Sociologie: gedragsverklaringsmodellen
Health belief model
= een public health model, specifiek over ziekte en gezondheid
Modifying factors (leeftijd, gender, inkomen, opleiding) hebben invloed op de individual
beliefs. Individual beliefs bepalen, samen met ‘cues to action’, het gedrag.
Individual beliefs:
• Gepercipieerde ernst
• Gepercipieerder vatbaarheid
• Gepercipieerde voordelen
• Gepercipieerde barriers
Gepercipieerde ernst + gepercipieerde vatbaarheid = gepercipieerde bedreiging
Gepercipieerde voordelen - gepercipieerde barrières = geneigdheid tot actie
Operationaliseer gepercipieerde ernst:
• Welke van de volgende ziektes zou u de ergste vinden en welke de op een na ergste?
o Hartziekte
o Baarmoederhalskanker
o Suikerziekte
o Tbc
o Darmkanker
Operationaliseer gepercipieerde vatbaarheid:
• Hoe groot acht u de kans dat u de ziekte krijgt?
o Bijna geen kans
o Kleine kans
o Redelijke kans
o Grote kans
o Heeft het zelf/gehad
Operationaliseer gepercipieerde bedreiging:
• Vul te tabel in
o 0 = niet bedreigd
o 1 = zwak bedreigd
o 2 = matig bedreigd
o 3 = sterk bedreigd
Operationaliseer gepercipieerde voordelen:
• Het regelmatig onderzoek naar cervix-Ca maakt de kans op genezing heel groot:
o Helemaal oneens à laag gepercipieerd voordeel
o Oneens à laag gepercipieerd voordeel
o Neutraal à laag gepercipieerd voordeel
o Eens à middelmatig gepercipieerd voordeel
o Helemaal eens à groot gepercipieerd voordeel
, Operationaliseer gepercipieerde barrières:
• Het laten uitvoeren van een uitstrijkje
o Vormt voor mij geen enkel probleem à lage gepercipieerde barrière
o Vormt voor mij een beperkt probleemà middelmatige gepercipieerde
barrière
o Neutraalà middelmatige gepercipieerde barrière
o Vormt voor mij een vrij groot probleem à hoge gepercipieerde barrière
o Vormt voor mij een onoverkomelijk probleem à hoge gepercipieerde
barrière
Operationaliseer geneigdheid tot actie:
• Vul de tabel in
o 3 = grote geneigdheid
o 2 = matige geneigdheid
o 1 = lage geneigdheid
o 0 = geen geneigdheid
• Voorbeeld gebruik health model bij de vraag ‘waarom gebruiken hetero’s niet altijd
een condoom als ze seks hebben met een nieuwe partner’?
• Gepercipieerde vatbaarheid
o Onder invloed van alcohol en drugs
o ‘Dans le feu de l'action’
o Denken dat de pil volstaat
o 'Mijn partner is niet at risk'
• Gepercipieerde ernst
o Geloof in de genezing van AIDS
• Barrières
o Onvoldoende handigheid
o Tegen het religieus geloof
o Peer pressure
o Geen bij de hand
o Latex allergie
o Gevoel van wantrouwen t.a.v. partner
o Beschikbaarheid
• Cues to action
o Mediacampagnes
o Arts die de pt. aanspreekt
o SOA bij familie/vrienden
Theory of reasoned action
Begrippen:
• E = expectation
• V = value
• A = attitude = E + V
• MBA = mening van belangrijke anderen
• CBA = motivatie om te conformeren aan MBA
• SN = subjectieve norm = MBA + CBA
• Intentie bepaalt gedrag; intentie = A + SN
Health belief model
= een public health model, specifiek over ziekte en gezondheid
Modifying factors (leeftijd, gender, inkomen, opleiding) hebben invloed op de individual
beliefs. Individual beliefs bepalen, samen met ‘cues to action’, het gedrag.
Individual beliefs:
• Gepercipieerde ernst
• Gepercipieerder vatbaarheid
• Gepercipieerde voordelen
• Gepercipieerde barriers
Gepercipieerde ernst + gepercipieerde vatbaarheid = gepercipieerde bedreiging
Gepercipieerde voordelen - gepercipieerde barrières = geneigdheid tot actie
Operationaliseer gepercipieerde ernst:
• Welke van de volgende ziektes zou u de ergste vinden en welke de op een na ergste?
o Hartziekte
o Baarmoederhalskanker
o Suikerziekte
o Tbc
o Darmkanker
Operationaliseer gepercipieerde vatbaarheid:
• Hoe groot acht u de kans dat u de ziekte krijgt?
o Bijna geen kans
o Kleine kans
o Redelijke kans
o Grote kans
o Heeft het zelf/gehad
Operationaliseer gepercipieerde bedreiging:
• Vul te tabel in
o 0 = niet bedreigd
o 1 = zwak bedreigd
o 2 = matig bedreigd
o 3 = sterk bedreigd
Operationaliseer gepercipieerde voordelen:
• Het regelmatig onderzoek naar cervix-Ca maakt de kans op genezing heel groot:
o Helemaal oneens à laag gepercipieerd voordeel
o Oneens à laag gepercipieerd voordeel
o Neutraal à laag gepercipieerd voordeel
o Eens à middelmatig gepercipieerd voordeel
o Helemaal eens à groot gepercipieerd voordeel
, Operationaliseer gepercipieerde barrières:
• Het laten uitvoeren van een uitstrijkje
o Vormt voor mij geen enkel probleem à lage gepercipieerde barrière
o Vormt voor mij een beperkt probleemà middelmatige gepercipieerde
barrière
o Neutraalà middelmatige gepercipieerde barrière
o Vormt voor mij een vrij groot probleem à hoge gepercipieerde barrière
o Vormt voor mij een onoverkomelijk probleem à hoge gepercipieerde
barrière
Operationaliseer geneigdheid tot actie:
• Vul de tabel in
o 3 = grote geneigdheid
o 2 = matige geneigdheid
o 1 = lage geneigdheid
o 0 = geen geneigdheid
• Voorbeeld gebruik health model bij de vraag ‘waarom gebruiken hetero’s niet altijd
een condoom als ze seks hebben met een nieuwe partner’?
• Gepercipieerde vatbaarheid
o Onder invloed van alcohol en drugs
o ‘Dans le feu de l'action’
o Denken dat de pil volstaat
o 'Mijn partner is niet at risk'
• Gepercipieerde ernst
o Geloof in de genezing van AIDS
• Barrières
o Onvoldoende handigheid
o Tegen het religieus geloof
o Peer pressure
o Geen bij de hand
o Latex allergie
o Gevoel van wantrouwen t.a.v. partner
o Beschikbaarheid
• Cues to action
o Mediacampagnes
o Arts die de pt. aanspreekt
o SOA bij familie/vrienden
Theory of reasoned action
Begrippen:
• E = expectation
• V = value
• A = attitude = E + V
• MBA = mening van belangrijke anderen
• CBA = motivatie om te conformeren aan MBA
• SN = subjectieve norm = MBA + CBA
• Intentie bepaalt gedrag; intentie = A + SN
