Samenvatting beroep sociaal
werk
Inhoudsopgave
H1, erven....................................................................................................................................................... 5
De mens als historisch wezen...............................................................................................................................5
Zelfbeeld/identiteit kan informatie bevatten over:........................................................................................5
Vrije wil vs. Determinisme....................................................................................................................................5
Ons ‘erfgoed’........................................................................................................................................................6
Sociaaleconomisch en cultureel erfgoed.........................................................................................................6
Religieuze en politieke cultuur........................................................................................................................6
Vrijetijdsbesteding...........................................................................................................................................6
Geld en spullen................................................................................................................................................6
Psychologisch erfgoed.....................................................................................................................................7
Namen geven...................................................................................................................................................8
Erfelijkheidsleer....................................................................................................................................................8
H2, grote gebeurtenissen en hun invloed op de familie..................................................................................9
Motieven van (im- en e)migratie: push en pullfactoren......................................................................................9
1: industrialisatie - Binnenlandse migratie......................................................................................................9
2: de tweede wereldoorlog.............................................................................................................................9
3: dekolonisatie, arbeidsmigratie en vluchtelingen 1945-1975....................................................................10
Specifieke thema’s in gezinnen met migratiegeschiedenis................................................................................11
De F- en G- culturen van David Pinto.................................................................................................................12
H3, wat is een gezin?.................................................................................................................................... 12
Het gezin.............................................................................................................................................................12
Middeleeuwen....................................................................................................................................................12
Veranderingen in de middeleeuwen.............................................................................................................13
Veranderingen in vroegmoderne tijd: de gouden eeuw...............................................................................13
Kinderen.............................................................................................................................................................13
Periode 1750 – 1850: industrialisering, revolutie en armoede..........................................................................14
De vrouw als ‘brave moeder’.............................................................................................................................14
Opvoeding van kinderen....................................................................................................................................14
Periode 1850-1960.............................................................................................................................................15
Zedelijkheidsoffensief....................................................................................................................................15
Malthusiaanse catastrofe..................................................................................................................................15
Nederlandse nieuw Malthusiaanse bond – 1881..........................................................................................15
Woningwerk & vrouwenarbeid (20e eeuw)........................................................................................................16
De overheid gaat zich steeds meer bemoeien…...........................................................................................16
Het postmoderne gezin......................................................................................................................................16
Wat is een gezin nu nog?...................................................................................................................................16
,H4, historische achtergrond van een verzorgingsstaat..................................................................................17
Manieren om te kijken naar de welvaart...........................................................................................................17
Verschillende verklaringsmodellen....................................................................................................................17
Nederland een verzorgingsstaat........................................................................................................................18
Hoe zijn verzorgingsstaten ontstaan?...........................................................................................................18
Angst voor Marx en socialisme?....................................................................................................................18
Verder kijken naar de Nederlandse verzorgingsstaat........................................................................................19
Oorzaken van de crisis?.................................................................................................................................20
Verschraling...................................................................................................................................................20
Gevolgen:.......................................................................................................................................................21
Participatiesamenleving.....................................................................................................................................21
H5, geschiedenis van het maatschappelijk werk...........................................................................................22
Maatschappelijk werk nu...................................................................................................................................22
Middeleeuwen....................................................................................................................................................22
Abraham de Swaan – 1942............................................................................................................................22
Verlichting – 18e eeuw...................................................................................................................................23
De proefkolonie (1818 – 1840)......................................................................................................................23
Elberfelder stelsen & liefdadigheid van vermogen.......................................................................................23
Het ontstaan van een beroep.............................................................................................................................23
Opleidingsrichting voor sociale arbeid: 1899................................................................................................24
Een revolutie: het social casework (1922)..........................................................................................................24
Mary Richmond (1861 – 1928)......................................................................................................................24
Marie kamphuis (1907 – 2004)......................................................................................................................24
Jaren 70..............................................................................................................................................................24
Jaren 90..............................................................................................................................................................25
De grote veranderingen nu................................................................................................................................25
H6, de geschiedenis van het sociaal cultureel werk.......................................................................................25
Wat is sociaal cultureel werk?...........................................................................................................................25
Industrialisatie....................................................................................................................................................26
Jan Nieuwenhuize..........................................................................................................................................26
Arnold Toynbee (1852-1883).........................................................................................................................26
Emilie Knappert (1860-1952).........................................................................................................................26
Karl Marx: proletatische revolutie......................................................................................................................26
Clubhuis ‘de arend’ 1922....................................................................................................................................26
Jeugdbewegingen 1900-1930 (opkomst)...........................................................................................................27
Verwilderingen van de jeugd 1950-1960...........................................................................................................27
Jaren 70, sociale actie........................................................................................................................................27
Nu.......................................................................................................................................................................27
H7, de reclassering....................................................................................................................................... 27
Reclassering op dit moment...............................................................................................................................27
Middeleeuwen....................................................................................................................................................28
Vroegmoderne tijd.............................................................................................................................................28
2
, Michel faucault: toezicht en straf......................................................................................................................28
Begin 19e eeuw...................................................................................................................................................29
Strijd voor het cellulaire systeem..................................................................................................................29
1823 – 1910 nadruk op zorg en nazorg.............................................................................................................29
William booth 1829 – 1912................................................................................................................................29
Vanaf 1905: subsidiering en toename taken.....................................................................................................29
Utrechtse school 1950 – 1980............................................................................................................................30
1976: een centrale organisatie: ARV..................................................................................................................30
Hier en nu: reclassering Nederland....................................................................................................................30
H8, geschiedenis van de verslavingszorg....................................................................................................... 30
Middeleeuwen....................................................................................................................................................30
Eerst: verslaving is slap en slecht gedrag...........................................................................................................30
Context van het beschavingsoffensief................................................................................................................31
Alcoholverslaving: gebrek aan zelfbeheersing...................................................................................................31
1881: de eerste landelijke drankwet..................................................................................................................31
Andere drugs: vanaf 1800 opium.......................................................................................................................31
1855: cocaïne.................................................................................................................................................32
Beteugeling van drugs: opiumconferentie 1912................................................................................................32
Elvin morton jellinek...........................................................................................................................................32
Zelfhulp: de alcoholics anonymus.................................................................................................................33
Jaren 60..............................................................................................................................................................33
Heroine-epidemie: 1970-1980............................................................................................................................33
Verbreding werkterrein verslavingszorg sinds de jaren 1980............................................................................33
Verbreding vanaf 1980..................................................................................................................................34
House: jaren 90..................................................................................................................................................34
Nu: brede en zakelijke oriëntatie.......................................................................................................................34
H9, psychiatrie............................................................................................................................................. 34
Hippocrates........................................................................................................................................................34
Francisco goya, exorcisme.................................................................................................................................34
Dolhuizen.......................................................................................................................................................35
Oorzaken krankzinnigheid: strijd........................................................................................................................35
Moral treatment................................................................................................................................................35
Biologische psychiatrie.......................................................................................................................................36
Die traumdeutung (1899) – freud......................................................................................................................36
Kritiek op Freud.............................................................................................................................................36
Inrichtingspsychiatrie.........................................................................................................................................36
Sociale psychiatrie..............................................................................................................................................37
Anti-psychiatrie..................................................................................................................................................37
Psychofarmaca...................................................................................................................................................37
Nieuwe ziekten? Depressie en ADHD-epidemie.................................................................................................37
3
, DSM-V (2013).................................................................................................................................................37
H10, de geschiedenis van de gehandicaptenzorg.......................................................................................... 38
De uitvinding van de zwakbegaafde..................................................................................................................38
Van goddelijk wezen tot satanskind..............................................................................................................38
De verlichting.....................................................................................................................................................38
1841: de eerste krankzinnigenwet.....................................................................................................................38
Specialistische inrichtingen................................................................................................................................39
Eugenetica..........................................................................................................................................................39
Universele verklaring voor de rechten van de mens..........................................................................................39
Jaren 70..............................................................................................................................................................39
Jaren 60-70: ontwikkelingsmodel doet zijn intrede...........................................................................................40
Sleuteltermen vanaf jaren 70........................................................................................................................40
Misstanden.........................................................................................................................................................40
De wet verplichte GGZ & de wet zorg en dwang...............................................................................................40
De meest recente ontwikkelingen......................................................................................................................41
H11, geschiedenis van de jeugdzorg............................................................................................................. 41
Middeleeuwen....................................................................................................................................................41
Straf en discipline..........................................................................................................................................41
De verlichting.....................................................................................................................................................41
Verbeterhuizen – rijksopvoedingsgestichten.....................................................................................................41
Willem Hendrik Soringar (1790-1872)...............................................................................................................41
1896 pro juventute.............................................................................................................................................42
De kinderwetten van 1901 & 1922.....................................................................................................................42
Jaren 70-80.........................................................................................................................................................42
Ambulante jeugdzorg.........................................................................................................................................42
Meije van nulde, 2001........................................................................................................................................42
Crisis in de jeugdzorg..........................................................................................................................................42
Jeugdzorg in de gemeente.................................................................................................................................43
4
werk
Inhoudsopgave
H1, erven....................................................................................................................................................... 5
De mens als historisch wezen...............................................................................................................................5
Zelfbeeld/identiteit kan informatie bevatten over:........................................................................................5
Vrije wil vs. Determinisme....................................................................................................................................5
Ons ‘erfgoed’........................................................................................................................................................6
Sociaaleconomisch en cultureel erfgoed.........................................................................................................6
Religieuze en politieke cultuur........................................................................................................................6
Vrijetijdsbesteding...........................................................................................................................................6
Geld en spullen................................................................................................................................................6
Psychologisch erfgoed.....................................................................................................................................7
Namen geven...................................................................................................................................................8
Erfelijkheidsleer....................................................................................................................................................8
H2, grote gebeurtenissen en hun invloed op de familie..................................................................................9
Motieven van (im- en e)migratie: push en pullfactoren......................................................................................9
1: industrialisatie - Binnenlandse migratie......................................................................................................9
2: de tweede wereldoorlog.............................................................................................................................9
3: dekolonisatie, arbeidsmigratie en vluchtelingen 1945-1975....................................................................10
Specifieke thema’s in gezinnen met migratiegeschiedenis................................................................................11
De F- en G- culturen van David Pinto.................................................................................................................12
H3, wat is een gezin?.................................................................................................................................... 12
Het gezin.............................................................................................................................................................12
Middeleeuwen....................................................................................................................................................12
Veranderingen in de middeleeuwen.............................................................................................................13
Veranderingen in vroegmoderne tijd: de gouden eeuw...............................................................................13
Kinderen.............................................................................................................................................................13
Periode 1750 – 1850: industrialisering, revolutie en armoede..........................................................................14
De vrouw als ‘brave moeder’.............................................................................................................................14
Opvoeding van kinderen....................................................................................................................................14
Periode 1850-1960.............................................................................................................................................15
Zedelijkheidsoffensief....................................................................................................................................15
Malthusiaanse catastrofe..................................................................................................................................15
Nederlandse nieuw Malthusiaanse bond – 1881..........................................................................................15
Woningwerk & vrouwenarbeid (20e eeuw)........................................................................................................16
De overheid gaat zich steeds meer bemoeien…...........................................................................................16
Het postmoderne gezin......................................................................................................................................16
Wat is een gezin nu nog?...................................................................................................................................16
,H4, historische achtergrond van een verzorgingsstaat..................................................................................17
Manieren om te kijken naar de welvaart...........................................................................................................17
Verschillende verklaringsmodellen....................................................................................................................17
Nederland een verzorgingsstaat........................................................................................................................18
Hoe zijn verzorgingsstaten ontstaan?...........................................................................................................18
Angst voor Marx en socialisme?....................................................................................................................18
Verder kijken naar de Nederlandse verzorgingsstaat........................................................................................19
Oorzaken van de crisis?.................................................................................................................................20
Verschraling...................................................................................................................................................20
Gevolgen:.......................................................................................................................................................21
Participatiesamenleving.....................................................................................................................................21
H5, geschiedenis van het maatschappelijk werk...........................................................................................22
Maatschappelijk werk nu...................................................................................................................................22
Middeleeuwen....................................................................................................................................................22
Abraham de Swaan – 1942............................................................................................................................22
Verlichting – 18e eeuw...................................................................................................................................23
De proefkolonie (1818 – 1840)......................................................................................................................23
Elberfelder stelsen & liefdadigheid van vermogen.......................................................................................23
Het ontstaan van een beroep.............................................................................................................................23
Opleidingsrichting voor sociale arbeid: 1899................................................................................................24
Een revolutie: het social casework (1922)..........................................................................................................24
Mary Richmond (1861 – 1928)......................................................................................................................24
Marie kamphuis (1907 – 2004)......................................................................................................................24
Jaren 70..............................................................................................................................................................24
Jaren 90..............................................................................................................................................................25
De grote veranderingen nu................................................................................................................................25
H6, de geschiedenis van het sociaal cultureel werk.......................................................................................25
Wat is sociaal cultureel werk?...........................................................................................................................25
Industrialisatie....................................................................................................................................................26
Jan Nieuwenhuize..........................................................................................................................................26
Arnold Toynbee (1852-1883).........................................................................................................................26
Emilie Knappert (1860-1952).........................................................................................................................26
Karl Marx: proletatische revolutie......................................................................................................................26
Clubhuis ‘de arend’ 1922....................................................................................................................................26
Jeugdbewegingen 1900-1930 (opkomst)...........................................................................................................27
Verwilderingen van de jeugd 1950-1960...........................................................................................................27
Jaren 70, sociale actie........................................................................................................................................27
Nu.......................................................................................................................................................................27
H7, de reclassering....................................................................................................................................... 27
Reclassering op dit moment...............................................................................................................................27
Middeleeuwen....................................................................................................................................................28
Vroegmoderne tijd.............................................................................................................................................28
2
, Michel faucault: toezicht en straf......................................................................................................................28
Begin 19e eeuw...................................................................................................................................................29
Strijd voor het cellulaire systeem..................................................................................................................29
1823 – 1910 nadruk op zorg en nazorg.............................................................................................................29
William booth 1829 – 1912................................................................................................................................29
Vanaf 1905: subsidiering en toename taken.....................................................................................................29
Utrechtse school 1950 – 1980............................................................................................................................30
1976: een centrale organisatie: ARV..................................................................................................................30
Hier en nu: reclassering Nederland....................................................................................................................30
H8, geschiedenis van de verslavingszorg....................................................................................................... 30
Middeleeuwen....................................................................................................................................................30
Eerst: verslaving is slap en slecht gedrag...........................................................................................................30
Context van het beschavingsoffensief................................................................................................................31
Alcoholverslaving: gebrek aan zelfbeheersing...................................................................................................31
1881: de eerste landelijke drankwet..................................................................................................................31
Andere drugs: vanaf 1800 opium.......................................................................................................................31
1855: cocaïne.................................................................................................................................................32
Beteugeling van drugs: opiumconferentie 1912................................................................................................32
Elvin morton jellinek...........................................................................................................................................32
Zelfhulp: de alcoholics anonymus.................................................................................................................33
Jaren 60..............................................................................................................................................................33
Heroine-epidemie: 1970-1980............................................................................................................................33
Verbreding werkterrein verslavingszorg sinds de jaren 1980............................................................................33
Verbreding vanaf 1980..................................................................................................................................34
House: jaren 90..................................................................................................................................................34
Nu: brede en zakelijke oriëntatie.......................................................................................................................34
H9, psychiatrie............................................................................................................................................. 34
Hippocrates........................................................................................................................................................34
Francisco goya, exorcisme.................................................................................................................................34
Dolhuizen.......................................................................................................................................................35
Oorzaken krankzinnigheid: strijd........................................................................................................................35
Moral treatment................................................................................................................................................35
Biologische psychiatrie.......................................................................................................................................36
Die traumdeutung (1899) – freud......................................................................................................................36
Kritiek op Freud.............................................................................................................................................36
Inrichtingspsychiatrie.........................................................................................................................................36
Sociale psychiatrie..............................................................................................................................................37
Anti-psychiatrie..................................................................................................................................................37
Psychofarmaca...................................................................................................................................................37
Nieuwe ziekten? Depressie en ADHD-epidemie.................................................................................................37
3
, DSM-V (2013).................................................................................................................................................37
H10, de geschiedenis van de gehandicaptenzorg.......................................................................................... 38
De uitvinding van de zwakbegaafde..................................................................................................................38
Van goddelijk wezen tot satanskind..............................................................................................................38
De verlichting.....................................................................................................................................................38
1841: de eerste krankzinnigenwet.....................................................................................................................38
Specialistische inrichtingen................................................................................................................................39
Eugenetica..........................................................................................................................................................39
Universele verklaring voor de rechten van de mens..........................................................................................39
Jaren 70..............................................................................................................................................................39
Jaren 60-70: ontwikkelingsmodel doet zijn intrede...........................................................................................40
Sleuteltermen vanaf jaren 70........................................................................................................................40
Misstanden.........................................................................................................................................................40
De wet verplichte GGZ & de wet zorg en dwang...............................................................................................40
De meest recente ontwikkelingen......................................................................................................................41
H11, geschiedenis van de jeugdzorg............................................................................................................. 41
Middeleeuwen....................................................................................................................................................41
Straf en discipline..........................................................................................................................................41
De verlichting.....................................................................................................................................................41
Verbeterhuizen – rijksopvoedingsgestichten.....................................................................................................41
Willem Hendrik Soringar (1790-1872)...............................................................................................................41
1896 pro juventute.............................................................................................................................................42
De kinderwetten van 1901 & 1922.....................................................................................................................42
Jaren 70-80.........................................................................................................................................................42
Ambulante jeugdzorg.........................................................................................................................................42
Meije van nulde, 2001........................................................................................................................................42
Crisis in de jeugdzorg..........................................................................................................................................42
Jeugdzorg in de gemeente.................................................................................................................................43
4