LESSEN VAN PROF. VLIEGHE
INHOUDSOPGAVE
1 DIAGNOSTIEK EN ANTIBIOTICA BIJ LONGINEFECTIES EN URINEWEGINFECTIES........................................2
2 ACUTE KOORTS.......................................................................................................................................10
3 INFECTIES IN PATIENTEN MET VERMINDERDE IMMUNITEIT...................................................................15
4 SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN – CASUISTIEK.................................................................23
5 CHRONISCHE KOORTS: DIAGNOSTIEK.....................................................................................................26
6 CHRONISCHE KOORTS: CASUISTIEK........................................................................................................29
7 REIZIGERSDIARREE.................................................................................................................................34
8 ZOÖNOSES..............................................................................................................................................38
9 PRINCIPES VAN INFECTIE PREVENTIE EN CONTROL IPC...........................................................................44
10 VREEMD LICHAAM INFECTIES...............................................................................................................46
11 CHIRURGISCHE INFECTIES.....................................................................................................................48
12 BOT EN GEWRICHTSINFECTIES..............................................................................................................50
13 GRAM-POSTIEVE EN GRAM-NEGATIEVE...............................................................................................52
1
,1 DIAGNOSTIEK EN ANTIBIOTICA BIJ LONGINEFECTIES EN URINEWEGINFECTIES
1.1 PATIENT 1
- 40 jarige man, koorts 40,5°C sinds 3 dagen
- Productieve hoest, rood-bruine sputum
- Auscultatie: crepitaties Rechter longbasis
Wat wil je weten/doen/plannen?
Verdacht TBC, normaal verloop: sluiperend, niet beginnen met klachten die zeer ernstig zijn, vaak ook
aantasting van de hogere longvelden
Beeld van pneumococcen
Vitale parameters: bloeddruk, hartslag, zuurstofsaturatie
RX-foto: lobaire pneumonie
- Duidelijke afgelijnde densiteit
Alle patienten met respiratoire tractus infecties AB geven?
- Diagnostische resultaten bekomen
- Inschatten hoe ziek de man is, aanduiden diagnostiek
aangewezen
Inschatten hoe ziek: CURVE 65
1.1.1 STAALTJES BIJ RESPIRATOIRE TRACTUS INFECTIES
Nasopharyngeaal swab of aspiraat
- Virale detectie, atypische oorzaken van pneumonie (chlamydia, mycoplasma) PCR (genoeg epitheliale
cellen)
- Geen bacteriële cultuur
- Nadeel: patient dyscomfort
Keelswab
- Cultuur s.pyogenes
- Detectie virussen, bordetella pertussis, mycoplasma pneumonia, chlamydia pneumoniae
Sputum
- = mucus opgehoest van de lagere luchtwegen gecontamineerd met saliva en mondflora
- Protocol volgen (niet eten 2u, mond spoelen, liever smorgends, diepe hoest)
- Lab: kwaliteitscontrole door microscopie
o Meer epitheliale cellen dan WBC geen sputum, maar speeksel
o Veel WBC goede kwaliteit van staal, sputum
- Labanalyse
o Gramkleuring: detectie S.pneumoniae en H.influenzae
Simpel, goedkoop: sensitviteit laag, specifiteit hoog
o Cultuur
Sensiviteit goed, specifiteit laag, relevante bacterie niet van normale flora (legionella, MTB)
o PCR: bacterie zoeken voor antibiotische behandeling, virussen
2
,Bloed
- Labanalyse: cultuur
o Sensiviteit laag: positief bij 1/3 van pneumococcen CAP zaken (zonder antibiotische behandeling)
o Specifiteit hoog, 100%
o Makkelijk te verzamelen
Urine
- Labanalyse: urine antigen test
o Bruikbaar voor legionella, voor s.pneumoniae: gelimiteerd voor adolescenten met ernstige infectie
1.1.2 PATIENT 1
Kliniek onderzoek en geschiedenis
Bloedanalyse: hemogram, renaal en leverfunctie, ionogram
Sputum: gramkleuring en cultuur
Bloedculturen
RX thorax
Finale resultaten
- Pneumonie door Streptococcus pneumoniae
o Melden bij klinisch informatie voor lab: verdacht op lobaire pneumococcen pneumonie
o Gramkleuring gram-positieve diplococcen (specifiek voor S.pneumoniae)
o Bevestigen door cultuur
o AB-gevoeligheidstest
o Bloedculturen positief bij 30% van de gevallen
1.2 PATIENT 2
- 57-jarige man, productieve hoest sinds 4 dagen
- Licht geelachtige sputum, anorexia (verlies
gewicht)
- Rookt hlave pak per dag sinds 17j
- Geen andere relevante medische geschiedenis
Wat denk je/ wat zou je doen?
- Klinisch onderzoek uitvoeren
- Beeldvorming
Klinisch onderzoek
- Temperatuur: 37.5°c
- BP 130/70 mmHg
- P 86/’
- Bilaterale rhonchi, occasionele wheezing
RX: bronchitis
Fluoroquinolone resistentie
- Eenvoudige puntmutatie in gyrase volstaan
- Resistentie ontstaat snel en makkelijk in
monotherapie
- Reistentie verdere uitselectie van
o Virulente clonen
o C.difficile
o Reistentie voor andere AB klassen (bv ESBL, CPE, KPC, …)
- = collaterale schade
Bepaalde rollen van FQ
- Goede bio-beschikbaarheid diepe infecties (osteomyelitis, prostaat)
- Alternatief voor penicilline-allergie
- Tweede lijn TB medicijn
Amoxicilline niet genoeg voor deze patienten
3
, - Vreminderen van inflammatie speelt een rol, microbiële resistentie macrolide of quinolone
Objectief: om te weten of AB aanslaat, geassocieerd met de tijd waarin ze zich beter voelen, recoveren
Patient resultaten
- AB niet associeren met recovery rate voor
o Algemeen onwel zijn
o Gele/groene sputum
Conclusive
- Verkleire sputum beinvloed het voorschrijven
- Geen associatie tussen AB voorschrijving en recovery van patient
Geen voordelen in deze specifieke groep
- Boven 60j, groene sputum, rokers, co-morbiditeiten
Slijmlossende hoesttherpie niet geven
Droge hoest of snachts hoesten -> dan wel codeine hoestsiroop voorschrijven (ontlasten)é
1.3 PATIENT 3
- 36-jarige vrouw, week last hardnekkige verkoudheid, minder goed voelen, hoofdpijn
- Toenemde hoest die pijnlijker wordt, ruw gevoel retrosternaal, na hoestbui pijn tussen ribben
kortademig bij ifetsen, snachts hoest hinderlijk, piepen, mucoïed sputum
- Klinisch onderzoek: purulente rhinorree, berperkte kloppijn thv rechter maxillaire sinus
- Longauscultatie: ronchi, ruw ademgeruis, geen crepitaties, percussie normaal
- Keelinspectie en otoscopie normaal, nasale spraak aanwezig
Acute rhinosinusitis
AB voorschrijven
- Eerste keuze: amoxicilline
- Alternatief bij penicilline-allergie: cefuroxime axetil (kinderen) of moxifloxacine (volwassene)
Duur vooraf Duur na arts Totale duur Winst bij AB NNT
onbehandeld
Otitis media 1-2 dd 3-5dd 4dd 8-12 h 18
Acute keelpijn 3 dd 5dd 8dd 12-18 h 10-20
Sinusitis 5 dd 7-10dd 12-15dd 24u 13
Bronchitis 10dd 10-12dd 20-22dd 24 h 10-20
1.4 PATIENT 4
- 30-jarige man, urgente raadpleging
- VG: sarcoidose 6 maanden geleden, corticoiden voor 10w; verdraagt geen amoxycilline (hartkloppingen)
- HP: 1 maand koorts op en af (39°), nachtzweten, hoofdpijn, nasale spraak, pijn bovenste tanden
- Dx: luchtweginfectie huisarts 2x 7d doxycycline voorgeschreven en ciprofloxacine
Tandpijn? Ontsteking, suggestief chronische sinusitis (infectie tand kan naar kaak gaan)
TBC extra kwetsbaar door corticoiden
Klinisch
- Zieke dame, 38.6°
- BD 110/70 mmHg, p 96/’, O2 sat 95%
- Zuiver VAG
- Kloppijn frontal en maxillair
RX: pneumonie L long
CT: pansinusitis
Wijs gebruik van AB = juiste keuze van product en wel gebruiken wanneer nodig
4
INHOUDSOPGAVE
1 DIAGNOSTIEK EN ANTIBIOTICA BIJ LONGINEFECTIES EN URINEWEGINFECTIES........................................2
2 ACUTE KOORTS.......................................................................................................................................10
3 INFECTIES IN PATIENTEN MET VERMINDERDE IMMUNITEIT...................................................................15
4 SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN – CASUISTIEK.................................................................23
5 CHRONISCHE KOORTS: DIAGNOSTIEK.....................................................................................................26
6 CHRONISCHE KOORTS: CASUISTIEK........................................................................................................29
7 REIZIGERSDIARREE.................................................................................................................................34
8 ZOÖNOSES..............................................................................................................................................38
9 PRINCIPES VAN INFECTIE PREVENTIE EN CONTROL IPC...........................................................................44
10 VREEMD LICHAAM INFECTIES...............................................................................................................46
11 CHIRURGISCHE INFECTIES.....................................................................................................................48
12 BOT EN GEWRICHTSINFECTIES..............................................................................................................50
13 GRAM-POSTIEVE EN GRAM-NEGATIEVE...............................................................................................52
1
,1 DIAGNOSTIEK EN ANTIBIOTICA BIJ LONGINEFECTIES EN URINEWEGINFECTIES
1.1 PATIENT 1
- 40 jarige man, koorts 40,5°C sinds 3 dagen
- Productieve hoest, rood-bruine sputum
- Auscultatie: crepitaties Rechter longbasis
Wat wil je weten/doen/plannen?
Verdacht TBC, normaal verloop: sluiperend, niet beginnen met klachten die zeer ernstig zijn, vaak ook
aantasting van de hogere longvelden
Beeld van pneumococcen
Vitale parameters: bloeddruk, hartslag, zuurstofsaturatie
RX-foto: lobaire pneumonie
- Duidelijke afgelijnde densiteit
Alle patienten met respiratoire tractus infecties AB geven?
- Diagnostische resultaten bekomen
- Inschatten hoe ziek de man is, aanduiden diagnostiek
aangewezen
Inschatten hoe ziek: CURVE 65
1.1.1 STAALTJES BIJ RESPIRATOIRE TRACTUS INFECTIES
Nasopharyngeaal swab of aspiraat
- Virale detectie, atypische oorzaken van pneumonie (chlamydia, mycoplasma) PCR (genoeg epitheliale
cellen)
- Geen bacteriële cultuur
- Nadeel: patient dyscomfort
Keelswab
- Cultuur s.pyogenes
- Detectie virussen, bordetella pertussis, mycoplasma pneumonia, chlamydia pneumoniae
Sputum
- = mucus opgehoest van de lagere luchtwegen gecontamineerd met saliva en mondflora
- Protocol volgen (niet eten 2u, mond spoelen, liever smorgends, diepe hoest)
- Lab: kwaliteitscontrole door microscopie
o Meer epitheliale cellen dan WBC geen sputum, maar speeksel
o Veel WBC goede kwaliteit van staal, sputum
- Labanalyse
o Gramkleuring: detectie S.pneumoniae en H.influenzae
Simpel, goedkoop: sensitviteit laag, specifiteit hoog
o Cultuur
Sensiviteit goed, specifiteit laag, relevante bacterie niet van normale flora (legionella, MTB)
o PCR: bacterie zoeken voor antibiotische behandeling, virussen
2
,Bloed
- Labanalyse: cultuur
o Sensiviteit laag: positief bij 1/3 van pneumococcen CAP zaken (zonder antibiotische behandeling)
o Specifiteit hoog, 100%
o Makkelijk te verzamelen
Urine
- Labanalyse: urine antigen test
o Bruikbaar voor legionella, voor s.pneumoniae: gelimiteerd voor adolescenten met ernstige infectie
1.1.2 PATIENT 1
Kliniek onderzoek en geschiedenis
Bloedanalyse: hemogram, renaal en leverfunctie, ionogram
Sputum: gramkleuring en cultuur
Bloedculturen
RX thorax
Finale resultaten
- Pneumonie door Streptococcus pneumoniae
o Melden bij klinisch informatie voor lab: verdacht op lobaire pneumococcen pneumonie
o Gramkleuring gram-positieve diplococcen (specifiek voor S.pneumoniae)
o Bevestigen door cultuur
o AB-gevoeligheidstest
o Bloedculturen positief bij 30% van de gevallen
1.2 PATIENT 2
- 57-jarige man, productieve hoest sinds 4 dagen
- Licht geelachtige sputum, anorexia (verlies
gewicht)
- Rookt hlave pak per dag sinds 17j
- Geen andere relevante medische geschiedenis
Wat denk je/ wat zou je doen?
- Klinisch onderzoek uitvoeren
- Beeldvorming
Klinisch onderzoek
- Temperatuur: 37.5°c
- BP 130/70 mmHg
- P 86/’
- Bilaterale rhonchi, occasionele wheezing
RX: bronchitis
Fluoroquinolone resistentie
- Eenvoudige puntmutatie in gyrase volstaan
- Resistentie ontstaat snel en makkelijk in
monotherapie
- Reistentie verdere uitselectie van
o Virulente clonen
o C.difficile
o Reistentie voor andere AB klassen (bv ESBL, CPE, KPC, …)
- = collaterale schade
Bepaalde rollen van FQ
- Goede bio-beschikbaarheid diepe infecties (osteomyelitis, prostaat)
- Alternatief voor penicilline-allergie
- Tweede lijn TB medicijn
Amoxicilline niet genoeg voor deze patienten
3
, - Vreminderen van inflammatie speelt een rol, microbiële resistentie macrolide of quinolone
Objectief: om te weten of AB aanslaat, geassocieerd met de tijd waarin ze zich beter voelen, recoveren
Patient resultaten
- AB niet associeren met recovery rate voor
o Algemeen onwel zijn
o Gele/groene sputum
Conclusive
- Verkleire sputum beinvloed het voorschrijven
- Geen associatie tussen AB voorschrijving en recovery van patient
Geen voordelen in deze specifieke groep
- Boven 60j, groene sputum, rokers, co-morbiditeiten
Slijmlossende hoesttherpie niet geven
Droge hoest of snachts hoesten -> dan wel codeine hoestsiroop voorschrijven (ontlasten)é
1.3 PATIENT 3
- 36-jarige vrouw, week last hardnekkige verkoudheid, minder goed voelen, hoofdpijn
- Toenemde hoest die pijnlijker wordt, ruw gevoel retrosternaal, na hoestbui pijn tussen ribben
kortademig bij ifetsen, snachts hoest hinderlijk, piepen, mucoïed sputum
- Klinisch onderzoek: purulente rhinorree, berperkte kloppijn thv rechter maxillaire sinus
- Longauscultatie: ronchi, ruw ademgeruis, geen crepitaties, percussie normaal
- Keelinspectie en otoscopie normaal, nasale spraak aanwezig
Acute rhinosinusitis
AB voorschrijven
- Eerste keuze: amoxicilline
- Alternatief bij penicilline-allergie: cefuroxime axetil (kinderen) of moxifloxacine (volwassene)
Duur vooraf Duur na arts Totale duur Winst bij AB NNT
onbehandeld
Otitis media 1-2 dd 3-5dd 4dd 8-12 h 18
Acute keelpijn 3 dd 5dd 8dd 12-18 h 10-20
Sinusitis 5 dd 7-10dd 12-15dd 24u 13
Bronchitis 10dd 10-12dd 20-22dd 24 h 10-20
1.4 PATIENT 4
- 30-jarige man, urgente raadpleging
- VG: sarcoidose 6 maanden geleden, corticoiden voor 10w; verdraagt geen amoxycilline (hartkloppingen)
- HP: 1 maand koorts op en af (39°), nachtzweten, hoofdpijn, nasale spraak, pijn bovenste tanden
- Dx: luchtweginfectie huisarts 2x 7d doxycycline voorgeschreven en ciprofloxacine
Tandpijn? Ontsteking, suggestief chronische sinusitis (infectie tand kan naar kaak gaan)
TBC extra kwetsbaar door corticoiden
Klinisch
- Zieke dame, 38.6°
- BD 110/70 mmHg, p 96/’, O2 sat 95%
- Zuiver VAG
- Kloppijn frontal en maxillair
RX: pneumonie L long
CT: pansinusitis
Wijs gebruik van AB = juiste keuze van product en wel gebruiken wanneer nodig
4
