Operations & supply chain management
Introductie/Terminologie
1. Operations management
= Het proces van ontwerpen, plannen, coördineren en controleren van alle
processen die nodig zijn in de productie van goederen of diensten.
- De focus ligt op de feitelijke kernactiviteiten van een organisatie (we
spreken vaak over de 'operaties').
- Het gaat om het optimale gebruik en de optimale inzet van inputs
(waaronder grondstoffen, arbeid, kapitaal, informatie, klanten met een
specifieke behoefte, ...) bij het voldoen aan de vraag van de klant.
bv: vraagvoorspelling bij de luchthaven, productieband autofabriek, restaurant…
1.1 The transformation process
Het transformatieproces is een schematische
weergave van operations management. Er is
een beschikbare input die getransformeerd
wordt naar een output voor klanten. Een
feedbacksysteem wekt optimalisaties op.
Zo'n transformatie kan verschillende vormen aannemen:
- verandering fysieke kenmerken van de inputs bv van metaal naar auto.
- verandering in de locatie van materialen, informatie, klanten bv Deliveroo.
- verandering van eigenaar van goederen of informatie bv cookies.
- verandering van fysieke of psychologische status v/d eindklant bv Quick
met hongerig gevoel weg te nemen.
1.2 Good vs service
Goederen Diensten
- Fysiek object - Immaterieel object
- Eigendom is duidelijk gedefinieerd - Er is meestal geen
(en kan worden overgedragen) eigendomsoverdracht
- Kan worden opgeslagen - Kan niet worden opgeslagen
- Weinig tot geen interactie met de - Vaak interactie met de klant
eindklant
-> Er is geen strikte scheiding tussen
goederen en diensten. Producten w.
1
,gepositioneerd op een continuüm, waarbij erkend wordt dat ze bestaan uit een
mix van beide.
2. Supply chain management
= De coördinatie van alle activiteiten binnen een toeleveringsnetwerk (voor zover
mogelijk / relevant).
- De nadruk ligt op de interactie tussen de verschillende organisaties
(leveranciers en klanten).
- Doel = een concurrentievoordeel creëren en een hoge klanttevredenheid
bereiken (= gezamenlijk doel van alle betrokken organisaties).
- De vraag naar het eindproduct motiveert het bestaan van de
toeleveringsketen (het gaat dus om de eindklant centraal stellen).
Supplier -> manufacturer -> distributor -> retailer -> consumer
Typisch onderscheiden we twee hoofdprocessen binnen een toeleveringsketen:
- Productie: het ontwerpen en creëren/bouwen van het eindproduct.
- Distributie: het eindproduct v/d productielocatie naar eindklanten locatie
2.1 Supply chain netwerk
Keten (of netwerk) van organisaties die grondstoffen
omzet in eindproducten of diensten en deze levert
aan de eindklant.
- Kan retourstromen bevatten indien geïntegreerd
met de voorwaartse leveringsstroom.
- Als retourstromen volledig ontkoppeld zijn,
kunnen deze worden bestudeerd als een
afzonderlijke (omgekeerde) toeleveringsketen.
-> Supply chain mapping = proces van het documenteren van informatie over
alle organisaties die betrokken zijn bij een bepaalde toeleveringsketen om een
globale kaart van het netwerk te maken.
Er zit een (vaak uitgebreid) netwerk van
organisaties achter elk product of dienst
dat we kopen. Op de afbeelding
hiernaast is een vereenvoudigd supply
chain netwerk te zien.
In de praktijk weet niet elke organisatie zijn of haar plaats in een keten. Dit
omdat veel organisaties nog steeds geïsoleerd denken. Ook tegenstrijdige
belangen zijn vaak een motief.
2
,Extra: wanneer (duurzaamheid)labels worden toegekend aan bedrijven dan is
het supply chain mapping een heel belangrijk gegeven. Bv Zara moet kunnen
bewijzen dat heel hun keten, inclusief onderaannemers!, vrij van kinderarbeid is.
2.2 Link met het transformation process
Interne activiteiten (operations
management) moeten worden
gezien binnen een bredere supply
chain context. Een organisatie
opereert niet geïsoleerd, maar is
verantwoordelijk voor specifieke activiteiten binnen 1 of meer supply network.
2.3 Operations research
= het gebruik maken van wiskundige technieken en modellen voor
probleemoplossing en besluitvorming.
- Vaak toegepast in de context van Operations en Supply Chain
Management om diverse processen binnen en tussen organisaties te
verbeteren of te optimaliseren.
-> wij gaan volgende technieken behandelen: lineaire programmering and
(mixed) integer lineaire programmering, heuristieken en game theory
Vraag en vraagvoorspelling
1. Vraagvoorspellingen
De vraag naar het eindproduct motiveert het bestaan van zijn toeleveringsketen.
-> Belang van vraagbeheer = het proces van het begrijpen voorspellen en
beheren van de vraag naar een goed of dienst.
- Vraagbeheer is belangrijk omdat het ervoor zorgt dat de juiste producten
in de juiste hoeveelheden op het juiste moment.
Onzekerheid in de vraag leidt tot:
- Overproductie: hoge kapitaalinvesteringskosten, producten kunnen
verouderd raken of lijden aan kwaliteitsverlies, ...
- Onderproductie: regelmatige stock-out, ontevredenheid van klanten,
gemiste verkoop, ...
1.1 Afhankelijke (dependent) en onafhankelijke (independent) vraag
Het is belangrijk om te weten wat de vraag naar je product of dienst triggert.
- Onafhankelijke vraag -> bv directe bestelling van de eindklant
3
, - Afhankelijke vraag -> gedreven door de vraag naar andere producten of
diensten.
Let op: de afhankelijke vraag moet niet worden voorspeld, maar kan worden
berekend uit de (voorspelde) vraag naar het
(de) product(en) of de dienst(en) waarvan het
afhankelijk is (= materiaalbehoefteplanning).
Dit wordt gedaan via een Bill of materials!
Voorbeeld: BMW gaat niet voorspellen hoeveel banden hij moet produceren. Ze
gaan wel voorspellen hoeveel auto’s de eindklant wilt (=onafhankelijke vraag) en
op basis hiervan bepalen hoeveel banden ze nodig gaan hebben om hier aan te
voldoen (=afhankelijke vraag). Bv 20 auto’s dan hebben ze 80 banden nodig.
1.2 Principes van vraagvoorspellingen
- De toekomst is onbekend.
- Veronderstelling: In de toekomst zal de vraag zich hetzelfde gedragen als
in het verleden.
- Ervaring: je hebt in het verleden vraagpatronen voor soortgelijke
producten of diensten waargenomen.
- Verklarende variabelen en causaliteit: er is een verband tussen
vraagpatronen in het verleden en de ontwikkeling van externe variabelen.
Vroegere, huidige of toekomstige waarden van deze causale
variabelen kunnen ons iets vertellen over de toekomstige vraag.
- Vraagpatronen in de tijd: tijd wordt gebruikt als een verklarende variabele,
ervan uitgaande dat de vraagpatronen uit het verleden ook in de toekomst
zullen bestaan en voortduren.
1.3 Kwaliteit van vraagvoorspellingen
Verschillende voorspellingsmodellen zullen verschillende voorspelling v/d vraag
opleveren. -> Welke voorspelling (en dus model)
is het best? Je kunt de kwaliteit v/d voorspelling
pas beoordelen als de vraag is gerealiseerd.
Veronderstelling: Het model dat het beste presteert bij het voorspellen van het
verleden met behulp van historische gegevens, zal het meest geschikt zijn om de
toekomstige vraag te voorspellen.
Voor elke observatie uit het verleden meten we de voorspellingsfout Et -> er
bestaan verschillende maatstaven voor het kwantificeren van de algehele
prestatie van het model gebaseerd op waarnemingen uit het verleden:
1.3.1 Mean Squared Error (MSE)
4
Introductie/Terminologie
1. Operations management
= Het proces van ontwerpen, plannen, coördineren en controleren van alle
processen die nodig zijn in de productie van goederen of diensten.
- De focus ligt op de feitelijke kernactiviteiten van een organisatie (we
spreken vaak over de 'operaties').
- Het gaat om het optimale gebruik en de optimale inzet van inputs
(waaronder grondstoffen, arbeid, kapitaal, informatie, klanten met een
specifieke behoefte, ...) bij het voldoen aan de vraag van de klant.
bv: vraagvoorspelling bij de luchthaven, productieband autofabriek, restaurant…
1.1 The transformation process
Het transformatieproces is een schematische
weergave van operations management. Er is
een beschikbare input die getransformeerd
wordt naar een output voor klanten. Een
feedbacksysteem wekt optimalisaties op.
Zo'n transformatie kan verschillende vormen aannemen:
- verandering fysieke kenmerken van de inputs bv van metaal naar auto.
- verandering in de locatie van materialen, informatie, klanten bv Deliveroo.
- verandering van eigenaar van goederen of informatie bv cookies.
- verandering van fysieke of psychologische status v/d eindklant bv Quick
met hongerig gevoel weg te nemen.
1.2 Good vs service
Goederen Diensten
- Fysiek object - Immaterieel object
- Eigendom is duidelijk gedefinieerd - Er is meestal geen
(en kan worden overgedragen) eigendomsoverdracht
- Kan worden opgeslagen - Kan niet worden opgeslagen
- Weinig tot geen interactie met de - Vaak interactie met de klant
eindklant
-> Er is geen strikte scheiding tussen
goederen en diensten. Producten w.
1
,gepositioneerd op een continuüm, waarbij erkend wordt dat ze bestaan uit een
mix van beide.
2. Supply chain management
= De coördinatie van alle activiteiten binnen een toeleveringsnetwerk (voor zover
mogelijk / relevant).
- De nadruk ligt op de interactie tussen de verschillende organisaties
(leveranciers en klanten).
- Doel = een concurrentievoordeel creëren en een hoge klanttevredenheid
bereiken (= gezamenlijk doel van alle betrokken organisaties).
- De vraag naar het eindproduct motiveert het bestaan van de
toeleveringsketen (het gaat dus om de eindklant centraal stellen).
Supplier -> manufacturer -> distributor -> retailer -> consumer
Typisch onderscheiden we twee hoofdprocessen binnen een toeleveringsketen:
- Productie: het ontwerpen en creëren/bouwen van het eindproduct.
- Distributie: het eindproduct v/d productielocatie naar eindklanten locatie
2.1 Supply chain netwerk
Keten (of netwerk) van organisaties die grondstoffen
omzet in eindproducten of diensten en deze levert
aan de eindklant.
- Kan retourstromen bevatten indien geïntegreerd
met de voorwaartse leveringsstroom.
- Als retourstromen volledig ontkoppeld zijn,
kunnen deze worden bestudeerd als een
afzonderlijke (omgekeerde) toeleveringsketen.
-> Supply chain mapping = proces van het documenteren van informatie over
alle organisaties die betrokken zijn bij een bepaalde toeleveringsketen om een
globale kaart van het netwerk te maken.
Er zit een (vaak uitgebreid) netwerk van
organisaties achter elk product of dienst
dat we kopen. Op de afbeelding
hiernaast is een vereenvoudigd supply
chain netwerk te zien.
In de praktijk weet niet elke organisatie zijn of haar plaats in een keten. Dit
omdat veel organisaties nog steeds geïsoleerd denken. Ook tegenstrijdige
belangen zijn vaak een motief.
2
,Extra: wanneer (duurzaamheid)labels worden toegekend aan bedrijven dan is
het supply chain mapping een heel belangrijk gegeven. Bv Zara moet kunnen
bewijzen dat heel hun keten, inclusief onderaannemers!, vrij van kinderarbeid is.
2.2 Link met het transformation process
Interne activiteiten (operations
management) moeten worden
gezien binnen een bredere supply
chain context. Een organisatie
opereert niet geïsoleerd, maar is
verantwoordelijk voor specifieke activiteiten binnen 1 of meer supply network.
2.3 Operations research
= het gebruik maken van wiskundige technieken en modellen voor
probleemoplossing en besluitvorming.
- Vaak toegepast in de context van Operations en Supply Chain
Management om diverse processen binnen en tussen organisaties te
verbeteren of te optimaliseren.
-> wij gaan volgende technieken behandelen: lineaire programmering and
(mixed) integer lineaire programmering, heuristieken en game theory
Vraag en vraagvoorspelling
1. Vraagvoorspellingen
De vraag naar het eindproduct motiveert het bestaan van zijn toeleveringsketen.
-> Belang van vraagbeheer = het proces van het begrijpen voorspellen en
beheren van de vraag naar een goed of dienst.
- Vraagbeheer is belangrijk omdat het ervoor zorgt dat de juiste producten
in de juiste hoeveelheden op het juiste moment.
Onzekerheid in de vraag leidt tot:
- Overproductie: hoge kapitaalinvesteringskosten, producten kunnen
verouderd raken of lijden aan kwaliteitsverlies, ...
- Onderproductie: regelmatige stock-out, ontevredenheid van klanten,
gemiste verkoop, ...
1.1 Afhankelijke (dependent) en onafhankelijke (independent) vraag
Het is belangrijk om te weten wat de vraag naar je product of dienst triggert.
- Onafhankelijke vraag -> bv directe bestelling van de eindklant
3
, - Afhankelijke vraag -> gedreven door de vraag naar andere producten of
diensten.
Let op: de afhankelijke vraag moet niet worden voorspeld, maar kan worden
berekend uit de (voorspelde) vraag naar het
(de) product(en) of de dienst(en) waarvan het
afhankelijk is (= materiaalbehoefteplanning).
Dit wordt gedaan via een Bill of materials!
Voorbeeld: BMW gaat niet voorspellen hoeveel banden hij moet produceren. Ze
gaan wel voorspellen hoeveel auto’s de eindklant wilt (=onafhankelijke vraag) en
op basis hiervan bepalen hoeveel banden ze nodig gaan hebben om hier aan te
voldoen (=afhankelijke vraag). Bv 20 auto’s dan hebben ze 80 banden nodig.
1.2 Principes van vraagvoorspellingen
- De toekomst is onbekend.
- Veronderstelling: In de toekomst zal de vraag zich hetzelfde gedragen als
in het verleden.
- Ervaring: je hebt in het verleden vraagpatronen voor soortgelijke
producten of diensten waargenomen.
- Verklarende variabelen en causaliteit: er is een verband tussen
vraagpatronen in het verleden en de ontwikkeling van externe variabelen.
Vroegere, huidige of toekomstige waarden van deze causale
variabelen kunnen ons iets vertellen over de toekomstige vraag.
- Vraagpatronen in de tijd: tijd wordt gebruikt als een verklarende variabele,
ervan uitgaande dat de vraagpatronen uit het verleden ook in de toekomst
zullen bestaan en voortduren.
1.3 Kwaliteit van vraagvoorspellingen
Verschillende voorspellingsmodellen zullen verschillende voorspelling v/d vraag
opleveren. -> Welke voorspelling (en dus model)
is het best? Je kunt de kwaliteit v/d voorspelling
pas beoordelen als de vraag is gerealiseerd.
Veronderstelling: Het model dat het beste presteert bij het voorspellen van het
verleden met behulp van historische gegevens, zal het meest geschikt zijn om de
toekomstige vraag te voorspellen.
Voor elke observatie uit het verleden meten we de voorspellingsfout Et -> er
bestaan verschillende maatstaven voor het kwantificeren van de algehele
prestatie van het model gebaseerd op waarnemingen uit het verleden:
1.3.1 Mean Squared Error (MSE)
4
