Eenzaam verbonden
Hoe de omvang van het sociale netwerk en bindingsstijlen bijdragen aan de mate van eenzaamheid
onder studenten.
,Inhoudsopgave
Inleiding..............................................................................................................................3
Theoretisch kader...............................................................................................................5
Eenzaamheid.................................................................................................................................5
Conflict met ouders.......................................................................................................................5
Bindingsstijl...................................................................................................................................6
Omvang en kwaliteit van het sociale netwerk...............................................................................8
Hypothesen...................................................................................................................................9
Methoden.........................................................................................................................10
Steekproef...................................................................................................................................10
Operationalisatie en data verwerkingsproces.............................................................................11
Afhankelijke variabele.................................................................................................................11
Onafhankelijke variabelen...........................................................................................................12
Datamanagementplan.................................................................................................................14
Conflict met ouders.....................................................................................................................16
Bindingsstijl.................................................................................................................................16
Omvang sociale netwerk.............................................................................................................17
Multivariate Regressieanalyse..........................................................................................18
Conclusie...........................................................................................................................19
Discussie...........................................................................................................................22
Literatuurlijst....................................................................................................................24
Bijlage 1: Syntax...............................................................................................................27
Bijlage 2: Vragenlijst Eenzaamheid...................................................................................33
2
,Inleiding
Onderzoek van het Trimbos Instituut (2023) wijst uit dat meer dan 80% van de WO-
studenten zich eenzaam voelt. Zo geeft ongeveer 50% aan zich ‘enigszins eenzaam’ te voelen,
en ongeveer 30% zelfs ‘zeer eenzaam’ (Dopmeijer et al., 2022). In Amsterdam ervaren
ongeveer 40% van de studenten eenzaamheid (Couzy, 2017).
Door eenzaamheid neemt de kans toe dat studenten een lage mate van positieve
mentale gezondheid en weerbaarheid ontwikkelen (Dopmeijer et al, 2022). Deze lage mate
van positieve mentale gezondheid heeft meestal directe gevolgen voor onder andere de
studieprestaties van studenten. Eenzaamheid kan leiden tot mentale gezondheidsproblemen
zoals depressie, angst en suïcidaliteit (Hawkley & Cacioppo, 2010). Uit een onderzoek van de
Vries et al. (2021) komt naar voren dat eenzaamheid onder studenten samenhangt met
slechtere prestaties op school, een grotere kans op uitval en slechter welzijn. Bovendien kan
eenzaamheid bij studenten leiden tot een verminderde sociaal-emotionele ontwikkeling en een
verminderde levenskwaliteit (Hurtado & Carter, 1997).
Het begrip ‘bindingsstijl’ beschrijft hoe een individu zich emotioneel aan andere
mensen bindt en dan voornamelijk binnen intieme relaties (Gillath et al., 2005). Uit het
onderzoek van Wiseman et al. (2008) komt naar voren dat de bindingsstijl van
jongvolwassenen een grote rol speelt bij het risico op eenzaamheid. Uit de resultaten blijkt dat
een onveilige bindingsstijl gerelateerd is aan eenzaamheid onder studenten (Wiseman et al.,
2008), terwijl studenten met een veilige bindingsstijl meer geneigd zijn om zich verbonden te
voelen met anderen en zich daardoor minder eenzaam voelen. Een onveilige bindingsstijl kan
leiden tot eenzaamheid, omdat het individu moeite heeft om emotionele banden aan te gaan of
die te behouden. Dit kan veroorzaakt worden door een gebrek aan vertrouwen in anderen,
angst om afgewezen te worden of een gebrek aan sociale vaardigheden. Ook kan het individu
niet weten hoe om te gaan met emotionele verbondenheid en wendt het individu zich af van
emotionele verbondenheid (Mohammadi et al., 2016).
Ouders hebben vanaf de geboorte de grootste invloed op hoe veilig en comfortabel
kinderen zich voelen. Binnen ‘Bowlby’s attachment theory’ (1969) gelden de veiligheid en
mate van comfort wereldwijd de belangrijkste factoren in de sociale en emotionele
ontwikkeling van kinderen (Feeney, 2006). Uit onderzoek blijkt dat wanneer ouders niet in
staat zijn om deze factoren te voorzien aan kinderen, de kans aanzienlijk toeneemt op
eenzaamheid (Feeney, 2006). Dit geldt zowel op jonge leeftijd als op oudere leeftijd. Wanneer
kinderen en later jongeren meer kunnen rekenen op steun van de ouders ervaren zij minder
3
, eenzaamheid dan jongeren die minder steun krijgen (Drake et al., 2015). Ouders kunnen een
bepalende rol spelen in de mate waarin eenzaamheid zich voordoet bij studenten.
Ook de omvang en kwaliteit van het sociale netwerk dragen bij aan de mate van
eenzaamheid onder studenten, er wordt hierbij ook nog onderscheid gemaakt in het hebben
van een partner. Onderzoek van Green et al (2001) laat zien dat er een correlatie valt waar te
nemen bij zowel jongvolwassenen als bij volwassenen. Hierbij hangt de mate van
eenzaamheid af van de omvang van het netwerk en of het hebben van een partner (Green, et
al, 2001). Ook het onderzoek van Arkar, Sari & Fidaner (2004) toont aan dat het ontvangen
van steun uit het netwerk of een partner voor studenten in relatie staat met de kwaliteit van de
mentale en algemene gezondheid.
De hoofdvraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre speelt de omvang van het
sociale netwerk en de bindingstijl een rol bij de mate van eenzaamheid onder Amsterdamse
studenten in 2021? Ook zal onderzocht worden in hoeverre de omvang van het sociale
netwerk (kwantiteit) en de kwaliteit van de relaties een rol speelt bij eenzaamheid.
Op dit moment speelt er binnen de maatschappij een grootschalig debat over de
alarmerende cijfers van eenzaamheid onder studenten. Het onderwerp eenzaamheid heeft na
de coronacrisis veel aandacht gekregen. Inmiddels is bekend dat vooral studenten het lastig
vonden om sociaal contact te onderhouden, waarmee de eenzaamheid onder deze doelgroep is
toegenomen (Ministerie van OCW, 2021). Eenzaamheid onder studenten is nog steeds een
groeiend probleem dat vraagt om meer wetenschappelijke aandacht. Uit een onderzoek van de
American College Health Association (2019) kwam naar voren dat bijna 30% van de
studenten een hoog niveau van eenzaamheid ervaarde. Het onderzoeken van eenzaamheid
onder studenten is van wetenschappelijk belang, omdat het kan bijdragen aan het beter
begrijpen van de oorzaken en gevolgen van de groeiende eenzaamheid binnen deze
doelgroep. Dit kan ervoor zorgen dat er effectieve interventies worden ontworpen en dat er
beleid kan worden gevormd om eenzaamheid onder studenten te voorkomen en te
verminderen.
4
Hoe de omvang van het sociale netwerk en bindingsstijlen bijdragen aan de mate van eenzaamheid
onder studenten.
,Inhoudsopgave
Inleiding..............................................................................................................................3
Theoretisch kader...............................................................................................................5
Eenzaamheid.................................................................................................................................5
Conflict met ouders.......................................................................................................................5
Bindingsstijl...................................................................................................................................6
Omvang en kwaliteit van het sociale netwerk...............................................................................8
Hypothesen...................................................................................................................................9
Methoden.........................................................................................................................10
Steekproef...................................................................................................................................10
Operationalisatie en data verwerkingsproces.............................................................................11
Afhankelijke variabele.................................................................................................................11
Onafhankelijke variabelen...........................................................................................................12
Datamanagementplan.................................................................................................................14
Conflict met ouders.....................................................................................................................16
Bindingsstijl.................................................................................................................................16
Omvang sociale netwerk.............................................................................................................17
Multivariate Regressieanalyse..........................................................................................18
Conclusie...........................................................................................................................19
Discussie...........................................................................................................................22
Literatuurlijst....................................................................................................................24
Bijlage 1: Syntax...............................................................................................................27
Bijlage 2: Vragenlijst Eenzaamheid...................................................................................33
2
,Inleiding
Onderzoek van het Trimbos Instituut (2023) wijst uit dat meer dan 80% van de WO-
studenten zich eenzaam voelt. Zo geeft ongeveer 50% aan zich ‘enigszins eenzaam’ te voelen,
en ongeveer 30% zelfs ‘zeer eenzaam’ (Dopmeijer et al., 2022). In Amsterdam ervaren
ongeveer 40% van de studenten eenzaamheid (Couzy, 2017).
Door eenzaamheid neemt de kans toe dat studenten een lage mate van positieve
mentale gezondheid en weerbaarheid ontwikkelen (Dopmeijer et al, 2022). Deze lage mate
van positieve mentale gezondheid heeft meestal directe gevolgen voor onder andere de
studieprestaties van studenten. Eenzaamheid kan leiden tot mentale gezondheidsproblemen
zoals depressie, angst en suïcidaliteit (Hawkley & Cacioppo, 2010). Uit een onderzoek van de
Vries et al. (2021) komt naar voren dat eenzaamheid onder studenten samenhangt met
slechtere prestaties op school, een grotere kans op uitval en slechter welzijn. Bovendien kan
eenzaamheid bij studenten leiden tot een verminderde sociaal-emotionele ontwikkeling en een
verminderde levenskwaliteit (Hurtado & Carter, 1997).
Het begrip ‘bindingsstijl’ beschrijft hoe een individu zich emotioneel aan andere
mensen bindt en dan voornamelijk binnen intieme relaties (Gillath et al., 2005). Uit het
onderzoek van Wiseman et al. (2008) komt naar voren dat de bindingsstijl van
jongvolwassenen een grote rol speelt bij het risico op eenzaamheid. Uit de resultaten blijkt dat
een onveilige bindingsstijl gerelateerd is aan eenzaamheid onder studenten (Wiseman et al.,
2008), terwijl studenten met een veilige bindingsstijl meer geneigd zijn om zich verbonden te
voelen met anderen en zich daardoor minder eenzaam voelen. Een onveilige bindingsstijl kan
leiden tot eenzaamheid, omdat het individu moeite heeft om emotionele banden aan te gaan of
die te behouden. Dit kan veroorzaakt worden door een gebrek aan vertrouwen in anderen,
angst om afgewezen te worden of een gebrek aan sociale vaardigheden. Ook kan het individu
niet weten hoe om te gaan met emotionele verbondenheid en wendt het individu zich af van
emotionele verbondenheid (Mohammadi et al., 2016).
Ouders hebben vanaf de geboorte de grootste invloed op hoe veilig en comfortabel
kinderen zich voelen. Binnen ‘Bowlby’s attachment theory’ (1969) gelden de veiligheid en
mate van comfort wereldwijd de belangrijkste factoren in de sociale en emotionele
ontwikkeling van kinderen (Feeney, 2006). Uit onderzoek blijkt dat wanneer ouders niet in
staat zijn om deze factoren te voorzien aan kinderen, de kans aanzienlijk toeneemt op
eenzaamheid (Feeney, 2006). Dit geldt zowel op jonge leeftijd als op oudere leeftijd. Wanneer
kinderen en later jongeren meer kunnen rekenen op steun van de ouders ervaren zij minder
3
, eenzaamheid dan jongeren die minder steun krijgen (Drake et al., 2015). Ouders kunnen een
bepalende rol spelen in de mate waarin eenzaamheid zich voordoet bij studenten.
Ook de omvang en kwaliteit van het sociale netwerk dragen bij aan de mate van
eenzaamheid onder studenten, er wordt hierbij ook nog onderscheid gemaakt in het hebben
van een partner. Onderzoek van Green et al (2001) laat zien dat er een correlatie valt waar te
nemen bij zowel jongvolwassenen als bij volwassenen. Hierbij hangt de mate van
eenzaamheid af van de omvang van het netwerk en of het hebben van een partner (Green, et
al, 2001). Ook het onderzoek van Arkar, Sari & Fidaner (2004) toont aan dat het ontvangen
van steun uit het netwerk of een partner voor studenten in relatie staat met de kwaliteit van de
mentale en algemene gezondheid.
De hoofdvraag van dit onderzoek luidt als volgt: In hoeverre speelt de omvang van het
sociale netwerk en de bindingstijl een rol bij de mate van eenzaamheid onder Amsterdamse
studenten in 2021? Ook zal onderzocht worden in hoeverre de omvang van het sociale
netwerk (kwantiteit) en de kwaliteit van de relaties een rol speelt bij eenzaamheid.
Op dit moment speelt er binnen de maatschappij een grootschalig debat over de
alarmerende cijfers van eenzaamheid onder studenten. Het onderwerp eenzaamheid heeft na
de coronacrisis veel aandacht gekregen. Inmiddels is bekend dat vooral studenten het lastig
vonden om sociaal contact te onderhouden, waarmee de eenzaamheid onder deze doelgroep is
toegenomen (Ministerie van OCW, 2021). Eenzaamheid onder studenten is nog steeds een
groeiend probleem dat vraagt om meer wetenschappelijke aandacht. Uit een onderzoek van de
American College Health Association (2019) kwam naar voren dat bijna 30% van de
studenten een hoog niveau van eenzaamheid ervaarde. Het onderzoeken van eenzaamheid
onder studenten is van wetenschappelijk belang, omdat het kan bijdragen aan het beter
begrijpen van de oorzaken en gevolgen van de groeiende eenzaamheid binnen deze
doelgroep. Dit kan ervoor zorgen dat er effectieve interventies worden ontworpen en dat er
beleid kan worden gevormd om eenzaamheid onder studenten te voorkomen en te
verminderen.
4
