Begrippenlijst psychodiagnostiek
Psychodiagnostiek (definitie) De wetenschap die erop gericht is om op een gefundeerde manier
informatie over een persoon en zijn omgeving te verzamelen met
het oog op het nemen van verantwoorde beslissingen
Trekken Stabiele eigenschappen, in het algemeen: bijvoorbeeld intelligentie
Toestanden Veranderlijke eigenschappen: Bijvoorbeeld motivatie, verdriet
Constructen Betekenisvol gehelen van innerlijke en uiterlijke kenmerken waarvan
we veronderstellen dat ze bij een persoon aanwezig zijn
Tentatief Voorzichtig
Operationaliseren Omzetten naar iets meetbaar
DSM 5 Diagnostic and statistical manual of mental disorders
ICF-model International classification of functioning, disability and health
KOP model Klachten, omstandigheden, persoon
Empirische gegevens Zintuigelijke indrukken
Primacy effect In een reeks van waarnemingen onthouden we vooral het eerste
Recency effect In een reeks van waarnemingen onthouden we vooral het laatste
Beschikbaarheidsheuristiek We schenken vooral aandacht aan info waar we al kennis over
hebben
Logica fout Oorzakelijk verband tussen losstaande gegevens
Fundamentele attributiefout Gedrag van anderen wordt vooral intern verklaard
Actor observator effect Eigen gedrag wordt vooral extern geattribueerd
Aanleuning effect Hoe je iemand observeert, hangt af van de mate waarmee je je
ermee verwant voelt
Contrast effect Hoe minder verwantschap je veronderstelt, hoe negatiever je die
inschat
Self fulfilling prophecy De verwachting die je van iemand hebt
Conformisme Kuddementaliteit = impliciete sociale druk
Intervisie Formeel overleg met collega’s van eenzelfde hiërarchisch niveau
Supervisie Formeel overleg met collega’s van een hoger hiërarchisch niveau
Professioneel observeren Bewust, doelgericht en systematisch
, Participerende observatie Bijvoorbeeld: als begeleider een kind tijdens de schoolreis
observeren
Insidersperspectief Je krijgt van binnenuit toegang tot het gebeuren
Biased viewpoint effect Selectiviteit van de observaties
Controle effect Je aanwezigheid kan het natuurlijke verloop verstoren
Participatieve diagnostiek Onmiddelijke afstemming van diagnosticus op wat tijdens het één op
één gesprek wordt waargenomen en de impact daarvan op de cliënt
Niet participerende Bijvoorbeeld: achteraan in de klas observeren wat er vooraan
observatie gebeurt
Outsider perspectief Je hebt slechts van buitenaf toegang tot het gebeuren
Observator effect Wanneer je niet actief participeert maar toch zichtbaar aanwezig
bent, kan het zijn dat mensen zich (on)bewust anders gaan
gedragen
Vrije observatie Alles noteren wat je waarneemt (inductief)
Gestructureerde observatie Gebruik maken van een observatieschaal
- Vanzelf vooraf categorieën en criteria opstellen zoals
bijvoorbeeld turven
- Tot een bestaande observatieschaal gebruiken
Filmisch observeren Observeren van een situatie of gebeurtenis op een manier die lijkt
op hoe een filmmaker een scène zou vastleggen
- Uiterlijke kenmerken kun je filmisch observeren (micro
observatie)
Pluriformiteit Eénzelfde innerlijke toestand kan zich in meerdere gedragingen
uiten
Over gedetermineerdheid Achter één gedrag kunnen meerdere innerlijke toestanden schuilen
Operationaliseren Meetbaar maken, er moet een koppeling gemaakt worden tussen
een innerlijke toestand en een empirisch waarneembaar gedrag dat
gemeten kan worden
Inductief operationaliseren Uit iets concreet iets algemeens afleiden
- Uit waarneembaar gedrag wordt een psychologisch
construct afgeleid
Deductief operationaliseren Uit iets algemeens iets concreet afleiden
- Er wordt op voorhand bepaald op welke manier een
construct zich in gedrag kan vertalen
Operationaliseren op Gericht op heel specifieke en concrete gedragingen
microniveau
Psychodiagnostiek (definitie) De wetenschap die erop gericht is om op een gefundeerde manier
informatie over een persoon en zijn omgeving te verzamelen met
het oog op het nemen van verantwoorde beslissingen
Trekken Stabiele eigenschappen, in het algemeen: bijvoorbeeld intelligentie
Toestanden Veranderlijke eigenschappen: Bijvoorbeeld motivatie, verdriet
Constructen Betekenisvol gehelen van innerlijke en uiterlijke kenmerken waarvan
we veronderstellen dat ze bij een persoon aanwezig zijn
Tentatief Voorzichtig
Operationaliseren Omzetten naar iets meetbaar
DSM 5 Diagnostic and statistical manual of mental disorders
ICF-model International classification of functioning, disability and health
KOP model Klachten, omstandigheden, persoon
Empirische gegevens Zintuigelijke indrukken
Primacy effect In een reeks van waarnemingen onthouden we vooral het eerste
Recency effect In een reeks van waarnemingen onthouden we vooral het laatste
Beschikbaarheidsheuristiek We schenken vooral aandacht aan info waar we al kennis over
hebben
Logica fout Oorzakelijk verband tussen losstaande gegevens
Fundamentele attributiefout Gedrag van anderen wordt vooral intern verklaard
Actor observator effect Eigen gedrag wordt vooral extern geattribueerd
Aanleuning effect Hoe je iemand observeert, hangt af van de mate waarmee je je
ermee verwant voelt
Contrast effect Hoe minder verwantschap je veronderstelt, hoe negatiever je die
inschat
Self fulfilling prophecy De verwachting die je van iemand hebt
Conformisme Kuddementaliteit = impliciete sociale druk
Intervisie Formeel overleg met collega’s van eenzelfde hiërarchisch niveau
Supervisie Formeel overleg met collega’s van een hoger hiërarchisch niveau
Professioneel observeren Bewust, doelgericht en systematisch
, Participerende observatie Bijvoorbeeld: als begeleider een kind tijdens de schoolreis
observeren
Insidersperspectief Je krijgt van binnenuit toegang tot het gebeuren
Biased viewpoint effect Selectiviteit van de observaties
Controle effect Je aanwezigheid kan het natuurlijke verloop verstoren
Participatieve diagnostiek Onmiddelijke afstemming van diagnosticus op wat tijdens het één op
één gesprek wordt waargenomen en de impact daarvan op de cliënt
Niet participerende Bijvoorbeeld: achteraan in de klas observeren wat er vooraan
observatie gebeurt
Outsider perspectief Je hebt slechts van buitenaf toegang tot het gebeuren
Observator effect Wanneer je niet actief participeert maar toch zichtbaar aanwezig
bent, kan het zijn dat mensen zich (on)bewust anders gaan
gedragen
Vrije observatie Alles noteren wat je waarneemt (inductief)
Gestructureerde observatie Gebruik maken van een observatieschaal
- Vanzelf vooraf categorieën en criteria opstellen zoals
bijvoorbeeld turven
- Tot een bestaande observatieschaal gebruiken
Filmisch observeren Observeren van een situatie of gebeurtenis op een manier die lijkt
op hoe een filmmaker een scène zou vastleggen
- Uiterlijke kenmerken kun je filmisch observeren (micro
observatie)
Pluriformiteit Eénzelfde innerlijke toestand kan zich in meerdere gedragingen
uiten
Over gedetermineerdheid Achter één gedrag kunnen meerdere innerlijke toestanden schuilen
Operationaliseren Meetbaar maken, er moet een koppeling gemaakt worden tussen
een innerlijke toestand en een empirisch waarneembaar gedrag dat
gemeten kan worden
Inductief operationaliseren Uit iets concreet iets algemeens afleiden
- Uit waarneembaar gedrag wordt een psychologisch
construct afgeleid
Deductief operationaliseren Uit iets algemeens iets concreet afleiden
- Er wordt op voorhand bepaald op welke manier een
construct zich in gedrag kan vertalen
Operationaliseren op Gericht op heel specifieke en concrete gedragingen
microniveau
