Hoofdstuk 5: Geheugen
Centrale vraag: Hoe kunnen we op basis van onze kennis over het geheugen
beweringen over teruggehaalde herinneringen beoordelen?
Kernvraag 5.1: Wat is het geheugen?
Geheugen: elk systeem (van een mens, een dier of een apparaat) dat informatie
codeert, opslaat en terughaalt.
Kernconcept 5.1: Het geheugen van de mens is een
informatieverwerkingssysteem dat constructief werkt om informatie te
coderen, op te slaan en weer terug te halen.
5.1.1 Metaforen voor het geheugen
Informatieverwerkingsmodel: een cognitieve benadering van het geheugen, die de
nadruk legt op de wijze waarop informatie systematische verandering ondergaat bij
het coderen, opslaan en terughalen ervan.
5.1.2 De drie essentiële functies van het geheugen
Eenvoudig gezegd neemt het menselijk geheugen feitelijk betekenisloze sensorische
informatie op en verandert deze in betekenisvolle patronen die je kunt opslaan en
later kunt gebruiken.
Coderen: de eerste elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met het
omzetten van informatie in een vorm die het beste in het geheugensysteem past.
De verschillende stappen van het coderen worden over het algemeen zo snel en
automatisch gezet dat je er niets van merkt.
Voor de herinnering aan concepten is meestal een bewuste inspanning tot codering
nodig om een bruikbare herinnering te vestigen. Tijdens een proces dat elaboratie
wordt genoemd, wordt de nieuwe informatie gekoppeld aan informatie die reeds in je
geheugen ligt opgeslagen.
Opslaan: de tweede elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met het
langdurig bewaren van gecodeerd materiaal.
Terughalen: de derde elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met
het lokaliseren en weer in het bewustzijn terugbrengen van informatie uit het
geheugen. Helaas werkt het terughalen niet altijd goed, doordat het menselijk
geheugensysteem soms fouten maakt, informatie vertekent of zelfs volkomen
tekortschiet.
, Kernvraag 5.2: Hoe vormen we herinneringen?
Kernconcept 5.2: Elk van de drie geheugenstadia codeert en houdt
herinneringen op een andere manier vast, maar samen zorgen ze ervoor dat
een sensorische ervaring wordt omgezet in een blijvend geheugenspoor met
een bepaald patroon of een bepaalde betekenis.
5.2.1 Het eerste stadium: het sensorisch geheugen
Sensorisch geheugen : het eerste van de drie geheugenstadia, waarin de
sensorische indrukken van stimuli korte tijd worden bewaard of geregistreerd, ook
wel sensorisch register genoemd. Je zintuigen nemen veel meer informatie op dan
je kunt gebruiken. De belangrijkste taak van het sensorisch geheugen is de stroom
van sensaties net zo lang vast te houden tot je hersenen hebben besloten welke
informatie jouw aandacht verdient.
De capaciteit en duur van het sensorisch geheugen
De capaciteit van het sensorisch geheugen bestaat uit twaalf of meer items, maar
alle items, op drie of vier na, verdwijnen uit het sensorisch geheugen voordat ze het
bewustzijn bereiken.
De structuur en functie van het sensorisch geheugen
Omdat elk zintuig een aparte sensorische opslagruimte heeft, bevat elk deel van het
sensorisch geheugen een ander soort informatie en dus niet enkel visuele beelden.
De sensorische opslagruimte voor beelden wordt het iconisch geheugen genoemd.
Het sensorisch geheugen voor geluiden heet het echoïsch geheugen.
Het sensorisch geheugen heeft als taak de beelden en andere sensorische
informatie gedurende korte tijd vast te houden.
5.2.2 Het tweede stadium: het werkgeheugen
Werkgeheugen : het tweede van de drie geheugenstadia, met een zeer beperkte
capaciteit. Zonder repeteren worden indrukken van waargenomen gebeurtenissen of
ervaringen op z'n hoogst een minuut bewaard. Het werkgeheugen is de verwerker
van bewuste ervaringen, inclusief informatie uit het sensorisch geheugen en
informatie die wordt opgehaald uit het langetermijngeheugen.
De informatie in het werkgeheugen wordt tijdelijk vastgehouden, maximaal dertig
seconden, waardoor het werkgeheugen een handige buffer is voor items die je maar
even hoeft te onthouden.
Het werkgeheugen is een soort psychische werkplaats waar we informatie sorteren
en coderen voordat we die aan het langetermijngeheugen toevoegen. Het
werkgeheugen is onder andere de mentale werkplaats waar we spelen met ideeën
en beelden die we uit het langetermijngeheugen hebben opgehaald, een proces dat
we denken noemen.
Centrale vraag: Hoe kunnen we op basis van onze kennis over het geheugen
beweringen over teruggehaalde herinneringen beoordelen?
Kernvraag 5.1: Wat is het geheugen?
Geheugen: elk systeem (van een mens, een dier of een apparaat) dat informatie
codeert, opslaat en terughaalt.
Kernconcept 5.1: Het geheugen van de mens is een
informatieverwerkingssysteem dat constructief werkt om informatie te
coderen, op te slaan en weer terug te halen.
5.1.1 Metaforen voor het geheugen
Informatieverwerkingsmodel: een cognitieve benadering van het geheugen, die de
nadruk legt op de wijze waarop informatie systematische verandering ondergaat bij
het coderen, opslaan en terughalen ervan.
5.1.2 De drie essentiële functies van het geheugen
Eenvoudig gezegd neemt het menselijk geheugen feitelijk betekenisloze sensorische
informatie op en verandert deze in betekenisvolle patronen die je kunt opslaan en
later kunt gebruiken.
Coderen: de eerste elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met het
omzetten van informatie in een vorm die het beste in het geheugensysteem past.
De verschillende stappen van het coderen worden over het algemeen zo snel en
automatisch gezet dat je er niets van merkt.
Voor de herinnering aan concepten is meestal een bewuste inspanning tot codering
nodig om een bruikbare herinnering te vestigen. Tijdens een proces dat elaboratie
wordt genoemd, wordt de nieuwe informatie gekoppeld aan informatie die reeds in je
geheugen ligt opgeslagen.
Opslaan: de tweede elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met het
langdurig bewaren van gecodeerd materiaal.
Terughalen: de derde elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met
het lokaliseren en weer in het bewustzijn terugbrengen van informatie uit het
geheugen. Helaas werkt het terughalen niet altijd goed, doordat het menselijk
geheugensysteem soms fouten maakt, informatie vertekent of zelfs volkomen
tekortschiet.
, Kernvraag 5.2: Hoe vormen we herinneringen?
Kernconcept 5.2: Elk van de drie geheugenstadia codeert en houdt
herinneringen op een andere manier vast, maar samen zorgen ze ervoor dat
een sensorische ervaring wordt omgezet in een blijvend geheugenspoor met
een bepaald patroon of een bepaalde betekenis.
5.2.1 Het eerste stadium: het sensorisch geheugen
Sensorisch geheugen : het eerste van de drie geheugenstadia, waarin de
sensorische indrukken van stimuli korte tijd worden bewaard of geregistreerd, ook
wel sensorisch register genoemd. Je zintuigen nemen veel meer informatie op dan
je kunt gebruiken. De belangrijkste taak van het sensorisch geheugen is de stroom
van sensaties net zo lang vast te houden tot je hersenen hebben besloten welke
informatie jouw aandacht verdient.
De capaciteit en duur van het sensorisch geheugen
De capaciteit van het sensorisch geheugen bestaat uit twaalf of meer items, maar
alle items, op drie of vier na, verdwijnen uit het sensorisch geheugen voordat ze het
bewustzijn bereiken.
De structuur en functie van het sensorisch geheugen
Omdat elk zintuig een aparte sensorische opslagruimte heeft, bevat elk deel van het
sensorisch geheugen een ander soort informatie en dus niet enkel visuele beelden.
De sensorische opslagruimte voor beelden wordt het iconisch geheugen genoemd.
Het sensorisch geheugen voor geluiden heet het echoïsch geheugen.
Het sensorisch geheugen heeft als taak de beelden en andere sensorische
informatie gedurende korte tijd vast te houden.
5.2.2 Het tweede stadium: het werkgeheugen
Werkgeheugen : het tweede van de drie geheugenstadia, met een zeer beperkte
capaciteit. Zonder repeteren worden indrukken van waargenomen gebeurtenissen of
ervaringen op z'n hoogst een minuut bewaard. Het werkgeheugen is de verwerker
van bewuste ervaringen, inclusief informatie uit het sensorisch geheugen en
informatie die wordt opgehaald uit het langetermijngeheugen.
De informatie in het werkgeheugen wordt tijdelijk vastgehouden, maximaal dertig
seconden, waardoor het werkgeheugen een handige buffer is voor items die je maar
even hoeft te onthouden.
Het werkgeheugen is een soort psychische werkplaats waar we informatie sorteren
en coderen voordat we die aan het langetermijngeheugen toevoegen. Het
werkgeheugen is onder andere de mentale werkplaats waar we spelen met ideeën
en beelden die we uit het langetermijngeheugen hebben opgehaald, een proces dat
we denken noemen.
