Uitgebreide samenvatting ZHBI Geneeskunde Universiteit Utrecht
2022-2023
Alle HC, KC, PR en WG/WC uitgewerkt
HC…………………………………………………………………………………..p. 2 t/m 325
KC…………………………………………………………………………………..p. 326 t/m 453
WG/WC……………………………………………………………………………..p. 454 t/m 480
PR…………………………………………………………………………………..p. 481 t/m 544
1
,HC
2
, Hoorcolleges ZHBI
HC1 inleiding zenuwstelsel
Indeling zenuwstelsel
Je kunt het zenuwstelsel op twee manieren indelen:
• Topografisch
• Functioneel
Topografische indeling:
Centraal zenuwstelsel:
➔ Hersenen (encephalon)
➔ Ruggenmerg (myelum)
Perifeer zenuwstelsel:
➔ Hersenzenuwen (12 paar)
➔ Ruggenmergzenuwen (31 paar)
➔ Sensibele en autonome ganglia
Functionele indeling:
• Afferent (sensibel) kun je onthouden door afferent is aanvoerd
o Somatosensibel; geven sensorische informatie door vanuit bijv. de huid naar het CZS
o Viscerosensibel; geven sensorische informatie door vanuit de organen zoals vanuit het hart
• Efferent (motorisch) kun je onthouden door efferent heeft effect
o Somatomotorisch (willekeurig); aansturing van willekeurige bewegingen in spieren
o Visceromotorisch (autonome zenuwstelsel); autonome aansturing van gladde spieren,
klieren en hartspier
▪ Sympatisch → actief bij fight or flight
▪ Parasympatisch → actief bij rest and digest
CZS:
Het CZS bestaat uit de volgende onderdelen:
• Twee cerebrale hemisferen: de grote hersenen
• Diencephalon: de tussenhersenen
• Mesencephalon: de middenhersenen
• Pons en cerebellum: hebben dezelfde embryonale oorsprong namelijk metencephalon
• Medulla oblongata (myelencephalon)
3
, • Ruggenmerg
Hersenstam bestaat uit mesencephalon, pons en medulla
Hersenvliezen:
Hersenvliezen zitten om het hele centrale zenuwstelsel heen, dus zowel hersenen als ruggenmerg. We
hebben drie vliezen. Het pia mater zit helemaal strak om de hersenen heen en volgt elke sulci en gyri. De
arachnoidea zit hier weer omhoog en ten slotte is er het harde vlies, de dura mater.
• Dura mater
o Is het harde buitenste hersenvlies en ligt tegen de schede aan
o Bestaat uit twee lagen: endostaal blad en meningeale blad. Deze twee bladen liggen strak
tegen elkaar en op een gegeven moment splitsen deze. Een laagje blijft tegen het bot aan
en de ander duikt het diepe in.
o Durale schotten; doordat de twee lagen splitten krijg je een duraal schot. Bijvoorbeeld in het
midden van de hersenen. Loopt het meningeale blad omlaag vanuit de sinus sagittalis
superior.
o Veneuze sinus; de ruimte tussen de twee bladen noem je de veneuze sinus. De venen
monden hierin uit. De veneuze sinussen zijn verantwoordelijk voro de drainage van de
hersenen.
o Ankervenen; de venen die uitmonden in de veneuze sinus verankeren de sinus. Als een
ankervene scheurt ontstaat er een subdurale bloeding. Hierbij hoopt bloed op tussen de
arachnoidea en de dura mater.
o Potentiële ruimte: epidurale (boven de dura) en subdurale ruimte (onder de dura). Deze
ruimtes zijn er in principe niet. Alleen in pathologische omstandigheden.
o De a. meningea media voorziet de dura mater voornamelijk. Als er een ruptuur ontstaat in
deze arterie, ontstaat er een epidurale bloeding.
• Arachnoidea mater (spinnenwebvlies)
o Trabekels; de arachnoidea mater is via trabekels verbonden met de pia mater
o Subarachnoidale ruimte; hierin zit liquor. Deze ruimte werkt als een schokdemper. Er wordt
per dag meer liquor gemaakt, dan dat er in die ruimte kan zijn. De liquor moet dus de ruimte
verlaten en dit doet het via de granulaties. De granulaties komen dan in de veneuze sinus
terecht. Het hersenvocht wordt dan in het veneuze systeem opgenomen.
o De subarachnoïdale ruimte zit rondom de hersenen en het ruggenmerg.
o Granulaties
• Pia mater
Dura mater:
• Durale schotten:
4
2022-2023
Alle HC, KC, PR en WG/WC uitgewerkt
HC…………………………………………………………………………………..p. 2 t/m 325
KC…………………………………………………………………………………..p. 326 t/m 453
WG/WC……………………………………………………………………………..p. 454 t/m 480
PR…………………………………………………………………………………..p. 481 t/m 544
1
,HC
2
, Hoorcolleges ZHBI
HC1 inleiding zenuwstelsel
Indeling zenuwstelsel
Je kunt het zenuwstelsel op twee manieren indelen:
• Topografisch
• Functioneel
Topografische indeling:
Centraal zenuwstelsel:
➔ Hersenen (encephalon)
➔ Ruggenmerg (myelum)
Perifeer zenuwstelsel:
➔ Hersenzenuwen (12 paar)
➔ Ruggenmergzenuwen (31 paar)
➔ Sensibele en autonome ganglia
Functionele indeling:
• Afferent (sensibel) kun je onthouden door afferent is aanvoerd
o Somatosensibel; geven sensorische informatie door vanuit bijv. de huid naar het CZS
o Viscerosensibel; geven sensorische informatie door vanuit de organen zoals vanuit het hart
• Efferent (motorisch) kun je onthouden door efferent heeft effect
o Somatomotorisch (willekeurig); aansturing van willekeurige bewegingen in spieren
o Visceromotorisch (autonome zenuwstelsel); autonome aansturing van gladde spieren,
klieren en hartspier
▪ Sympatisch → actief bij fight or flight
▪ Parasympatisch → actief bij rest and digest
CZS:
Het CZS bestaat uit de volgende onderdelen:
• Twee cerebrale hemisferen: de grote hersenen
• Diencephalon: de tussenhersenen
• Mesencephalon: de middenhersenen
• Pons en cerebellum: hebben dezelfde embryonale oorsprong namelijk metencephalon
• Medulla oblongata (myelencephalon)
3
, • Ruggenmerg
Hersenstam bestaat uit mesencephalon, pons en medulla
Hersenvliezen:
Hersenvliezen zitten om het hele centrale zenuwstelsel heen, dus zowel hersenen als ruggenmerg. We
hebben drie vliezen. Het pia mater zit helemaal strak om de hersenen heen en volgt elke sulci en gyri. De
arachnoidea zit hier weer omhoog en ten slotte is er het harde vlies, de dura mater.
• Dura mater
o Is het harde buitenste hersenvlies en ligt tegen de schede aan
o Bestaat uit twee lagen: endostaal blad en meningeale blad. Deze twee bladen liggen strak
tegen elkaar en op een gegeven moment splitsen deze. Een laagje blijft tegen het bot aan
en de ander duikt het diepe in.
o Durale schotten; doordat de twee lagen splitten krijg je een duraal schot. Bijvoorbeeld in het
midden van de hersenen. Loopt het meningeale blad omlaag vanuit de sinus sagittalis
superior.
o Veneuze sinus; de ruimte tussen de twee bladen noem je de veneuze sinus. De venen
monden hierin uit. De veneuze sinussen zijn verantwoordelijk voro de drainage van de
hersenen.
o Ankervenen; de venen die uitmonden in de veneuze sinus verankeren de sinus. Als een
ankervene scheurt ontstaat er een subdurale bloeding. Hierbij hoopt bloed op tussen de
arachnoidea en de dura mater.
o Potentiële ruimte: epidurale (boven de dura) en subdurale ruimte (onder de dura). Deze
ruimtes zijn er in principe niet. Alleen in pathologische omstandigheden.
o De a. meningea media voorziet de dura mater voornamelijk. Als er een ruptuur ontstaat in
deze arterie, ontstaat er een epidurale bloeding.
• Arachnoidea mater (spinnenwebvlies)
o Trabekels; de arachnoidea mater is via trabekels verbonden met de pia mater
o Subarachnoidale ruimte; hierin zit liquor. Deze ruimte werkt als een schokdemper. Er wordt
per dag meer liquor gemaakt, dan dat er in die ruimte kan zijn. De liquor moet dus de ruimte
verlaten en dit doet het via de granulaties. De granulaties komen dan in de veneuze sinus
terecht. Het hersenvocht wordt dan in het veneuze systeem opgenomen.
o De subarachnoïdale ruimte zit rondom de hersenen en het ruggenmerg.
o Granulaties
• Pia mater
Dura mater:
• Durale schotten:
4
