Leerdoelen en literatuur kennistoets Pathologie kwartiel 4 Orthopedie
College Fracturen/Fractuurleer: Leerdoelen
De student kan:
1. De orthopedie beschrijven en verklaren van fracturen (algemene aspecten).
2. De orthopedie beschrijven en verklaren van fracturen van de wervelkolom en bekken.
Literatuur:
Nayagam, Solomon en Warwick, 2014, “Apley and Solomon’s Concise System of
Orthopaedics and Trauma' (4th ed.): , London, Hodder Arnold.
o Hoofdstuk 23 "Fractures and Joint Injuries" geheel
o Hoofdstuk 24 "Fractures - Principles of Treatment" geheel
o Hoofdstuk 25 "Complications of Fractures" geheel
o Hoofdstuk 29 § alleen "Thoracic spine injuries" and "Thoracolumbar injuries"
o Hoofdstuk 30 § alleen "Fractures of the pelvic ring"
Pathophysiology (Gould 6th edition):
Hfd 1: Introduction to Pathophysiology
Hfd 5: "Inflammation and healing" t/m "Example of Inflammation and Healing"
Hfd 9: alleen "Trauma" §Fractures & §Dislocations
Hfd 25: Immobility and Associate Problems" 22 bladzijden
College Heupletsels: Leerdoelen
De student kan:
1. De orthopedie beschrijven en verklaren van heupluxaties.
Oorzakelijke factoren;
Heupluxaties zijn vaak een hoog-energetisch trauma die in 40-75% van de gevallen gepaard gaat met een
fractuur van het femur. De Thompson en Epstein classificatie helpt het beschrijven van de types en welke
behandeling hierbij hoort.
- Bij ouderen (>60) meestal t.g.v. val, meestal anterior.
- Bij jongeren meestal t.g.v. auto ongeluk, meestal posterior.
Posterior luxatie
Meest voorkomende soort (ongeveer 80% van de gevallen).
Ontstaat vaak doordat er een axiale kracht op de knie wordt
uitgeoefend (bijv. dashboard ongeluk in een auto. Omdat het femur
‘gebogen’ is wordt de kop van het femur naar posterior geforceerd, waardoor deze luxeert en eventueel
een fractuur in de posteriore wand van de heupkom breekt met een fractuur als gevolg.
Anterior luxatie
Deze luxatie vertegenwoordigt 10-20% van de heup luxaties en is voornamelijk meer verbonden met
fracturen van de femurkop. Hiervan zijn twee types:
- Type I: Pubic (superior) injuries.
- Type II: Obturator (inferior) injuries.
Het been ligt geëxoroteerd, geabduceerd en licht gebogen. Het verkorten van het been wordt voorkomen
door de m. rectus femoris. Vanaf de zijkant kan de bult bovenop van de geluxeerde heupkop in beide types,
en kan ook gepalpeerd worden.
, Pathologisch proces met veranderingen in bouw en functie;
Klachten en verschijnselen;
Lichamelijk onderzoek:
- Pijn in de heup en lies
- Abnormale (dwang)stand been (heup in flexie en endorotatie en adductie bij posterior, geëxoroteerd,
geabduceerd en licht gebogen)
- Neurologische uitval:
- N. ischiadicus (bij posterieure fractuur) – dorsaalflexie in enkel en tenen beperkt.
- N. femoralis (parese m. quadriceps femoris, verlaagde of afwezige KPR).
Begeleidende letsels
- Bekkenringfractuur ; cave: hemorragische shock.
- In 25% van de gevallen multitrauma patiënt.
- ‘’Aanpalende fracturen’’
Posterior luxatie
Bij een geïsoleerde posterieure heup luxatie is het been wat verkort en geadduceert, geëndoroteert en iets
gebogen. Als er een ipsilaterale femur fractuur aanwezig is, is deze positionering wellicht niet hetzelfde.
Anterior luxatie
Op een röntgenfoto kan vanuit de AP (anterior-posterior) de luxatie makkelijk zichtbaar zijn, maar af en toe
is de heupkop bijna direct voor het acetabulum en lijkt het groter. Vanaf de laterale zijde gezien is de
anterieure dislocatie zichtbaar.
Verloop en eventuele complicaties;
Acetabulum fractuur
- Post-traumatische artrose cq. coxartrose (directe relatie met kwaliteit van repositie).
- Avasculaire Necrose (AVN)
- Heterotropische botformatie (=Myositis ossificans traumatica).
- Letsel n. femoralis, n. ischiadicus, n. gluteus superior, n. femoralis cutaneus lateralis.
- Trombosebeen door langdurige immobilisatie.
- Letsel van a. en v. femoralis tijdens operatie.
- Post-operatief:
- Pre-operatieve bloedingen.
- Nabloedingen en infecties (1-12%)
- Hernia inguinalis = liesbreuk (33%)
Posterior luxatie
Beschadiging nervus ischiadicus
Deze zenuw is in 10-20% van de gevallen beschadigd bij een posterior luxatie. Zenuw functie moet worden
getest en vastgelegd voordat de heup terug in de kom wordt gezet. Als na het terugzetten een nieuwe
laesie ontstaat van de nervus ischiadicus, moet deze worden geëxploreerd. Als er een ‘foot drop’ verschijnt,
wordt de enkel gespalkt in een neutrale positie om equinus deformiteit (= het onvermogen om de voet
boven plantairflexie in dorsaalflexie te brengen, met de achtervoet in neutraal en de knie gestrekte
voorkomen en om mobilisatie te bevorderen) te voorkomen.
Avasculaire necrose (AVN)
AVN komt in 20% van de gevallen voor bij traumatische posteriore luxaties. Als reductie van de heup
vertraagd is met meer dan 12 uur, is dit percentage al 40%. Door een röntgenfoto kan dit na 6 weken
gezien worden, maar ook pas na 2 jaar. Als er een necrotisch segment aanwezig is moet een operatie
worden overwogen, en bij oudere patiënten gaat de voorkeur naar een Total Hip Replacement.
Osteoartritis
Secundaire osteoartritis is gebruikelijk vanwege:
- kraakbeen beschadigd wordt op het moment van de luxatie.
- de aanwezigheid van kleine stukjes bot bewaart gebleven worden in het gewricht.
College Fracturen/Fractuurleer: Leerdoelen
De student kan:
1. De orthopedie beschrijven en verklaren van fracturen (algemene aspecten).
2. De orthopedie beschrijven en verklaren van fracturen van de wervelkolom en bekken.
Literatuur:
Nayagam, Solomon en Warwick, 2014, “Apley and Solomon’s Concise System of
Orthopaedics and Trauma' (4th ed.): , London, Hodder Arnold.
o Hoofdstuk 23 "Fractures and Joint Injuries" geheel
o Hoofdstuk 24 "Fractures - Principles of Treatment" geheel
o Hoofdstuk 25 "Complications of Fractures" geheel
o Hoofdstuk 29 § alleen "Thoracic spine injuries" and "Thoracolumbar injuries"
o Hoofdstuk 30 § alleen "Fractures of the pelvic ring"
Pathophysiology (Gould 6th edition):
Hfd 1: Introduction to Pathophysiology
Hfd 5: "Inflammation and healing" t/m "Example of Inflammation and Healing"
Hfd 9: alleen "Trauma" §Fractures & §Dislocations
Hfd 25: Immobility and Associate Problems" 22 bladzijden
College Heupletsels: Leerdoelen
De student kan:
1. De orthopedie beschrijven en verklaren van heupluxaties.
Oorzakelijke factoren;
Heupluxaties zijn vaak een hoog-energetisch trauma die in 40-75% van de gevallen gepaard gaat met een
fractuur van het femur. De Thompson en Epstein classificatie helpt het beschrijven van de types en welke
behandeling hierbij hoort.
- Bij ouderen (>60) meestal t.g.v. val, meestal anterior.
- Bij jongeren meestal t.g.v. auto ongeluk, meestal posterior.
Posterior luxatie
Meest voorkomende soort (ongeveer 80% van de gevallen).
Ontstaat vaak doordat er een axiale kracht op de knie wordt
uitgeoefend (bijv. dashboard ongeluk in een auto. Omdat het femur
‘gebogen’ is wordt de kop van het femur naar posterior geforceerd, waardoor deze luxeert en eventueel
een fractuur in de posteriore wand van de heupkom breekt met een fractuur als gevolg.
Anterior luxatie
Deze luxatie vertegenwoordigt 10-20% van de heup luxaties en is voornamelijk meer verbonden met
fracturen van de femurkop. Hiervan zijn twee types:
- Type I: Pubic (superior) injuries.
- Type II: Obturator (inferior) injuries.
Het been ligt geëxoroteerd, geabduceerd en licht gebogen. Het verkorten van het been wordt voorkomen
door de m. rectus femoris. Vanaf de zijkant kan de bult bovenop van de geluxeerde heupkop in beide types,
en kan ook gepalpeerd worden.
, Pathologisch proces met veranderingen in bouw en functie;
Klachten en verschijnselen;
Lichamelijk onderzoek:
- Pijn in de heup en lies
- Abnormale (dwang)stand been (heup in flexie en endorotatie en adductie bij posterior, geëxoroteerd,
geabduceerd en licht gebogen)
- Neurologische uitval:
- N. ischiadicus (bij posterieure fractuur) – dorsaalflexie in enkel en tenen beperkt.
- N. femoralis (parese m. quadriceps femoris, verlaagde of afwezige KPR).
Begeleidende letsels
- Bekkenringfractuur ; cave: hemorragische shock.
- In 25% van de gevallen multitrauma patiënt.
- ‘’Aanpalende fracturen’’
Posterior luxatie
Bij een geïsoleerde posterieure heup luxatie is het been wat verkort en geadduceert, geëndoroteert en iets
gebogen. Als er een ipsilaterale femur fractuur aanwezig is, is deze positionering wellicht niet hetzelfde.
Anterior luxatie
Op een röntgenfoto kan vanuit de AP (anterior-posterior) de luxatie makkelijk zichtbaar zijn, maar af en toe
is de heupkop bijna direct voor het acetabulum en lijkt het groter. Vanaf de laterale zijde gezien is de
anterieure dislocatie zichtbaar.
Verloop en eventuele complicaties;
Acetabulum fractuur
- Post-traumatische artrose cq. coxartrose (directe relatie met kwaliteit van repositie).
- Avasculaire Necrose (AVN)
- Heterotropische botformatie (=Myositis ossificans traumatica).
- Letsel n. femoralis, n. ischiadicus, n. gluteus superior, n. femoralis cutaneus lateralis.
- Trombosebeen door langdurige immobilisatie.
- Letsel van a. en v. femoralis tijdens operatie.
- Post-operatief:
- Pre-operatieve bloedingen.
- Nabloedingen en infecties (1-12%)
- Hernia inguinalis = liesbreuk (33%)
Posterior luxatie
Beschadiging nervus ischiadicus
Deze zenuw is in 10-20% van de gevallen beschadigd bij een posterior luxatie. Zenuw functie moet worden
getest en vastgelegd voordat de heup terug in de kom wordt gezet. Als na het terugzetten een nieuwe
laesie ontstaat van de nervus ischiadicus, moet deze worden geëxploreerd. Als er een ‘foot drop’ verschijnt,
wordt de enkel gespalkt in een neutrale positie om equinus deformiteit (= het onvermogen om de voet
boven plantairflexie in dorsaalflexie te brengen, met de achtervoet in neutraal en de knie gestrekte
voorkomen en om mobilisatie te bevorderen) te voorkomen.
Avasculaire necrose (AVN)
AVN komt in 20% van de gevallen voor bij traumatische posteriore luxaties. Als reductie van de heup
vertraagd is met meer dan 12 uur, is dit percentage al 40%. Door een röntgenfoto kan dit na 6 weken
gezien worden, maar ook pas na 2 jaar. Als er een necrotisch segment aanwezig is moet een operatie
worden overwogen, en bij oudere patiënten gaat de voorkeur naar een Total Hip Replacement.
Osteoartritis
Secundaire osteoartritis is gebruikelijk vanwege:
- kraakbeen beschadigd wordt op het moment van de luxatie.
- de aanwezigheid van kleine stukjes bot bewaart gebleven worden in het gewricht.
