- Grote aandacht ontwikkelingsstadia
- Meer waardering voor muzikale en lichamelijke opvoeding
Grenzen aan maakbaarheid mens & maatschappij
- Maatschappij verpest het kind
- Karakter kan beïnvloed worden, maar wel in bepaalde mate
- Mensen onderdeel van samenleving, je bent er afhankelijk van
- Je zou niet alles kunnen doen/worden met alleen de natuur
Leerdoel 4: Hoe beïnvloeden ze elkaar? (Verschillen)
‣ Eigenlijk zijn alle stromingen een soort tegenreactie op elkaar
‣ Herontdekking van het oude → zelf ontdekken en kennis opdoen → niet alleen kennis maar ook je gevoel
meenemen
‣ Rationalisme kwam in humanisme en verlichting terug
‣ Ontstaan van de verlichting
Kritiek op de kerk
Ontstaat uit het humanisme ( het rationalisme )
‣ Ontstaan van de romantiek
Verlichting is eenzijdig tegenreactie gevoel en intuïtie ook belangrijk
Leerdoel 5: Hoe spelen opvoeding en onderwijs een rol bij de
standpunten van Rousseau? 19e eeuw
‣ Invloed van Rousseau van tegenwoordig
Ontdekking van eigen aard van kinderlijke leefwereld → veel kinderspeelgoed/-kleding gemaakt
Natuurlijke ontwikkeling → leren door spelen/ontdekken. ontwikkeling gaat vanzelf
Erkenning van kind als waardevol persoon → complimenteren & liefde geven
Gevoel & intrinsieke motivatie van kind → kind mag zelf kiezen wat die leuk vind & wat het kind doet
‣ Otto van Eck
Schreef een dagboek
Werd opgevoed volgens de visie van rousseau
Uit Otto's dagboek blijkt dat zijn ouders zelfbeheersing van driften en het vormen van het geweten als basis voor
de opvoeding zagen.
Redelijke vrijheid, praktische les (naar een vakman toe i.p.v. erover lezen) en fysieke les (gym, dansles) stonden
centraal.
Een goed geweten is het grootste menselijk geluk. Dat was het einddoel van Otto’s opvoeding.
4
