Lisanne Tuin
Schrijven van beleidsnotities samenvatting
Hoofdstuk 1 De beleidsnotitie in het beleidsproces
1.1 Wat is een korte beleidsnotitie?
Proces beleidsvorming bestaat uit twee stappen:
1. Voorbereiden van beleid: constatering van probleem, dat in de toekomst een bedreiging
vormt als men niet op tijd ingrijpt.
2. Bepalen van het beleid: het bedenken van een maatregel die resulteert in een advies om
bepaalde maatregelen in te voeren. Doel: het geconstateerde probleem oplossen of
verminderen en eventueel het dreigende probleem voorkomen.
Beleid bepalen draait om advies. De beleidsbepaling houdt in dat de verantwoorde personen de
beslissing nemen om de voorgestelde maatregelen wel of niet of in aangepaste vorm uit te voeren.
(Verantwoorde personen = het bestuur van een woonvoorziening, het college van B&W, de directie van
een bedrijf, het bestuur van een stichting, etc.)
1.1.1 Inhoud en functie van beleidsnotities
Inhoudelijk kenmerkt dit soort teksten zich doordat men daarin:
• Bestaande of te verwachten problemen beschrijft, beoordeelt en verklaart;
• Doelstellingen formuleert;
• Maatregelen beschrijft en beoordeelt op hun positieven en negatieve effecten;
• Een advies geeft om de beste maatregel in te voeren
• Aanbevelingen doet om desgewenst de verdere invoering van het beleid in goede banen te
leiden.
De functie van deze beleidsnotities is de verantwoordelijke beleidsbepalers te adviseren over de te
nemen maatregelen. Het is een betogende tekst omdat adviseren het einddoel is. Argumenten zijn
nodig om de lezer te overtuigen dat invoering wenselijk is.
1.1.2 Opdrachtgever
Meestal is de opdrachtgever iemand die hiërarchisch gezien boven de schrijver staat: een hoge
ambtenaar, een afdelingschef, een lid van het managementteam van een organisatie. Duidelijke
opdrachten (probleemstelling, doelstelling) zijn een voorwaarde voor het schrijven van goede teksten.
1.1.3 Lezers
Beleidsnotities zijn bestemd voor verschillende lezers: opdrachtgever en andere geïnteresseerden.
Soms is de lezersgroep homogeen. Maar in de meeste gevallen is de lezersgroep echter heterogeen:
niet alle lezers hebben evenveel voorkennis en niet alle lezers hebben dezelfde belangen.
Voorbeeld: een bedrijfsjurist concentreert zich op de juridische aspecten en de bedrijfsaccountant vooral
naar financiële en belastingtechnische gevolgen.
1.1.4 Omvang van de tekst
Omvang varieert tussen 2 tot 150 pagina’s. Dit boek gaat over korte beleidsnotities: twee tot zes a zeven
pagina’s op a4-formaat.
, Lisanne Tuin
1.2 Aan welke eisen moet een korte beleidsnotitie voldoen?
1.2.1 Inhoud
De tekst moet aan de ene kant gevrijwaard zijn van uiteenzettingen over irrelevante details, maar
tegelijkertijd mag er geen informatie ontbreken die nodig is om de juiste beslissingen te kunnen
nemen.
• Beschrijf en verklaar nauwkeurig de relevante problemen;
• Formuleer doelstellingen helder en precies + eventuele randvoorwaarden voor middelen
• Beschrijf de te overwegen maatregelen helder en beoordeel ze systematisch: geef precies
mogelijk aan wat de maatregel inhoudt en wat de voor-en nadelen zijn.
• Maak ondubbelzinnig duidelijk welke maatregel de voorkeur verdient en waarom à expliciet
advies en beargumenteer dit.
• Zet uiteen welke concrete acties noodzakelijk zijn om de invoering in goede banen te leiden.
Een beleidsnotitie wordt afgesloten met concrete aanbevelingen.
1.2.2 Opbouw
Bouw de tekst systematisch op: de informatie moet goed gegroepeerd en logisch geordend bij elkaar
staan. Logisch geordend houdt in dat het stuk een duidelijke lijn heeft. De schrijver mag zijn lezers pas
met een volgende stap confronteren, wanneer de logisch daaraan voorafgaande stap is gezet.
1.2.3 Formulering
Formuleringen moeten begrijpelijk, aanvaardbaar en correct zijn:
Ø Begrijpelijkheid: zinnen zijn zo opgebouwd, dat ze in één keer begrepen worden. Dus geen
moeilijke zinsconstructies of te lange zinnen;
Ø Aanvaardbaarheid: Informatie wordt op een adequate manier gepresenteerd. Taalgebruik en
stijl sluit aan bij de situatie.
Ø Correctheid: geen spelfouten of grammaticale fouten.
1.2.4 Presentatie
De tekst moet zo gepresenteerd worden dat het mogelijk is hem op verschillende manieren te lezen:
oriënterend, globaal en intensief.
Ø Oriënterend: de lezer wil achterhalen wat het onderwerp is en hoe de tekst in grote lijnen is
opgebouwd. Aandachtspunten: titel, inleiding met centrale vraagstelling, titels paragrafen en
subparagrafen en de inhoudsopgave.
Ø Globale lezing: de lezer haalt de hoofdzaken uit de tekst. Aandachtspunten: inleiding en slot
van de lange paragrafen; tussenkopjes; beginzinnen van alinea’s en samenvatting. De alinea-
indeling is dus voornamelijk van belang voor globale lezers.
Ø Intensieve lezing: de lezer leest de gehele tekst door en geeft aandacht aan de hoofdzaken en
details.
Schrijven van beleidsnotities samenvatting
Hoofdstuk 1 De beleidsnotitie in het beleidsproces
1.1 Wat is een korte beleidsnotitie?
Proces beleidsvorming bestaat uit twee stappen:
1. Voorbereiden van beleid: constatering van probleem, dat in de toekomst een bedreiging
vormt als men niet op tijd ingrijpt.
2. Bepalen van het beleid: het bedenken van een maatregel die resulteert in een advies om
bepaalde maatregelen in te voeren. Doel: het geconstateerde probleem oplossen of
verminderen en eventueel het dreigende probleem voorkomen.
Beleid bepalen draait om advies. De beleidsbepaling houdt in dat de verantwoorde personen de
beslissing nemen om de voorgestelde maatregelen wel of niet of in aangepaste vorm uit te voeren.
(Verantwoorde personen = het bestuur van een woonvoorziening, het college van B&W, de directie van
een bedrijf, het bestuur van een stichting, etc.)
1.1.1 Inhoud en functie van beleidsnotities
Inhoudelijk kenmerkt dit soort teksten zich doordat men daarin:
• Bestaande of te verwachten problemen beschrijft, beoordeelt en verklaart;
• Doelstellingen formuleert;
• Maatregelen beschrijft en beoordeelt op hun positieven en negatieve effecten;
• Een advies geeft om de beste maatregel in te voeren
• Aanbevelingen doet om desgewenst de verdere invoering van het beleid in goede banen te
leiden.
De functie van deze beleidsnotities is de verantwoordelijke beleidsbepalers te adviseren over de te
nemen maatregelen. Het is een betogende tekst omdat adviseren het einddoel is. Argumenten zijn
nodig om de lezer te overtuigen dat invoering wenselijk is.
1.1.2 Opdrachtgever
Meestal is de opdrachtgever iemand die hiërarchisch gezien boven de schrijver staat: een hoge
ambtenaar, een afdelingschef, een lid van het managementteam van een organisatie. Duidelijke
opdrachten (probleemstelling, doelstelling) zijn een voorwaarde voor het schrijven van goede teksten.
1.1.3 Lezers
Beleidsnotities zijn bestemd voor verschillende lezers: opdrachtgever en andere geïnteresseerden.
Soms is de lezersgroep homogeen. Maar in de meeste gevallen is de lezersgroep echter heterogeen:
niet alle lezers hebben evenveel voorkennis en niet alle lezers hebben dezelfde belangen.
Voorbeeld: een bedrijfsjurist concentreert zich op de juridische aspecten en de bedrijfsaccountant vooral
naar financiële en belastingtechnische gevolgen.
1.1.4 Omvang van de tekst
Omvang varieert tussen 2 tot 150 pagina’s. Dit boek gaat over korte beleidsnotities: twee tot zes a zeven
pagina’s op a4-formaat.
, Lisanne Tuin
1.2 Aan welke eisen moet een korte beleidsnotitie voldoen?
1.2.1 Inhoud
De tekst moet aan de ene kant gevrijwaard zijn van uiteenzettingen over irrelevante details, maar
tegelijkertijd mag er geen informatie ontbreken die nodig is om de juiste beslissingen te kunnen
nemen.
• Beschrijf en verklaar nauwkeurig de relevante problemen;
• Formuleer doelstellingen helder en precies + eventuele randvoorwaarden voor middelen
• Beschrijf de te overwegen maatregelen helder en beoordeel ze systematisch: geef precies
mogelijk aan wat de maatregel inhoudt en wat de voor-en nadelen zijn.
• Maak ondubbelzinnig duidelijk welke maatregel de voorkeur verdient en waarom à expliciet
advies en beargumenteer dit.
• Zet uiteen welke concrete acties noodzakelijk zijn om de invoering in goede banen te leiden.
Een beleidsnotitie wordt afgesloten met concrete aanbevelingen.
1.2.2 Opbouw
Bouw de tekst systematisch op: de informatie moet goed gegroepeerd en logisch geordend bij elkaar
staan. Logisch geordend houdt in dat het stuk een duidelijke lijn heeft. De schrijver mag zijn lezers pas
met een volgende stap confronteren, wanneer de logisch daaraan voorafgaande stap is gezet.
1.2.3 Formulering
Formuleringen moeten begrijpelijk, aanvaardbaar en correct zijn:
Ø Begrijpelijkheid: zinnen zijn zo opgebouwd, dat ze in één keer begrepen worden. Dus geen
moeilijke zinsconstructies of te lange zinnen;
Ø Aanvaardbaarheid: Informatie wordt op een adequate manier gepresenteerd. Taalgebruik en
stijl sluit aan bij de situatie.
Ø Correctheid: geen spelfouten of grammaticale fouten.
1.2.4 Presentatie
De tekst moet zo gepresenteerd worden dat het mogelijk is hem op verschillende manieren te lezen:
oriënterend, globaal en intensief.
Ø Oriënterend: de lezer wil achterhalen wat het onderwerp is en hoe de tekst in grote lijnen is
opgebouwd. Aandachtspunten: titel, inleiding met centrale vraagstelling, titels paragrafen en
subparagrafen en de inhoudsopgave.
Ø Globale lezing: de lezer haalt de hoofdzaken uit de tekst. Aandachtspunten: inleiding en slot
van de lange paragrafen; tussenkopjes; beginzinnen van alinea’s en samenvatting. De alinea-
indeling is dus voornamelijk van belang voor globale lezers.
Ø Intensieve lezing: de lezer leest de gehele tekst door en geeft aandacht aan de hoofdzaken en
details.
