Samenvatting Wondzorg 2V

Samenvatting: Wondzorg 2V

Hoofdstuk 1: Herhaling 1V, wondfotografie, debridement en wondverbanden

Herhaling 1V:

Opbouw huid:
 Epidermis = beschermlaag
 Dermis
 Hypodermis = isolatie (SC weefsel)
 Fascia
 Spier

Fasen wondgenezing
1. Ontstekingsfase: opruimen dood weefsel + bacterien
- Vasodilatatie: RB cellen naar wondgebied
- Vasoconstrictie: bloedverlies beperken + fibrinogeen produceren die
WBC aantrekken
- Fagocytose + opruimen door lymfe of pusvorming
2. Granulatiefase: vorming nieuw bindweefsel en bloedvaten
o Collageen en elastien vullen wondbed
o Neovascularisatie: vorming nieuwe cappilairen
o Rode korrelige structuur
3. Maturatiefase: bindweefselreoganisatie met collageen
o Epithalisatie: vroming nieuwe epitheelcellen vanuit wondranden
o Wondcontractie: randen trekken naar elkaar toe
4. Littekenfase

Types wondgenezing
 Per primam
o Zuivere wonde: geen necrose, contaminatie of vreemde lichamen
o Gladde wondranden, snelle epithalisatie, wondranden trekken mooi
naar elkaar toe
 Per secundam
o Geen zuivere wonde: necrose, contaminatie of vreemde lichamen
o Vaak gekartelde wondranden, trekken moeilijk naar elkaar,
epithalisatie vanuit onder de wond naar boven ipv van de
wondranden

, Regeneratief
o Oppervlakkige wond vb: schaafwonde
o Enkel epidermis beschadigd
o Vaak pijnlijk

Wondclassificatie: factoren die wondgenezing beïnvloeden
 Uitzicht:
o Diepte adhv verschillende huidlagen die je ziet
o Open/gesloten
o Grootte: meetlat
 Oorzaak:
o Traumatisch (deglovement, amputatie, snijwonde, ...)
o Mechanisch
o Thermaal (brandwonden en vrieswonden)
o Elektrische stroom: spieren krampen samen!
o Chemisch
o Straling (verbranding zon, chemotherapie, ...)
o Iatrogeen = beschadiging bij diagnostische of therapeutische procedures
(biopsie, operatiewonde, ...)
 Exsudaat:
o Zien aan aantal verbandwissels (bloed = geen exsudaat!)
o 1x per week = geen
o 1 in 5 dagen = weinig
o 1x in 3-4 dagen = gemiddeld
o 1-2x per dag = sterk exsuderend
 Graad infectie:
1. Gecontamineerd/besmet: reinigen
o Wonde heelt
o Geen tekenen infectie + geen onmiddellijk risico op infectie
2. Gekoloniseerd: reinigen
o Wonde heelt
o Geen tekenen infectie + wel verhoogd infectierisico
o Voedingsbodem voor bacteriën aanwezig vb: wieken, stoma, ...
3. Kritisch gekoloniseerd: mechanisch reinigen
o Geen positieve evolutie in heling, wondheling vertraagd
o Infectietekens nauwelijks zichtbaar maar geen echte infectie
o Vaak biofilm: slijmerige laag bacterien en schimmels die zich
vasthechten aan wondbed: ! mechanisch reinigen !
o Wel ontsmetten bij kwetsbare patiënten

, 4. Geïnfecteerd: ontsmetten
o Stagnatie wondheling
o 1 of meerder tekens infectie: rubor (roodheid), dolor (pijn), calor
(warmte), tumor (zwelling)
o Snel bloedend granulatieweefsel, vaal gekleurd wondbed,
overvloedig exsudaat, pijn
o Uitbreidingsgevaar naar omliggende weefsels
 Kleur:
o Wound Care Society = kleurenclassificatiemodel
o Altijd kijken naar ergste kleur
o Kleuren in % uitdrukken
1. Wonde met granulerende wondbodem (rood)
o Wonde kwetsbaar door nieuwe weefselvorming
o Beschermen
2. Wonde met gele wondbodem (geel)
o Opruimfase wonde
o Diepe wonde met veel exsudaat: reinigen + absorberend
o Oppervlakkig weinig exsudaat: reinigen + vochtig milieu creëren
3. Wonde met necrotische wondbodem (zwart)
o Debridement, anders heeft rest weefsel geen kans op genezing
 Diepte:
o Diep = alles onder epidermis
o Oppervlakkig = enkel epidermis beschadigd
 Factoren eigen aan wonde/pat:
o Leeftijd
o Medicatie
o Diabetes: oppassen diabetische voet
o Pat arm: minder geld voor materiaal dus hoger risico infectie
o Roken en drugs: verminderde circulatie
o Arteriële insufficiëntie
o Veneuze insufficiëntie

PESDIE
 Probleem
 Etiologie
 Symptomen
 Diagnose
 Interventie
 Evaluatie

,TIME
 Tissue: % kleur, biofilm?, grootte wond, welke weefsellagen, soort wonde
 Infection: tekenen infectie + graad infectie
 Moisture: exsudaat adhv verbandwissels
 Edge: Epithalisatie: cellen vanaf rand naar elkaar toe
Wonddehiscentie: terug openvallen wonde
Maceratie: verweking wondranden
Mooie of gekartelde wondranden

Soorten wondes: vochtletsel, decubitus, diabetische voet, ulcus, ...
Wonde = B1 handeling en C handeling (debris)

Wonde = chronisch vanaf 6 maanden


Wondfotografie:

 Altijd foto maken in zelfde lichtbron, geen flits!
 Foto altijd in zelfde hoek maken
 Foto altijd op zelfde achtergrond maken
 Blauwe, groene, grijze achtergrond ipv witte (weerkaatst)
 Wonde reinigen voor foto
 Eerst foto volledig ledemaat ter referentie, daarna inzoomen op wonde zelf
 Privacy: hoofd patiënt er niet op + toestemming vragen aan patiënt
 Wondlatje erbij met naam pat, datum, locatie wonde, pijl richting hoofd

, Debridement:

Debrideren = vuil van een wonde wegnemen, verwijderen afbraakstoffen/los-
liggend fibrineweefsel/vreemd materiaal
Doel debrideren = rode wondbodem waar wonde vanuit kan beginnen groeien
en zo wondheling versnellen, optimalisatie wondranden

Voor elk debridement mechanisch reinigen!!

Kan door vpk: schrobben, schrapen, ...
Door arts: chirurgisch debridement = wegsnijden weefsel

6 methodes debridement:

1. Mechanisch debridement
o Handmatig reinigen
o Bij elke wonde toegepast: met kompres en pincet over wonde wrijven,
actieve beweging om vuil los te krijgen
o Belangrijk om biofilm kapot te krijgen!
o Monofilament fiberpad: eerst natmaken (mag gwn kraanwater zijn)
2. Autolytisch debridement
o Vocht aan wonde afgeven en overtollig vocht van de wonde
wegnemen
o Zalf om vochtig milieu te creëren: helpt om harde vuil los te krijgen
(fibrineweefsel en necrose) + vochtig milieu = betere wondgenezing
(vb: Flaminal hydro)
o Hydrogel, hydrocolloïden en gellerende verbanden
o Actief verband erop: slorpt vuil op
o Voordelen: vitaal weefsel wordt niet aangetast, vochtig milieu zorgt
voor epithalisatie en granulatie, pijnloos
o Nadeel: proces kan weken duren
3. Chirurgisch en/of scherp debridement
o 2 soorten  Chirurgisch = op OK onder narcose door arts
 Scherp = aan bed patiënt (C handeling vpk)
o Hydrochirurgisch systeem: in 1 handeling schoonmaken, snijden en
spoelen (Versajet)  op OK want heel pijnlijk
o Oppassen met botstructuren (stuit, hand, voet): kans osteomyelitis
o Oppassen met anticoagulantia!